H Γεωπολιτική Επιστήμη


Η ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΉΜΗΣ (1897 – 1945)

Η σχέσις του ανθρώπου με την δομή και την χρήση του χώρου είναι αρχαία όσο και η ανθρωπότης. Ο χάρτης είναι το μέσον δια του οποίου εκφράζεται και υλοποιείται η σχέσις αυτή. Οι αρχαίοι Έλληνες ήσαν οι πρώτοι οι οποίοι υπερέβησαν τα προϊστορικά γραφήματα και παρουσίασαν μία ολοκληρωμένη μορφή του τότε γνωστού κόσμου υπό την μορφή ενός χάρτου. Η παρουσίαση αυτή μάλιστα εσυνοδεύετο υπό σοβαρών μαθηματικών γνώσεων, αστρονομικών παρατηρήσεων και γεωδαιτικών εφαρμογών. Ο γεωγράφος Κλαύδιος Πτολεμαίος (Claudius Ptolemaeus) εις το έργο του Γεωγραφία (Geographia) παρουσιάζει όλη την Γεωγραφική γνώση του Αρχαίου κόσμου και εμφανίζει μεταξύ των άλλων ένα χάρτη του τότε γνωστού κατοικημένου κόσμου, της οικουμένης (oikoumene). Εις το επίκεντρο του χάρτου αυτού ευρίσκετο η Μεσόγειος θάλασσα (Mediterranean Sea). Ο παγκόσμιος χάρτης του Πτολεμαίου όχι μόνον ήτο το μοναδικό βοήθημα την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας αλλά ήτο και εν χρήσει εις την Ευρώπη έως τον 15ο αιώνα. Continue reading «H Γεωπολιτική Επιστήμη»

Advertisements

Σχετικά με το έθνος-κράτος

Σχετικά με το έθνος-κράτος

του Παναγιώτη Ηφαιστου

…Στις σελίδες που προηγήθηκαν υποστηρίχτηκε επανειλημμένα ότι τα εθνικά-κρατικά συστήματα διανεμητικής δικαιοσύνης υπό καθεστώς εσωτερικής και εξωτερικής κυριαρχίας «συμβολίζουν την ευόδωση της αξίωσης συλλογικής ελευθερίας». Ίσως είναι χρήσιμο να γίνουν μερικές ακόμη επισημάνσεις για τον τρόπο με τον οποίο η θεώρηση του ιστορικού γίγνεσθαι που αναπτύσσεται στην παρούσα ανάλυση σχετίζεται με τις φυσιοκρατικές θεωρήσεις και με τις γνωστές θεωρήσεις του Χέγκελ για τον ρόλο του κράτους ως «ενσάρκωση των πιο υψηλών αξιών» ή ακόμη και με τη μονιστική αντίληψη του γερμανού φιλοσόφου και τις συσχετίσεις που έκανε αναφορικά με συγκεκριμένα πολιτισμικά ή θρησκευτικά περιεχόμενα της κρατικής οντότητας[1]. Continue reading «Σχετικά με το έθνος-κράτος»

Η εξωτερική πολιτική καθρέφτης της πολιτικής ανωριμότητας

Η εξωτερική πολιτική καθρέφτης της πολιτικής ανωριμότητας

περ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2006

Ο τρόπος που συζητά μια κοινωνία την εξωτερική   πολιτική συνήθως αποκαλύπτει πολλά για τις αδυναμίες της να κατανοήσει τον εαυτό της και τη θέση της στον κόσμο. Αυτό το τελευταίο επαληθεύεται   πανηγυρικά με τη συζήτηση που έχει προκαλέσει τα   τελευταία χρόνια η κρίση στη Μέση Ανατολή.

Πρώτον, δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι η αμερικανική επέμβαση στο Ιράκ ωφέλησε πρωτίστως τη Ρωσία και απειλεί πρωτίστως την Τουρκία.

Η παρατεταμένη αστάθεια που δημιουργήθηκε στο Ιράκ ευνόησε την ανατιμητική κερδοσκοπία στις διεθνείς αγορές πετρελαίου, πράγμα που ανέδειξε τη Ρωσία ως μια από τις μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγούς χώρες του κόσμου, και μάλιστα σε εξαιρετικά υψηλές τιμές. Το ρωσικό πετρέλαιο έχει κόστος παραγωγής από 18 έως 22 δολάρια το βαρέλι. Όταν πουλιέται πάνω από 60 δολάρια το βαρέλι δίνει κέρδος της τάξης του 200-250%! Τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο ήδη χρηματοδοτούν την παλινόρθωση της Ρωσίας σε στάτους υπερδύναμης. Της Ρωσίας, που μέχρι προ εξαετίας ήταν ένας αχανής σωρός ερειπίων… Continue reading «Η εξωτερική πολιτική καθρέφτης της πολιτικής ανωριμότητας»

Παναγιώτης Κονδύλης: Στοχασμοὶ καὶ ἀποφθέγματα

Παναγιώτης Κονδύλης: Στοχασμοὶ καὶ ἀποφθέγματα

Μετάφραση ἀπὸ τὴν Γερμανική: Λάμπρος Λαρέλης, Νέα Ἑστία, τ. 1717, Νοέμβριος 1999.


Συμβολὲς στὴ θεωρία τῆς ἐπικοινωνίας καὶ τῆς ἀγάπης πρὸς τὸν πλησίον

  • Ἀκριβῶς οἱ πνευματωδέστερες συζητήσεις ἀποδεικνύουν τὸ ἀδύνατο τῆς συναίνεσης: αὐτὲς δείχνουν ὅτι γιὰ κάθε ἐπιχείρημα ὑπάρχει καὶ ἕνα ἀντεπιχείρημα.
  • Ὁ διάλογος μεταξὺ ἑτεροφρόνων εἶναι ἀδύνατος καὶ μεταξὺ ὁμοδόξων περιττός.
  • Ἀπαρχὴ ξεχωριστῆς οἰκειότητας: νὰ κουτσομπολεύεις κατ᾿ ἰδίαν μ᾿ ἕναν τρίτο τοὺς κοινούς σας φίλους.
  • Ὅταν προσδοκοῦμε ἀπὸ τοὺς ἄλλους νὰ μᾶς «καταλάβουν», στὴν οὐσία τοὺς ζητοῦμε νὰ μᾶς συμμεριστοῦν τὴν αὐτοκατανόησή μας. Φιλία εἶναι ἡ (σιωπηρὴ) συμφωνία ὅτι ἡ μία πλευρὰ συμμερίζεται τὴν αὐτοκατανόηση τῆς ἄλλης.
  • Μιά συζήτηση περὶ φιλίας ἢ ἀγάπης μπορεῖ νὰ σημάνει τὴν ἀρχὴ ἢ τὸ τέλος τῆς φιλίας ἢ τῆς ἀγάπης.
  • Οἱ ἀλαζόνες προκαλοῦν τὴν ἀντιπάθεια ἐπειδὴ δὲν μποροῦμε νὰ περιμένουμε ἐπιβεβαίωση τῆς δικῆς μας φιλαυτίας.
  • Οἱ ἀνόητοι μονίμως παραπονοῦνται ὅτι οἱ εὐφυεῖς εἶναι ἐπηρμένοι.
  • Στὶς ἐπιτυχίες αἰσθανόμαστε πάνω ἀπὸ τὸ ἀνθρώπινο μέτρο, στὶς ἀποτυχίες ἀναλογιζόμαστε τὴν κοινὴ ἀνθρώπινη μοίρα.
  • Ἡ μεγάλη ματαιοδοξία σέ ἀντίθεση πρὸς τὴ μικρή, ποὺ ζεῖ ἀπὸ τὶς προσόδους τοῦ πυρετώδους πάρε-δῶσε στὸ Vanity Fair τῆς καθημερινότητας, εἶναι σὲ μεγάλο βαθμὸ ἀνεξάρτητη ἀπὸ τὸν ἔπαινο καὶ τὴν ἐπιδοκιμασία· γι᾿ αὐτὸ καὶ φαντάζει σὰν μετριοφροσύνη.
  • Ἡ εὐγένεια συνιστᾶ συχνότατα τὸν πιὸ ἐπιδέξιο καιροσκοπισμό: μόνο εὐγενεῖς ἄνθρωποι κατορθώνουν νὰ κρατοῦν πάντοτε καὶ συγχρόνως ὅλες τὶς πόρτες ἀνοιχτές. Continue reading «Παναγιώτης Κονδύλης: Στοχασμοὶ καὶ ἀποφθέγματα»

Η Μεγάλη Σκακιέρα Zbigniew Brzezinski

Η Μεγάλη Σκακιέρα Zbigniew Brzezinski

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΛΙΒΑΝΗ, 1998, ISBN: 9789602369258

Στο βιβλίο αυτό ο συγγραφέας παραδέχεται ότι η Αμερική έχει αναδειχθεί σε μοναδική παγκόσμια υπερδύναμη και θέτει το κρίσιμο ερώτημα: «Ποια πρέπει να είναι η αμερικανική στρατηγική προκειμένου οι ΗΠΑ να διατηρήσουν την θέση τους ως παγκόσμια υπερδύναμη τα επόμενα χρόνια». Ορίζει την ευρασιατική σκακιέρα, που εκτείνεται από τη Πορτογαλία μέχρι το Βερίγγειο πορθμό και από τη Λαπωνία μέχρι τη Μαλαισία και στην οποία (μεγάλη σκακιέρα) οι ΗΠΑ θα πρέπει να επικρατήσουν. Παραθέτει τους ορισμούς της γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής και καθορίζει τους γεωστρατηγικούς παίκτες και τους γεωπολιτικούς άξονες. Αναζητά τους τρόπους με τους οποίους οι ΗΠΑ θα παραμείνουν η μοναδική υπερδύναμη στη συμπαγή ευρασιατική εδαφική έκταση.
Για να το αποδείξει αυτό θέτει ορισμένα ερωτήματα και μέσω αυτών καταδεικνύει τις απαραίτητες γεωπολιτικές και στρατηγικές ενέργειες που πρέπει να υιοθετηθούν προκειμένου να διατηρηθεί το όραμα της μεγάλης Αμερικής. Continue reading «Η Μεγάλη Σκακιέρα Zbigniew Brzezinski»

Νεο-οθωμανισμός, Γιώργος Καραμπελιάς

Νεο-οθωμανισμός, Γιώργος Καραμπελιάς

Συγγραφέας: Κείμενο-επιμέλεια:
Κείμενα: Φοίβος Αποστολόπουλος, Γεράσιμος Καραμπελιάς, Χρήστος Κoρκόβελος, Σπύρος Κουτρούλης, Στέφανος Κωνσταντινiδης, Ογκνυάν Μίντσεφ, Θεόδωρος Μπατρακούλης, Γιώργος Ρακκάς,  Θέμος Στοφορόπουλος, Θανάσης Τζιούμπας

Ο νεο-οθωμανισμός αποτελεί ολοκλήρωση και επέκταση του ισλαμο-κεμαλισμού, στο πεδίο των εξωτερικών σχέσεων και της περιφερειακής πολιτικής. Απέναντι στην εξασθένιση των περισσότερων από τους γείτονες της Τουρκίας, γεννιέται ο «πειρασμός» για μια επεκτατική πολιτική με νέους όρους, δηλαδή έναν συνδυασμό οικονομικής, στρατιωτικής και γεωπολιτικής ισχύος, η οποία χρησιμοποιεί το Ισλάμ και τη στρατηγική συμμαχία με τη Δύση ως τους δύο πυλώνες της. Εξ ου και οι παράλληλες κινήσεις για συμμετοχή-αποσύνθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης –διότι η τουρκική συμμετοχή θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε μια «χαλαρή» Ευρώπη– και, παράλληλα, η ενίσχυση των δεσμών με τις γειτονικές χώρες, μέσω της χρήσης της ισχύος, της οικονομίας και του Ισλάμ. είτε ως ομοδοξίας, στην περίπτωση των Αράβων, των Κούρδων ή των κεντροασιατών, είτε με τη χρησιμοποίηση των μουσουλμανικών μειονοτήτων, στην περίπτωση της Ρωσίας και των Βαλκανίων. Continue reading «Νεο-οθωμανισμός, Γιώργος Καραμπελιάς»

Η γεωπολιτική στρατηγική και η στρατιωτική ισχύς της Τουρκίας, Χρήστος Μηνάγιας

Η γεωπολιτική στρατηγική και η στρατιωτική ισχύς της Τουρκίας, Χρήστος Μηνάγιας

εκδόσεις ΤΟΥΡΙΚΗ, ISBN 978-960-6761-05-8

Στο βιβλίο καταγράφεται η μεταβαλλόμενη γεωπολιτική στρατηγική της Τουρκίας καθώς και η στρατιωτική της ισχύς. Η Τουρκία, χωρίς να πα­ρεκκλίνει από την κεφαλική κληρονομιά της αρχή του κράτουςς- έθνους επιδιώκει να καταστεί ένα περιφερειακό κέντρο ισχύος με αυξημένο στρατηγικό, οικονομικό και πολιτιστικό ρόλο. Η παλαιά κε­μαλική εξωτερική πολιτική έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη νέα εξω­τερική πολιτική της Άγκυρας η οποία αντλεί μεν δύναμη από το οθω­μανικό της παρελθόν, ωστόσο χαρακτηρίζεται από εξωστρέφεια, προγραμματισμό, πολιτική βάθους και μια ευδιάκριτη αυτοπεποίθηση των εμπνευστών της. Continue reading «Η γεωπολιτική στρατηγική και η στρατιωτική ισχύς της Τουρκίας, Χρήστος Μηνάγιας»