Εμείς (Η επιστημονική φύση του ολοκληρωτισμού) ,Γιεβγκιένι Ζαμιάτιν

Εμείς (Η επιστημονική φύση του ολοκληρωτισμού) ,Γιεβγκιένι Ζαμιάτιν

μτφρ.: Ειρήνη Κουσκουμβελάκη, επίμετρο: Δημήτρης Κωνσταντίνου, εκδόσεις Εξάρχεια, Αθήνα

Ο Γιεβγκιένι Ιβάνοβιτς Ζαμιάτιν (1884-1937), μηχανικός αεροσκαφών και λογοτέχνης, υπήρξε στρατευμένο μέλος των Μπολσεβίκων τα προεπαναστατικά χρόνια, για να καταλήξει ένας από τους διωχθέντες συγγραφείς της ζντανοφικής περιόδου, μετά την οριστική επικράτηση του Στάλιν στο 15ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ (1927). Με τη μεσολάβηση του Μαξίμ Γκόργκι κατόρθωσε να διαφύγει στο Παρίσι το 1931, όπου έζησε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του (συνεργάστηκε επίσης με τον σκηνοθέτη Ζαν Ρενουάρ). Το Εμείς δημοσιεύτηκε ακριβώς την κρίσιμη χρονιά του 1927, σε ρωσικό περιοδικό του εξωτερικού, κι επρόκειτο να γίνει, όπως είπα, η αρχετυπική λογοτεχνική δυστοπία της εποχής – μια από τις πειστικότερες, υπό την αμφίεση της «επιστημονικής φαντασίας», καταγγελίες του ολοκληρωτισμού. Το ενδιαφέρον που έχει μια νέα ανάγνωσή του σήμερα, ύστερα από την ολοκλήρωση της καπιταλιστικής βαρβαρότητας της οποίας έγινε μάρτυρας στην εκπνοή του ο 20ός αιώνας, είναι να ανιχνεύσουμε ποια ακριβώς ταυτότητα του ολοκληρωτισμού αναδύεται από τις σελίδες του. Continue reading «Εμείς (Η επιστημονική φύση του ολοκληρωτισμού) ,Γιεβγκιένι Ζαμιάτιν»

Advertisements

Ο αιώνας των κομμουνισμών: Η θεωρία του ολοκληρωτισμού

Ο αιώνας των κομμουνισμών: Η θεωρία του ολοκληρωτισμού

Εκδ. Πόλις, Αθήνα, 2001

«Η θεωρία του ολοκληρωτισμού ή, πιο σωστά, οι θεωρίες του ολοκληρωτισμού αναπτύχθηκαν εκκινώντας από σκέψεις και αναλύσεις – ειδικότερα των Γερμανών πολιτικών προσφύγων Χάννα Άρεντ, Ernst Fraenkel και Franz Neumann – σχετικά με τη φύση και τη δομή του ναζισμού, προφανώς όμως ο όρος είναι παλιότερος. Σύμφωνα με τον Ian Kershaw, ο οποίος περιγράφει την ιστορία της έννοιας του ολοκληρωτισμού, ο όρος ανάγεται στη δεκαετία του 1920. Στην Ιταλία χρησιμοποιήθηκε κατ’ αρχάς ως αντιφασιστικό σύνθημα, ενώ κατόπιν, πολύ σύντομα, τον οικειοποιήθηκαν ο Gentile και στη συνέχεια ο Μουσσολίνι. Κατά τις δεκαετίες του 1930 και 1940 χρησίμευσε εκ νέου στις αναλύσεις της αριστερής τάσης του φασισμού, όμως η τελική διαμόρφωση της θεωρίας συντελέστηκε μετά το 1950. Ακόμη και αν εγγράφεται πιο άμεσα στις κοινωνικές και τις πολιτικές επιστήμες, η θεωρία του ολοκληρωτισμού χρησίμευσε ως κώδικας ανάλυσης και ερμηνευτικό μοντέλο για το σύνολο των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών. Continue reading «Ο αιώνας των κομμουνισμών: Η θεωρία του ολοκληρωτισμού»

Εμφύλια Πάθη, Το σοκ της Ιστορίας

Εμφύλια Πάθη, Το σοκ της Ιστορίας

Παύλος Παπαδόπουλος 7 Ιανουαριου 2016, 12:48

Το νέο βιβλίο των Στάθη Καλύβα και Νίκου Μαραντζίδη δεν είναι μόνο μια εντυπωσιακή αποκάλυψη των πραγματικών γεγονότων που σημάδεψαν τη δεκαετία του 1940. Πρωτίστως, είναι ένα έργο που προσφέρει το «κλειδί» για την αποκρυπτογράφηση όλων των μυστηρίων της Μεταπολίτευσης

Στις 28 Οκτωβρίου 2015, αργά το απόγευμα, σε έναν μεγάλο ιδιωτικό ραδιοφωνικό σταθμό που υποστηρίζει θερμά την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΑΝΕΛ, ακούμε διηγήσεις για την Κατοχή και την Αντίσταση. Λόγω της εθνικής επετείου, ένας εκφωνητής έχει πάρει το ύφος «βαρύτονου» της ασπρόμαυρης ΥΕΝΕΔ και προσπαθεί να φτιάξει «αριστερή ατμόσφαιρα» μέσα από τη διήγηση της Αντίστασης κατά των Γερμανών που θα οδηγούσε στο… «όραμα για τη Λαοκρατία». Θα μπορούσε να ήταν μια «κόκκινη ΥΕΝΕΔ» του 1945 αν δεν ήταν ένα ιδιωτικό ραδιόφωνο του 2015 εμπλεκόμενο σε πολλά πολιτικά «deals». Οι υπαινιγμοί τού εκφωνητή ήταν σαφέστατοι για ένα λαϊκό κίνημα που προδόθηκε. Για τον ΕΛΑΣ που έχασε επειδή οι «συνεργάτες των Γερμανών», οι ταγματασφαλίτες δηλαδή και οι δωσίλογοι, σε συνεργασία με τους Άγγλους, κατέπνιξαν τη λαϊκή θέληση για ελευθερία και δικαιοσύνη (δεν διευκρίνιζε φυσικά η εκπομπή ότι αν έχαναν οι Άγγλοι και οι δωσίλογοι η «ελευθερία» και η «δικαιοσύνη» θα ήταν «ανατολικού τύπου»). Και όμως, αυτή η εκδοχή της Ιστορίας έχει ποτίσει τόσο βαθιά την Μεταπολίτευση, από την πολιτική ώς τον πολιτισμό, ώστε να είναι αδύνατον σήμερα να βρεις άνθρωπο που να τολμά, όχι να ισχυριστεί, αλλά ακόμα και να φανταστεί ότι τα γεγονότα της Αντίστασης του Εμφυλίου μπορεί να ήταν εντελώς διαφορετικά. Εκτός αν έχει διαβάσει τα Εμφύλια Πάθη του καθηγητή πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Γιέιλ Στάθη Καλύβα και του αναπληρωτή καθηγητή πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Νίκου Μαραντζίδη. Continue reading «Εμφύλια Πάθη, Το σοκ της Ιστορίας»

Αγώνας για την Ελλάδα, Κρις Γουντχάους


Ο Κρις Γουντχάους, ο συγγραφέας αυτού του βιβλίου, πρωταγωνίστησε σε δύο αγώνες που διεξήγαγε η Ελλάδα τη δεκαετία του 1940-49. Ο πρώτος ήταν κατά των δυνάμεων του Άξονα την περίοδο της Κατοχής, στον οποίο και ο ίδιος συμμετείχε ενεργά.

Ο δεύτερος αγώνας δόθηκε ώστε να αποσοβηθεί η προσάρτηση της Ελλάδας στο κομμουνιστικό στρατόπεδο του Στάλιν και του Τίτο.

Και οι δύο απειλές –φασισμός και κομμουνιστικός ολοκληρωτισμός– είχαν τις καταβολές τους στην περίοδο του Μεσοπολέμου και ήταν εξίσου σοβαρές για την Ελλάδα γιατί τόσο η φασιστική Ιταλία και η χιτλερική Γερμανία όσο και η Σοβιετική Ένωση και οι τοποτηρητές της στα Βαλκάνια εποφθαλμιούσαν ελληνικά εδάφη. Ενώ η ήττα του Άξονα αποσόβησε τον πρώτο κίνδυνο, η εντυπωσιακή ενίσχυση της σοβιετικής ισχύος το 1945, σε συνδυασμό με την αίγλη που ασκούσε ο Τίτο (έως το 1948) στο κομμουνιστικό στρατόπεδο, έφεραν στο προσκήνιο τη δεύτερη απειλή κατά της Ελλάδας. Continue reading «Αγώνας για την Ελλάδα, Κρις Γουντχάους»

Δημοκρατικά ιδεώδη και πραγματικότητα, Halford Mackinder

Δημοκρατικά ιδεώδη και πραγματικότητα, Halford Mackinder

Εκδόσεις Παπαζήση, 2006.

Τίτλος πρωτοτύπου: Democratic Ideals and Reality (1919).

Το βιβλίο του Halford Mackinder, «Δημοκρατικά ιδεώδη και πραγματικότητα», αποτελεί μια δεξιοτεχνική ανάλυση των διαρκών στρατηγικών παραγόντων που διέπουν κάθε προσπάθεια για παγκόσμια κυριαρχία. Σήμερα, θεωρείται ένα από τα κλασικά συγγράμματα της αγγλοσαξωνικής σχολής της Γεωπολιτικής. Δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1919 ως προειδοποίηση προς όσους συμμετείχαν στην οικοδόμηση της ειρήνης στις Βερσαλλίες χωρίς να προκαλέσει ιδιαίτερη αίσθηση στις χώρες της Δύσης έως το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Λίγους μήνες μετά το Περλ Χάρμπορ, το βιβλίο επανακυκλοφόρησε στις ΗΠΑ και έλαβε αμέσως τη θέση που του άρμοζε ως η πιο έγκυρη μελέτη παγκόσμιας στρατηγικής στην αγγλική γλώσσα. Από τότε οι περισσότερες μελέτες πολιτικής γεωγραφίας βασίζονται, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, στις θεωρίες του Mackinder.
Η παρούσα έκδοση προσφέρει στη νέα γενιά μελετητών μια κλασσική ανάλυση διεθνών σχέσεων μαζί με τρεις εισηγήσεις και τα αυθεντικά σχέδια και τους χάρτες του Mackinder. Οι τρεις πρόσθετες εισηγήσεις αποτελούν ορόσημα στην εξέλιξη της σκέψης του Mackinder και αποδεικνύουν το εύρος των ενδιαφερόντων του και τη διεισδυτικότητα της ερευνάς του. Πρόκειται για «Το αντικείμενο και η μέθοδος της γεωγραφίας» που παρουσιάστηκε στη Βασιλική Γεωγραφική Εταιρεία το 1887, «Ο γεωγραφικός άξονας της ιστορίας» που παρουσιάστηκε στην ίδια εταιρεία το 1904 και εισάγει τον όρο Heartland στη θεωρία του Mackinder, και τέλος, «Η γήινη σφαίρα και η κατάκτηση της ειρήνης» που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Foreign Affairs το 1943. Το έργο αυτό του Mackinder συνοδεύει η μελέτη του καθηγητή Bryan Blowet για την πολυσχιδή προσωπικότητα και τις παράλληλες επαγγελματικές σταδιοδρομίες του βρετανού γεωγράφου, εκπαιδευτικού και πολιτικού.

Τουρκία: Γεωπολιτική Στρατηγική και Στρατιωτική Ισχύς,Χρήστος Μηνάγιας


εκδόσεις «Κωνσταντίνου Τουρίκη».

Σκοπός του βιβλίου αυτού είναι η καταγραφή της μεταβαλλόμενης γεωπολιτικής στρατηγικής της Τουρκίας, καθώς και η λεπτομερής περιγραφή της στρατιωτικής της ισχύος. Η Τουρκία, χωρίς να παρεκκλίνει από την κεμαλική κληρονομιά της αρχής του κράτους-έθνους, επιδιώκει να καταστεί ένα περιφερειακό κέντρο ισχύος με αυξημένο στρατηγικό, οικονομικό και πολιτιστικό ρόλο. Η παλαιά κεμαλική εξωτερική πολιτική έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη νέα εξωτερική πολιτική της Άγκυρας, η οποία αντλεί μεν δύναμη από το οθωμανικό της παρελθόν, ωστόσο χαρακτηρίζεται από εξωστρέφεια, προγραμματισμό, πολιτική βάθους και μια ευδιάκριτη αυτοπεποίθηση των εμπνευστών της. Continue reading «Τουρκία: Γεωπολιτική Στρατηγική και Στρατιωτική Ισχύς,Χρήστος Μηνάγιας»

Αραβική Άνοιξη

Αραβική Άνοιξη

Ο αραβικός κόσμος συνιστά ένα πολυτάραχο και συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον κυρίως σε κοινωνικό, πολιτικό, οικονομικό, ενεργειακό και περιβαλλοντικό επίπεδο. Ένα περιβάλλον εντός του οποίου, στη διάρκεια του 20ού και 21ου αιώνα, δημιουργήθηκαν οι κατάλληλες προϋποθέσεις αφενός για την προώθηση σημαντικών συμφερόντων κυρίως των υπερδυνάμεων, αφετέρου για την ανάδυση τοπικών, περιφερειακών και παγκόσμιων απειλών. Πρόκειται για μια από τις γεωπολιτικά σημαντικότερες περιοχές του πλανήτη, όπου η εκάστοτε περιφερειακή κατάσταση ασφάλειας διαμορφώνει τις σχέσεις συνεργασίας ή σύγκρουσης σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, ενώ συγχρόνως ρυθμίζει την τιμή του μαύρου χρυσού, η οποία με τη σειρά της αυξομειώνει την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη. Τα τεκταινόμενα στον αραβικό κόσμο επηρεάζουν άμεσα τις εξελίξεις στην υπόλοιπη παγκόσμια κοινότητα. Με άλλα λόγια, οι γεωπολιτικές και γεωοικονομικές εξελίξεις στην περιοχή ρυθμίζουν σε σημαντικό βαθμό την παγκόσμια ασφάλεια και οικονομία.

Στη συνείδηση ενός απλού πολίτη, η περιοχή του αραβικού κόσμου είναι συνυφασμένη με έννοιες-ταμπέλες, όπως “πετρέλαιο”, “Ισλάμ” και “τρομοκρατία”.
“Πετρέλαιο” διότι παράγει και εξάγει τεράστιες ποσότητες υδρογονανθράκων.
“Ισλάμ” διότι είναι η γενέτειρά της εν λόγω θρησκείας και ταυτόχρονα η θρησκεία της συντριπτικής πλειοψηφίας των Αράβων.
Και τέλος “τρομοκρατία” λόγω του ισλαμικού φονταμενταλισμού, που μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001, συνδέθηκε άρρηκτα με τον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο γενικότερα.
Με τον όρο “Αραβική Άνοιξη” εννοούμε το σύνολο των γεωπολιτικών εξελίξεων εντός των αραβικών χωρών, από τα μέσα Δεκεμβρίου του 2010, με σκοπό την εκθρόνιση των αυταρχικών καθεστώτων, τα οποία ευθύνονται για το μακροχρόνιο έλλειμμα της δημοκρατίας και γενικότερα τη σημαντική υποβάθμιση της καθημερινότητας των Αράβων πολιτών.