Εμφύλιες συγκρούσεις στη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης

Με την έναρξη κιόλας της επαναστατικής διαδικασίας συγκροτούνται τέσσερις ευδιάκριτοι πόλοι εξουσίας:
1ον) Οι προύχοντες της Πελοποννήσου(π.χ. Πετρόµπεης Μαυροµιχάλης, ∆εληγιανναίοι, Ζαΐµης, Λόντος κ.λπ.). Πρόκειται για τους φορείς της παραδοσιακής κοινοτικής εξουσίας οι οποίοι ταυτίζουν την αναπαραγωγή του κοινωνικού τους ρόλου µε τα συµφέροντα της πατρίδας στη νέα τάξη πραγµάτων που τείνει να διαµορφωθεί. Μένουν προσηλωµένοι στο παραδοσιακό σύστηµα εξουσίας και επικαλούνται ως βασικό επιχείρηµα έναντι των «ετεροχθόνων» πολιτικών τον αυτοχθονισµό τους την εντοπιότητα και το κύρος της κοινωνικής τους οµάδας. 2ον) Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος ο Ιωάννης Κωλέττης και οι Υδραίοι (οικογένεια Κουντουριώτη). Πρόκειται για έναν πόλο εξουσίας που διαµορφώνεται από την πολιτική συµµαχία και τα κοινά συµφέροντα των «ετεροχθόνων» δυτικόστροφων πολιτικών και των φορέων της εγχώριας «νεαρής αστικής τάξης» των νησιών.

Όσοι εντάσσονται σε αυτή την πολιτική οµάδα επιδιώκουν τη δηµιουργία συγκεντρωτικού διοικητικού µηχανισµού, την εισαγωγή φιλελεύθερων πολιτικών θεσµών, τη δηµιουργία κράτους δικαίου, τη διάκριση κράτους – Εκκλησίας, τη δηµιουργία τακτικού στρατού και τη συγκρότηση σύγχρονου και δηµοκρατικού εκπαιδευτικού συστήµατος. Στρέφονται εναντίον των προκρίτων και των οπλαρχηγών της Πελοποννήσου -κυρίως – θέλοντας να δηµιουργήσουν ένα νέο τύπο πολιτικής κυριαρχίας.
3ον) Οι Πελοποννήσιοι οπλαρxηγοί. Η ηγετική φυσιογνωµία του τρίτου αυτού πόλου εξουσίας είναι αναµφισβήτητα ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Οι οπλαρχηγοί της Πελοποννήσου επιδιώκουν τον βαθµιαίο προσπορισµό εξουσίας ώστε να αναδειχθούν σε κυρίαρχη δύναµη. Αν και τοποθετούνται στο πλευρό των Πελοποννησίων προκρίτων λόγω των κοινών συµφερόντων τους και της παραδοσιακής τους εξάρτησης από αυτούς, ωστόσο, σε ορισµένες περιπτώσεις (π.χ. παράδοση Ναυπλίου) δίνουν την εντύπωση ότι υπακούουν στις εντολές των οργάνων της συντεταγµένης πολιτείας, τα οποία προέκυψαν από τις δύο πρώτες Εθνοσυνελεύσεις, της Επιδαύρου (1822) και του ‘Αστρους (1823). 4ον) Οι Φιλικοί. Πρόκειται για ένα περιορισµένο πόλο εξουσίας µε δύο ηγετικές φυσιογνωµίες, τον ∆ηµήτριο Υψηλάντη και τον Γρηγόριο ∆ικαίο (Παπαφλέσσα). Με αυτούς συντάσσεται και ο οπλαρχηγός της Στερεάς Ελλάδας Οδυσσέας Ανδρούτσος. Ο τέταρτος αυτός πόλος εξουσίας επιδιώκει τη ριζοσπαστικοποίηση της επανάστασης και την πλήρη ρήξη µε το παραδοσιακό σύστηµα εξουσίας, που εξέφραζαν οι πρόκριτοι.
Τα γεγονότα
Στις πρώτες φάσεις της Επανάστασης ο Κολοκοτρώνης και οι Πελοποννήσιοι προύχοντες συσπειρώνονται γύρω από την Πελοποννησιακή Γερουσία και αντιµάχονται την ιδέα της δηµιουργίας συγκεντρωτικών κρατικών δοµών δυτικού τύπου, την οποία εισηγείται ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος. Μετά την Εθνοσυνέλευση του Αστρους (1823), οι οπαδοί της ιδέας της δηµιουργίας συγκεντρωτικού κρατικού µηχανισµού ενισχύουν τη θέση τους περιορίζοντας, ταυτόχρονα,τη δύναµη όσων επιµένουν στη διατήρηση της ύπαρξης τοπικών κέντρων εξουσίας. Όµως, µετά την ένταξη του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στο νέο κυβερνητικό σχηµατισµό από τη θέση του αντιπροέδρου του Εκτελεστικού, η πολιτική σύγκρουση µεταξύ κεντρικής διοίκησης και τοπικών φορέων εξουσίας µετατρέπεται σε αντιπαράθεση µεταξύ των φορέων της εκτελεστικής και αυτών της νοµοθετικής εξουσίας.

Γύρω από τους φορείς της εκτελεστικής εξουσίας – τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και τον Πετρόµπεη Μαυροµιχάλη – συσπειρώνονται – πλην ελαχίστων εξαιρέσεων και συγκεκριµένα των προκρίτων του Αιγίου Ανδρέα Λόντου και των Καλαβρύτων Ανδρέα Ζαΐµη, που τάσσονται αλληλέγγυοι µε τον Μαυροκορδάτο-οι προύχοντες της Πελοποννήσου και οι τοπικοί στρατιωτικοί ηγέτες. Αντίθετα, γύρω από τους φορείς την νοµοθετικής εξουσίας, του Βουλευτικού δηλαδή, συσπειρώνονται οι «ετερόχθονες» πολιτικοί, οι εκπρόσωποι των νησιών, οι οπλαρχηγοί της Στερεάς (π.χ Γκούρας, Καραϊσκάκης, Μακρυγιάννης), καθώς και οι Σουλιώτες οπλαρχηγοί (Κίτσος Τζαβέλας).
Η ρήξη των σχέσεων µεταξύ Εκτελεστικού και Βουλευτικού οδήγησε τελικά στον Εµφύλιο Πόλε µ ο του 1824. Τον Νοέµβριο του 1824 Ρουµελιώτες και Σουλιώτες οπλαρχηγοί (ε προεξάρχοντα τον Γκούρα) εισέβαλαν στην Πελοπόννησο για να καταστείλουν την εξέγερση των εντόπιων προκρίτων και οπλαρχηγών, µε τους οποίους είχαν συµπαραταχθεί πλέον και οι Ζαΐµης και Λόντος και να εδραιώσουν µε τη βία την κεντρική εξουσία που αµφισβητούνταν. Η στρατιωτική σύγκρουση κατέληξε στην ήττα των Πελοποννησίων και στη φυλάκιση των ηγετών τους, οι οποίοι, ωστόσο, στη συνέχεια αµνηστεύτηκαν σε µια προσπάθεια υπέρβασης των αντιπαραθέσεων, εµπέδωσης του εθνικού φρονήµατος και συγκρότησης µιας νέας εθνικής – και όχι τοπικής πλέον -συλλογικότητας, αφού όµως προηγουµένως είχαν διαµορφωθεί νέοι συσχετισµοί πολιτικής δύναµης. Ο µόνος που πλήρωσε µε τη ζωή του την εµφύλια διαµάχη ήταν ο Οδυσσέας Ανδρούτσος ο οποίος δολοφονήθηκε στην Ακρόπολη, αν και δεν είχε συµµετοχή στα γεγονότα που διαδραµατίστηκαν.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s