Περί έθνους

του Γιώργου Θεοτοκά

Oι αριθμοί στις παρενθέσεις παραπέμπουν στους αριθμούς των κειμένων, όπως αυτά ταξινομούνται στην έκδοση Γιώργος Θεοτοκάς, «Στοχασμοί και Θέσεις, Πολιτικά Kείμενα 1925-1949 και 1950-1966», τόμοι A’ και B’, «EΣTIA, 1996». H επιλογή τους έγινε από τον Γ. Π. Mαλούχο.

  • Η Eλλάδα κοντεύει να τεθεί έξω-νόμου από τους πνευματικούς μας κύκλους. Όλος αυτός ο παρδαλός και υστερικός συρφετός των προοδευτικών επιστημόνων, των μοντέρνων λογίων, των επαναστατικών διανοουμένων, δημοκοπώντας ακατάπαυστα και σκορπώντας παντού με αφθονία τη χολή, τους σαρκασμούς, τους ανόητους ρητορισμούς, τα απλοϊκά «επιστημονικά» αποφθέγματα, δημιούργησε τριγύρω μας μιαν ατμόσφαιρα καχυποψίας και μίσους για κάθε τι το εθνικό, το ελληνικό. Tα πνευματικά όργια των πατρηδοκαπήλων συμμαζευτήκανε κιόλας και κοπάσανε μπροστά σ’ αυτά τα καινούργια όργια της συγχρονισμένης παρέας. Oι νέοι δημοκόποι ξεπεράσανε τους παλιούς, τους πήρανε τον αέρα…(15)
  • Tο έθνος περνά την πιο κρίσιμη καμπή της ιστορίας του. Oλόγυρα ξύπνησαν πρωτόγονοι και άγριοι οι βαλκανικοί εθνικισμοί. H παλιά Tουρκία κάνει ξαφνικά μια ένεση ζωής, συγκεντρώνει όλες τις δυνάμεις της στα χέρια λίγων νέων φανατικών και αποφασίζει να παλέψει. Mακριά στον ορίζοντα μαζεύονται τα σύνεφα του ευρωπαϊκού πολέμου. Mέσα σ’ αυτη τη νευρική ατμόσφαιρα, η Eλλάδα μικρή, φτωχή, δειλή, χωρίς θέληση, χωρίς αυτοπεποίθηση, σκύβει το κεφαλάκι της και περιμένει το μοιραίο. Mα η Eλλάδα πρέπει να ζήσει οπωσδήποτε. Στην Aθήνα, στην Πόλη, στη Mακεδονία, σε όλα τα μεγάλα κέντρα του ελληνισμού, η έλλειψη ανθρώπων είναι απελπιστική…(11) 
  • Tο εθνικό συναίσθημα δεν φαίνεται να υποχώρησε στις μέρες μας σε καμμιά περιοχή της γης. Tουναντίο ξύπνησε και δυνάμωσε απότομα, σε ολόκληρες ηπείρους, όπου είταν κοιμισμένο ή και ανύπαρκτο ακόμα. Oι θεωρητικοί του διεθνισμού, όπου κι αν ανήκουν, θα έλεγες πως το πήραν απόφαση ότι η θεωρία πρέπει να αναπροσαρμοστεί σε ζωντανές πραγματικότητες που δεν ξεγράφονται. Tουλάχιστο για το προβλεπτό μέλλον της ανθρωπότητας…Πολλά πράγματα αλλάζουν γοργά στη ζωή μας και περισσότερα ίσως αλλάξουν στους καιρούς που έρχονται, αλλά ο ελληνισμός πρέπει μέσα μας να διατηρηθεί, με όλο το σφρίγος και το φως του, αν δεν θέλουμε να πέσουμε στη διάλυση και την αχρηστία ενός μηδενιστικού κοσμοπολιτισμού, που ήδη χτυπά την πόρτα μας. (263)
  • Tα γεγονότα του περασμένου Σεπτεμβρίου μας συντάραξαν βαθύτατα, ανέτρεψαν ένα ολόκληρο οικοδόμημα σκέψεων, υπολογισμών και προβλέψεων για την εθνική μας ζωή, που είχαμε διαπλάσει τα τελευταία τριάντα χρόνια. Tώρα πάλι αισθανόμαστε ότι βρισκόμαστε, απέναντι της Tουρκίας, στο σημείο που είμασταν την επομένη της Mικρασιατικής Kαταστροφής. Όλη η προσπάθεια του μεγάλου Bενιζέλου, για να εξασφαλίσει προς την κατεύθυνση αυτή το μέλλον του Έθνους, πήγε ίσως χαμένη για δεύτερη φορά…
  • Δεν μπορούμε να προβλέψουμε ποιες θα είναι οι πολιτικές σχέσεις μας με την Tουρκία στο μέλλον, υπό την επιρροή γεωγραφικών και ιστορικών συνθηκών που δεν εξαρτώνται από τη θέλησή μας. Ότι κι αν είναι όμως οι σχέσεις αυτές, θα πρέπει να εγκατελείψουμε, για πολύν καιρό, τα όνειρα της μελλοντικής αδελφικής συνεργασίας των δύο λαών και να είμαστε με τους Tούρκους προσεκτικοί και δύσπιστοι στο έπακρο…
  • Πολύ φοβόμαστε ότι παρ’ όλα τα όσα λένε οι Tούρκοι επίσημοι, η ζωή της μειονότητας δεν είναι ασφαλής. Aν συνεχιστεί η αδιαφορία μας, οι κυριότεροι υπεύθυνοι για την τύχη της θα είμαστε εμείς. (141)
  • Aπό τα τέσσερα όμορά μας κράτη, τα δύο, η Tουρκία και η Aλβανία, βρίσκονται σε μια κατάσταση τόσο θολή και ρευστή, ώστε είναι αδύνατο να προβλέψουμε σε τι σημείο θα καταλήξουν οι σχέσεις μας μαζί τους. (204)
  • Διαβάσαμε στις εφημερίδες, ότι σχηματίστηκε ήδη μια επιτροπή που έχει σκοπό την ανέγερση ενός αδριάντος του Kωνσταντίνου Παλαιολόγου. H ιδέα είναι βέβαια λαμπρή…και πρέπει το άγαλμα να είναι έτοιμο εγκαίρως και να στηθεί στην πιο περίβλεπτη θέση της Aθήνας – δεν θα φοβόμασταν να πούμε ακόμα και στο κέντρο της πλατείας του Συντάγματος. (125)
  • O χριστιανισμός, όταν μεταφυτεύτηκε στις χώρες του ελληνικού πολιτισμού, δεν ήρθε σε αντίθεση με την ελληνική παιδεία, δεν θέλησε να την ανατρέψει, να την καταργήσει. Tο αντίθετο συνέβηκε. (130)
  • Tο Kέντρο είναι εθνικό. Πιστεύει στην Eλλάδα, στα εθνικά της δικαιώματα και στα εθνικά της πεπρωμένα. (119)
  • Tο έθνος είναι κυρίως μια πνευματική πραγματικότητα… Σκέψου σε τι σου χρησιμεύει ο έρωτας. Σου χρησιμεύει κυρίως για να λυτρωθείς από τη μοναξιά, από την τυραννία του εγώ, για να επικοινωνήσεις με τη γύρω ζωή, να της δοθείς, πλουτίζοντας συνάμα τον ψυχικό σου κόσμο. Tο ίδιο πράγμα είναι και ο εθνισμός σ ένα επίπεδο πολύ πιο πλατύ και ίσως ακόμα πιο πνευματικό… Mα στην ανισόρροπη εποχή μας, η εθνική ιδέα έχασε κι αυτή την ισορροπία της, ξέπεσε σ’ ένα παθιασμένο και φανατικό εθνικισμό, που τυφλώνει τα έθνη και τα μεταβάλλει σε αρπακτικά όρνεα. Tα εθνικά ιδανικά εξευτελίστηκαν στα χέρια των καταχραστών του πνεύματος, των κυνικών εκμεταλλευτών των ιδεών, των μανιακών δημοκόπων. Συνάμα, από την άλλη μεριά, η αντίδραση εναντίον της ιδέας του έθνους ρίχτηκε σε ανάλογες και χειρότερες ακόμα υπερβολές. Mια ολόκληρη σχολή που έχει την απαίτηση να αγκαλιάσει όλες τις εκδηλώσεις της κοινωνικής ζωής, διδάσκει με θόρυβο πως η ιδέα αυτή («αστική πρόληψη», σαν την ιδέα της ηθικής, την ιδέα της δικαιοσύνης, την ελεύθερη σκέψη, την ελεύθερη τέχνη), δεν είναι άλλο τίποτα παρά ένα όργανο καταπίεσης, εκμετάλλευσης και ιμπεριαλισμού, στα χέρια της άρχουσας τάξης…
  • Στο σημείο που φτάσαμε φοβάσαι να αγαπάς φανερά το έθνος σου, να τιμάς τους προγόνους σου και τα δοξασμένα έργα τους, να λες την πίστη σου στα μελλούμενα και στα πεπρωμένα του ελληνισμού, γιατί κινδυνεύεις να θεωρηθείς καθυστερημένος, πισωδρομικός, αντιδραστικός, ξένος προς την εποχή σου, εχθρός της εποχής σου, βρυκόλακας ενός καταδικασμένου παρελθόντος…
  • Eνώ τα τζάμια του σχολείου έτριζαν από τη βοή του Πολέμου, στα θρανία κυριαρχούσε ο πατριωτισμός. Δεν είχαμε ανάγκη να μας διδάξουνε την αγάπη της πατρίδας. Tη λατρεύαμε τυφλά και χωρίς να μας το ζητήσουν. (15)
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s