Διαλεκτικός υλισμός

Οι πηγές του Διαλεκτικού Yλισμού
Ο Διαλεκτικός Υλισμός, δηλαδή η μαρξιστική κοσμοθεωρία, έχει δύο διαφορετικές πηγές : Η πρώτη αφορά την μέθοδο του μαρξισμού, δηλαδή την Διαλεκτική. Αυτή, προέρχεται από τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους που εφάρμοζαν την μέθοδο της αντιπαραθέσεως των αντιθέτων απόψεων για την ανεύρεση της αλήθειας. η μέθοδος εφαρμόσθηκε ειδικότερα από τον Σωκράτη και πήρε το όνομα της από το ελληνικό ρήμα «διαλέγομαι» που θα πή συζητώ και δια της συζητήσεως αναζητώ την αλήθεια.

Υπάρχει όμως μία τεράστια διαφορά ανάμεσα στην ελληνική και στην μαρξιστική «διαλεκτική». Οι Έλληνες φιλόσοφοι, εφάρμοζαν την διαλεκτική στο πνεύμα, ενώ ο Μαρξ στην Ύλη. Την μέθοδο των Ελλήνων, στα νεότερα χρόνια την ακολούθησε και την ανέπτυξε ο Γερμανός ιδεαλιστής φιλόσοφος Χέγκελ. Από αυτόν την πήρε ο Μαρξ. Την ανέτρεψε όμως πλήρως για να την προσαρμόσουν στις δικές τους, υλιστικές και σοσιαλιστικές αντιλήψεις.
Η δεύτερη πηγή, αφορά το περιεχόμενο του μαρξισμού, δηλαδή τον Υλισμό. Αυτόν, ο Μαρξ και ο Έγκελς τον πήραν από ένα Γερμανό φιλόσοφο της εποχής των, τον Λουδοβίκο Φόιερμπαχ. Τούτος δίδασκε ένα χοντροκομμένο, χυδαίο υλισμό και θα ήταν σήμερα εντελώς άγνωστος αν δεν είχε συμβάλει, χωρίς να το θέλει και χωρίς να το ξερή, στην δημιουργία του μαρξισμού.

Ο Μαρξ και ο Έγκελς πήραν λοιπόν την διαλεκτική μέθοδο από τον Χέγκελ. Απέρριψαν όμως το ιδεαλιστικό περιεχόμενο της φιλοσοφίας του και τοποθέτησαν την μέθοδο του σε υλιστική βάση, που δανείστηκαν από τον Φόιερμπαχ. Το αποτέλεσμα ήταν να φθάσουν σε συμπεράσματα εντελώς διαφορετικά από εκείνα του διαλεκτικού ιδεαλιστή Χέγκελ.

Οι βάσεις του Διαλεκτικού Υλισμού
Οι βασικές αρχές της μαρξιστικής κοσμοθεωρίας είναι:
α) η ύλη είναι το πρώτο και κύριο δεδομένο. Αυτή είναι η μόνη αληθινή πραγματικότητα, η αρχή από την οποία προέρχονται τα πάντα. η συνείδηση και όλα τα πνευματικά ψυχικά και άλλα μη καθαρώς υλικά φαινόμενα είναι απλές αντανακλάσεις, παράγωγα της ύλης. ο κόσμος είναι αποκλειστικά και μόνον υλικός. Κατά τους μαρξιστές ολόκληρη η ζωή, σε όλες τις εκφάνσεις της, δεν κρύβει κανένα μυστήριο. Δεν είναι παρά ο τρόπος υπάρξεως της ύλης, που έφθασε σε κάποιο βαθμό ανώτερης συνθέσεως. «Ζωή είναι ο τρόπος υπάρξεως των λευκωματοειδών ουσιών» (Έγκελς).

β) η ύλη κινείται μόνη της. Δεν έχει ανάγκη από κάποια μεταφυσική πηγή κινήσεως. Είναι αυτοδυναμική. Περικλείει μέσα της την ζωή και την κίνηση και τις γεννά αυτόματα, χωρίς καμιά υπερφυσική μεσολάβηση.
γ) ο κόσμος είναι καθαρά Ολικός και κινείται μόνος του, σύμφωνα με ορισμένους γνωστούς νόμους (τριαδικός κύκλος). Άρα είναι απολύτως δυνατό να τον κατανοήσουμε πλήρως και να συλλάβουμε ολόκληρη την απόλυτη αλήθεια.

Οι νόμοι του Διαλεκτικού Υλισμού
Η μαρξιστική κοσμοθεωρία συνοψίζει την γενική φιλοσοφική της αντίληψη για τον κόσμο σε μερικές βασικές θέσεις. Αυτές τις χαρακτηρίζει σαν «νόμους», πού υποτίθεται ότι διέπουν ολόκληρη την ζωή και την κίνηση του σύμπαντος και της ανθρωπότητας. Οι «νόμοι» αυτοί είναι:
α) Η αλληλεξάρτηση. Κατά τους μαρξιστές τα πάντα αλληλεξαρτώνται. η φύσις αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο και όλα τα φαινόμενα της συνδέονται αναπόσπαστα μεταξύ των. Τα πάντα, από τους κόκκους της άμμου ως τους πιο μακρινούς ήλιους και από μονοκύτταρους οργανισμούς ως τον άνθρωπο, βρίσκονται σε αδιάκοπη αλληλεξάρτηση, σε συνεχή αλληλεπίδραση, σε μόνιμο αλληλοκαθορισμό. «Όλα αποτελούν ένα ενιαίο, αρραγές, νομοτελειακά συγκροτημένο, αρχιτεκτονικό σύνολο. Κανένα φαινόμενο, φυσικό η κοινωνικό, δεν είναι δυνατόν να κατανοηθεί αν το εξετάσουμε μεμονωμένο, αποσπώντας το από το περιβάλλον του, από τα υπόλοιπα φαινόμενα με τα όποια βρίσκεται σε σταθερή συνάρτηση. ο μαρξισμός αρνείται απολύτως την αυθυπαρξία οιουδήποτε φυσικού η κοινωνικού φαινομένου και οιασδήποτε εκδηλώσεως του ανθρώπου. «Όλα τα εξετάζει πάντοτε με αυτό το πρίσμα της γενικής αλληλεξαρτήσεως.
β) η αέναος ανοδική κίνηση. Κατά την μαρξιστική κοσμοθεωρία τα πάντα κινούνται συνεχώς και αδιάκοπα. Τίποτα δεν μένει σταθερό και αμετάβλητο. η ακινησία είναι πράγμα ανύπαρκτο. «Όλα μεταβάλλονται, κινούνται, αλλάζουν. Στο έργο του «Η Διαλεκτική στη Φύση», ο Έγκελς γράφει: «Ολόκληρη η φύσις από το μικρότερο ως το μεγαλύτερο συστατικό στοιχείο της, βρίσκεται σε μια αέναη γέννηση και θάνατο, σε μια αδιάκοπη ροή, σε μια κίνησι και μεταβολή χωρίς ανάπαυλα».
Ο Μαρξ και ο Έγκελς αναφέρουν ότι η προέλευση αυτής της θέσεως των βρίσκεται στις θεωρίες του αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου Ηρακλείτου, ο όποιος δίδαξε ότι «τα πάντα ρει». Αναφέρονται επίσης στους Ίωνες φιλοσόφους πού έλεγαν ότι δεν μπορούμε να μπούμε δυο φορές στο ίδιο ποτάμι γιατί στο μεταξύ το νερό έχει αλλάξει, καθώς και σε εκείνους που συμπλήρωναν ότι ούτε μία φορά μπαίνουμε στο ίδιο ποτάμι, γιατί από την είσοδο μας ως την έξοδο μας, αυτό έχει ήδη αλλάξει. Το «καινούριο», κατά τους μαρξιστές, είναι πάντοτε «ανώτερο» «προοδευτικότερο» και «καλύτερο» από το παλαιό. Γιαυτό, η επικράτησή του, πού είναι πάντοτε αναπόφευκτη, σημαίνει επικράτηση του «προοδευτικού» σε βάρος του «αντιδραστικού». Άρα, η κίνηση, βιολογική η ιστορικοκοινωνική είναι πάντοτε ανοδική. Φύσις και κοινωνία, με την αέναη κίνηση τους προχωρούν όλο προς ανώτερες μορφές ζωής, οργανώσεως, σκέψεως η κοινωνικοπολιτικού συστήματος. Έτσι λ.χ. το δουλοκτητικό σύστημα ήταν ανώτερο από τον πρωτόγονο κομμουνισμό τον όποιο διαδέχθηκε, η φεουδαρχία, με την σειρά της, ήταν ανώτερη από την δουλοκτητική κοινωνία, ο καπιταλισμός καλύτερος από την φεουδαρχία και ο σοσιαλισμός είναι οπωσδήποτε καλύτερος και ανώτερος από τον καπιταλισμό.

γ) η μεταβολή της ποσότητας σε ποιότητα. Η κίνηση, κατά τον μαρξισμό, πραγματοποιείται όχι βαθμιαία, εξελικτικά, άλλα με απότομα «άλματα» πού σημαδεύουν την μετάβαση από μία ποιοτική κατάσταση σε άλλη, «ανώτερη» ποιοτική κατάσταση. Το «άλμα» (επανάσταση) δεν γίνεται τυχαία. Προκύπτει «νομοτελειακά», σαν αποτέλεσμα βαθμιαίων ποσοτικών αλλαγών, οι όποιες συντελούνται βαθμιαία και ανεπαίσθητα μέσα στην παλαιά κατάσταση. Οι αλλαγές αυτές συσσωρεύονται σιγά-σιγά, και όταν φθάσουν σε ένα κρίσιμο σημείο, τότε επιφέρουν με ένα «άλμα», την αναγκαία ποιοτική αλλαγή. «Έτσι, γεννιέται «επαναστατικά», η νέα «ποιότητα» δηλ. η νέα κατάστασης, η οποία ανταποκρίνεται στην νέα υλική βάση πού έχουν ήδη δημιουργήσει οι βαθμιαίες ποσοτικές μεταβολές. Κλασσικά παραδείγματα πού φέρνουν οι μαρξιστές για να αποδείξουν την ύπαρξη αυτού του «νόμου», είναι η περίπτωση του νερού και η περίπτωση του αύγού. Το νερό, έφ’ όσον θερμαίνεται συνεχώς (βαθμιαία ποσοτική μεταβολή) θα έρθει η στιγμή πού θα μεταπήδηση απότομα, σε μία νέα ποιοτική κατάσταση, σ’ εκείνην του ατμού. Αν, αντιστρόφως, μειώνουμε συνεχώς την θερμοκρασία του (ποσοτική μεταβολή) θα έρθει η στιγμή, που το νερό θα μεταβληθεί απότομα σε πάγο (μεταβολή ποιότητας). Επίσης, η συνεχής συσσώρευση μιας ολοένα αυξανομένης ποσότητας θερμότητας, μετατρέπει τελικά και απότομα («επαναστατικά») το αυγό σε μία νέα ποιότητα δηλ. σε νεοσσό.

Οι μαρξιστές, ισχυρίζονται ότι κατά τον ίδιο τρόπο οι βαθμιαίες ανεπαίσθητες, άλλα μολαταύτα αδιάκοπες ποσοτικές μεταβολές πού υφίσταται στο εσωτερικό του ένα κοινωνικό καθεστώς, επιφέρουν στο τέλος την απότομη, ολική κατάρρευση του και την επαναστατική αντικατάσταση του από ένα άλλο κοινωνικό καθεστώς . Γιαυτό, κάθε μετάβαση από μία ποιότητα της κοινωνίας σε άλλη, πραγματοποιείται με επανάσταση («άλμα»). ο Μαρξ γράφει σχετικά στο «Κεφάλαιο» του : «Το συντεχνιακό καθεστώς, κατά το Μεσαίωνα, προσπαθούσε με την βία να εμπόδιση την μετατροπή του μικροβιοτέχνη σε καπιταλιστή, περιορίζοντας σε ένα χαμηλό ανώτατο όριο, τον αριθμό των εργατών πού είχε το δικαίωμα να χρησιμοποιεί ο κάθε μάστορας. ο κάτοχος τον χρήματος η των εμπορευμάτων, μετατρέπεται σε αληθινό καπιταλιστή μόνον όταν το κατώτατο ποσόν πού προκαταβάλλει για ημερομίσθια βρίσκεται πολύ πιο ψηλά από το μεσαιωνικό ανώτατο όριο. Όπως στις φυσικές επιστήμες, έτσι και εδώ, επιβεβαιώνεται η ορθότητα του νόμου ότι μεταβολές απλώς ποσοτικές, όταν φθάνουν σε ορισμένο σημείο, γίνονται ποιοτικές μεταβολές».

Έτσι, και στον καπιταλισμό, κατά τους μαρξιστές, η συνεχής συσσώρευσης του κεφαλαίου, η ταχεία ανάπτυξη της βιομηχανίας και η διαρκής αύξηση του αριθμού των εργατών («μεταβολές ποσότητας» μέσα στα πλαίσια του ισχύοντος συστήματος), επιφέρουν στο τέλος την εργατική επανάσταση, με την οποία ανατρέπεται εκ βάθρων ο ίδιος ο καπιταλισμός, δηλαδή αυτό τούτο το σύστημα πού άθελά του επέφερε τις ποσοτικές αλλαγές («μεταβολή ποιότητας», με αλλαγή συστήματος). Με τον ίδιο τρόπο, πιστεύει ο μαρξισμός, γεννήθηκε και η ενόργανη ζωή. Δηλαδή, βαθμιαίες ποσοτικές μεταβολές πού συσσωρεύθηκαν στην Ανόργανη φύση, (συσσώρευση διαφόρων στοιχείων, ακτινοβολιών κλπ.) προκάλεσαν κάποτε με ένα «επαναστατικό άλμα» την εμφάνιση της ζωής.

δ) Η ενότητα των αντιθέσεων. Η αέναος κίνηση κατά τον μαρξισμό, πραγματοποιείται, όπως ήδη αναφέραμε, σύμφωνα με ένα καθορισμένο ρυθμό, τον τριαδικό. (Θέση -Αντίθεση – Σύνθεση) πού επαναλαμβάνεται αενάως. Κάθε τι πού τίθεται σαν αρχική «θέση», τόσο στην φύση όσο και στην κοινωνία, φέρνει μέσα του, την ίδια την «άρνηση» του. Αυτός είναι ο «νόμος της αρνήσεως». Έτσι, προκαλείται αναπόφευκτα η πάλη μεταξύ των αντιθέτων, από την οποία στο τέλος, προέρχεται μία νέα «θέση». Και αυτή όμως φέρνει μαζί της, μέσα της, την «άρνησή» της. Είναι η «διπλή άρνηση» η «απόλυτη άρνηση». Ο νόμος πού προστάζει την έλευση της διπλής αρνήσεως λέγεται «νόμος για την άρνηση της αρνήσεως» η «νόμος της διπλής αρνήσεως». Δηλαδή έχουμε την «θέση», πού παράγει την «άρνηση» της (αντίθεση). Από την σύγκρουση τους, βγαίνει η «σύνθεση», πού είναι ταυτόχρονα «άρνηση της αρνήσεως» και νέα «θέση». Όλο αυτό το σύμπλεγμα λέγεται «ενότητα των αντιθέσεων». Η ενότητα αυτή, στηρίζεται στον «νόμο της διπλής αρνήσεως».

Ο Μαρξ αναφέρει σχετικά το παράδειγμα του σπόρου, ο όποιος είναι η «Θέση». Αυτός γεννά το φυτό, πού είναι η «άρνηση». Και αυτό, με την σειρά του, παράγει τους νέους σπόρους, οι όποιοι είναι η «άρνηση της αρνήσεως».

Έτσι, ο καπιταλισμός, είναι η «άρνηση» της φεουδαρχίας και ο σοσιαλισμός με την σειρά του, είναι μία «άρνηση» του καπιταλισμού, δηλαδή είναι η «άρνηση της αρνήσεως».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s