του Μάνου Ηλιάδη, ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ 16/10/2010

Εφόσον οι δυνατότητες και το ανθρώπινο δυναμικό υπάρχουν και τα αναγκαία προς τούτο κονδύλια είναι ελάχιστα, δεν νοείται η χώρα να μένει ψηφιακά απροστάτευτη

Αν χαρακτηρίζει κάτι τις με­γάλες ανακαλύψεις στον το­μέα της εφαρμογής της τε­χνολογίας στον στρατιωτικό τομέα, είναι ο μεγάλος χρό­νος που απαιτείται μέχρι να γίνει κατανοητή η σημασία τους και η εν συνεχεία έ­ντονη έμφαση που δίδεται στον καινούργιο αυτό τομέα.

 Τούτο έχει ιδιαίτερη εφαρμο­γή στον κυβερνοπόλεμο ή «cyber-war» (cyber­warfare). Αν και εμφανίσθηκε ως όρος το 1993, χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια μέχρι να γίνει αντιληπτό, μετά τη ρωσική εισβολή στη Γεωργία τον Αύγουστο του 2008, αυτό που σήμερα θεωρείται αυταπό­δεικτο: ότι όλες οι ένοπλες συγκρού­σεις στο μέλλον θα περιλαμβάνουν και το στοιχείο των επιθέσεων στον κυβερνοχώρο, ο οποίος θεωρείται πλέον η 5η διάσταση του πολέμου (μετά την ξηρά, τη θάλασσα, τον αέρα και το διάστημα) και ότι οι επι­θέσεις στον άυλο αυτό χώρο πρέπει να θεωρούνται πλέον ως προοίμιο επικείμενου πολέμου και κατά συνέ­πεια και ως ενδεικτικές προς τούτο.

Της εισβολής αυτής είχε προηγηθεί η επίθεση των Ρώσων, μέσω του κυβερνοχώρου πάλι, εναντίον της Εσθονίας το 2007, η οποία έβαλε σε συναγερμό ολόκληρο το NATO, ενώ λί­γο μετά, το 2009, έγινε γνωστό ότι οι Κινέζοι είχαν «εισβάλει» στα συστή­ματα ηλεκτρονικών υπολογιστών δε­κάδων χωρών, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, η Αγγλία, ο Καναδάς, η Ν. Ζη­λανδία, η Γαλλία, η Ν. Κορέα κ.ά.

Λίγο πριν, είχε προηγηθεί η εντυ­πωσιακή επιχείρηση του Ισραήλ ε­ναντίον του πυρηνικού σταθμού της Συρίας, η οποία υλοποιήθηκε με «κυβερνοεισβολή» στο σύστημα αεράμυνας της Συρίας, με αποτέλεσμα τα ραντάρ της να μη «βλέπουν» τίποτε και τα ισραηλινά μαχητικά να εκτελέσουν ανενόχλητα την αποστολή της κατα­στροφής, εν τη γενέσει του, του πυ­ρηνικού σταθμού της Συρίας. Τον Δε­κέμβριο του 2009, έγινε γνωστό ότι μέ­λη των Ιρακινών αντικαθεστωτικών είχαν επιτύχει να εξασφαλίσουν πρό­σβαση στη ροή των δεδομένων που με­τέδιδαν στο έδαφος τα μη επανδρω­μένα αεροσκάφη των Αμερικανών, με αποτέλεσμα να τα εκμεταλλεύονται, ώστε να αποφεύγουν τις επιθέσεις των αμερικανικών δυνάμεων.

Υπερόπλο

Το πλέον εντυπωσιακό περιστατικό ήταν αυτό που απεκαλύφθη μόλις πρόσφατα, με τη δημοσιοποίηση του περιστατικού του «σκώληκα» (worm) «Stuxnet», ο οποίος μόλυνε τους η­λεκτρονικούς υπολογιστές του πυ­ρηνικού προγράμματος του Ιράν. Το αποτέλεσμα αυτής της προφανούς προελεύσεως επιθέσεως ήταν να ε­πιτευχθεί, κατά τον πλέον αθόρυβο, αναίμακτο και αδιευκρίνιστο τρόπο, αυτό που απειλούσαν να κάνουν με προσφυγή σε ανοιχτή πολεμική επι­χείρηση οι Ισραηλινοί: να σταματήσουν ή τουλάχιστον να προκαλέσουν ση­μαντική καθυστέρηση στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Η φωτογραφία προφανώς απεικονίζει αμερικανικό στρατιωτικό κέντρο ηλεκτρονικού πολέμου. Στην Ελλάδα δεν διαθέτουμε ακόμα τέτοιες πολυτέλειες…

Τούτο δε, χωρίς να μπορεί κανείς να τους κατηγορήσει ότι αυτοί ήταν οι δράστες της συγκεκριμένης επιθέ­σεως, ένα χαρακτηριστικό δηλαδή που καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικό τον κυβερνοπόλεμο για αρκετές χώρες, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν τεράστιες ζημίες σε έναν αντίπαλο, χωρίς να αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους. Η αλήθεια, βέβαια, είναι ότι οι Ισραηλινοί δεν απέφυγαν τον πειρα­σμό να αφήσουν την υπογραφή τους, που ήταν ο αριθμός «19790509» (εν­δεικτικό ότι το σύστημα είχε μολυνθεί)· Ο αριθμός αυτός παραπέμπει στην ημερομηνία 9 Μαΐου 1979, ημέρα που οι Ιρανοί εκτέλεσαν τον εβραϊ­κής καταγωγής επιχειρηματία Χαμπίμπ Ελγανιάν, για κατασκοπεία υ­πέρ του Ισραήλ.

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, Ιρα­νοί αξιωματούχοι είχαν παραδεχθεί ότι οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές του πυρηνικού σταθμού του Μπουσέρ εί­χαν προσβληθεί από τον «Stuxnet», αλ­λά όχι και άτι είχαν υποστεί βλάβη τα συστήματα ελέγχου του σταθμού. Η άποψη των ειδικών του χώρου είναι βέβαια διαφορετική, επικαλούμενοι προς τούτο το γεγονός ότι ο «Stuxnet», ένα τεράστιο σε μέγεθος πρόγραμμα, η προετοιμασία του οποίου θεωρεί­ται ότι ήταν το έργο κρατικής οντό­τητας, ήταν ειδικώς σχεδιασμένος, ώ­στε να πλήττει εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούσαν «προγραμματισ­μένους λογικούς ελεγκτές» (programmable logic controllers) της Siemens.

Σαμποτάζ

Οι τελευταίοι χρησιμοποιούνται όχι μό­νο σε βιομηχανικές διαδικασίες (χαλυβουργία, παραγωγή ηλεκτρικής ε­νέργειας, συμβατικής και πυρηνικής) και στη διανομή τους, αλλά και οε πειραματικές εγκαταστάσεις, όπως για πυρηνική σύντηξη κ.ά. Οι πλη­ροφορίες για τον «Stuxnet» αναφέ­ρουν ότι έχει τη δυνατότητα να αναλάβει το σύστημα «εποπτικού ελέγ­χου και αποκτήσεως στοιχείων» (Supervisory Control and Data Acquisition- SCADA),to οποίο περιλαμβάνει υπολογιστές για την παρα­κολούθηση και τον έλεγχο βιομηχανικών διαδικασιών, όπως το άνοιγμα ή το κλείσιμο αντλιών ύδατος ή η ε­πιτάχυνση ή επιβράδυνση τουρμπι­νών.

Κυβερνοεπιθέσεις εναντίον συ­στημάτων SCADA μπορούν να στα­ματήσουν τη λειτουργία αντλιών ψύ­ξεως, προκαλώντας υπερθέρμανση μηχανών, με συνέπεια τη βλάβη τους, να ανοίξουν ή να κλείσουν βαλβίδες, προκαλώντας διαρροές ή μολύνσεις του χρησιμοποιούμενου ύδατος κ.λπ. Και αυτό φαίνεται ότι συνέβη και στην περίπτωση του πυρηνικού εργοστασίου στο Μπουσέρ, το οποίο ήταν προ­γραμματισμένο να λειτουργήσει τον μήνα αυτόν (Οκτώβριο) και τώρα εκτιμάται ότι δεν θα λειτουργήσει για αρκετούς μήνες.

Εκτός από τη στρατιωτική του α­ξία, το περιστατικό αυτό κατέδειξε αυτό που επί σειρά ετών υποστήρι­ζαν οι ειδικοί στον τομέα ασφαλείας του κυβερνοχώρου: ότι, δηλαδή, μία επίθεση κυβερνοπολέμου μπορεί να έχει «κινητικά» αποτελέσματα, υπό την έννοια της προκλήσεως κινήσε­ων και φυσικής ζημίας. Τούτο αποτέλεσε και την αφορμή για την ανα­κάλυψη του νεοπαγούς όρου «cybertage», σύγχρονη εκδοχή του «sabotage», που σε άλλες εποχές και συνθήκες απαιτούσε και κάποιους… αδένες, ενώ τώρα γίνεται εξ αποστάσεως και από την αναπαυτική θέση ε­νός γραφείου.

Ακόμα στην αρχή

Και, ενώ όλα αυτά συμβαίνουν σή­μερα, με τις περισσότερες χώρες να σπεύδουν να προλάβουν να οργανώ­σουν την άμυνά τους έναντι αυτής της ύπουλης, αόρατης, αλλά άκρως καταστρεπτικής μορφής πολέμου, που σημειωτέον απαιτεί ελάχιστες δαπά­νες -τόσο ως προς την ανάπτυξη επιθετικών όσο και αμυντικών δυνατο­τήτων-, στην Ελλάδα το θέμα αυτό μόλις άρχισε να κινείται. Και είναι α­τυχές το γεγονός ότι τούτο δεν γίνε­ται κατόπιν πολιτικής παρεμβάσεως, αλλά με πρωτοβουλία των τριών κλά­δων των Ενόπλων Δυνάμεων, οι ο­ποίοι ενισχύουν με κάθε τρόπο την προσπάθεια αυτή με τα πενιχρά τους μέσα και πόρους.

Στην προσπάθεια αυτή είναι λυ­πηρό ότι παρεμβάλλουν εμπόδια ε­λάχιστοι ανώτατοι αξιωματικοί, λόγω αγνοίας και αδυναμίας κατανοήσεως της σημασίας του κυβερνοπολέ­μου. Ελπίζεται ότι το «επεισόδιο» κυβερνοπολέμου, που συμπεριελήφθη στην πρόσφατη άσκηση «Παρμενίων», που αν και ιδιαίτερα απλό και μία α­πό τις πλέον ανώδυνες και καλοήθεις μορφές επιθέσεων, κατέστησε λίαν δυσχερή την εργασία στο κέντρο επιχειρήσεων, να τους κάνει να ξαναδούν το θέμα με διαφορετικό πνεύμα πλέον. Στην αντίθετη περίπτωση, η στήλη επιφυλάσσεται να συνεχίσει την αρθρογραφία της στο θέμα αυτό με άλλον τρόπο.

Όπως ανέφερε σε πρόσφατο φύλ­λο του ο «ΚτΕ», στην προσπάθεια αυ­τή η στρατιωτική ηγεσία της χώρας έ­χει ως σύμμαχο και τον ακαδημαϊκό χώρο, ενώ ένα από τα θετικά βήματα που έγιναν προς την κατεύθυνση θωρακίσεως της χώρας από κυβερνοεπιθέσεις ήταν και η εγκαινιασθείσα ή­δη συνεργασία μεταξύ του ΓΕΕΘΑ και της ΕΥΠ.

Στην επόμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, τον προσεχή μήνα, ένα βα­σικό θέμα που πρόκειται να τεθεί προς συζήτηση είναι και το θέμα του κυβερνοπολέμου και δη εάν μία επίθε­ση αυτής της μορφής μπορεί να αποτελέσει την αιτία για επίκληση του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ κ.ά. Η παρουσία της χώρας μας στη σύνοδο αυτή δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι του «μεϊμαράκειου» τύπου… Yes, yes, me too… (γέλια κάτω από τα γνωστά μουστάκια).

θεσμικά κείμενα

Αλλά για να γίνει τούτο, θα πρέπει η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΘΑ, που εί­ναι ήδη ενήμερη για το θέμα, να φρο­ντίσει να έχει μία πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τον τομέα. Και τούτο, όχι μόνο για μία αξιοπρεπή παρουσία της Ελλάδας στη σύνοδο αυτή, αλλά και για τη μεταφορά της γνώσεως αυτής σε θεσμικά κείμενα, όπως η ΠΕΑ και η Εθνική Στρατιωτική Στρατηγική, και τη διάθεση των ελάχιστον, ευτυ­χώς, κονδυλίων που απαιτούνται για την ανάπτυξη δυνατοτήτων κυβερνοάμυνας (σ.σ.: αν λέγαμε «κυβερ­νοπολέμου» ορισμένοι θα τρόμαζαν…).

Η υστέρηση της Ελλάδας στον το­μέα αυτό, τη στιγμή που οι δυνατό­τητες και το απαιτούμενο ανθρώπι­νο δυναμικό υπάρχουν και τα ανα­γκαία προς τούτο κονδύλια, ως προανεφέρθη, είναι ελάχιστα, εκτός που αφήνει τη χώρα απροστάτευτη, δεν περιποιεί τιμή για την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΘΑ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s