Ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι…,Τάκης Λαζαρίδης 7 Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Ναι, δεν πρόκειται για τυπογραφικό λάθος. Ευτυχώς που χάσαμε.

Γιατί ευτυχώς;

Η απάντηση συνδέεται άμεσα μ’ ένα άλλο ερώτημα: Ποια είναι η ταυτότητα της εποχής μας, ποιος είναι ο κόσμος που ζούμε;

Απλοϊκό ερώτημα, αφού η απάντηση είναι δεδομένη…

Η εποχή μας, διδάσκει ο μαρξισμός – λενινισμός, είναι η εποχή που ένα παλιό κοινωνικό – οικονομικό σύστημα, ο καπιταλισμός, αποχωρεί από το προσκήνιο της ιστορίας κι ένα καινούργιο ανατέλλει, ο σοσιαλισμός. Είναι η εποχή που ο ιμπεριαλισμός -ανώτατο και τελευταίο στάδιο του καπιταλισμού- πεθαίνει, και πραγματώνεται το πέρασμα στο σοσιαλισμό. Μια κοσμογονική αλλαγή συντελείται μπροστά στα μάτια μας.

Με την Οκτωβριανή Επανάσταση, σπάει στη Ρωσία ο ασθενέστερος κρίκος στην παγκόσμια καπιταλιστική αλυσίδα. Ιδρύεται το πρώτο στον κόσμο κράτος των εργατών και αγροτών. Εγκαινιάζεται η εποχή των προλεταριακών επαναστάσεων.

Με το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, μια σειρά χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης απελευθερώνονται από τον καπιταλιστικό ζυγό και μπαίνουν στο δρόμο της σοσιαλιστικής ανάπτυξης.

Το 1948, ύστερα από ένα μακροχρόνιο εμφύλιο πόλεμο, η σοσιαλιστική επανάσταση θριαμβεύει στην Κίνα. Διαμορφώνεται το παγκόσμιο σοσιαλιστικό στρατόπεδο. Κυρίαρχη αντίθεση της εποχής μας είναι ακριβώς η αντίθεση ανάμεσα στα δύο παγκόσμια συστήματα. Στο καπιταλιστικό από τη μια, που στηρίζεται στην εκμετάλλευση και καταπίεση και παρεμποδίζει την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και που πεθαίνει και προσπαθεί απεγνωσμένα να παρατείνει, με όλα τα μέσα, την ύπαρξή του. Και στο σοσιαλιστικό από την άλλη, που καταργεί την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και αφήνει ελεύθερο το δρόμο στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων.

Με τον σοσιαλισμό πραγματώνεται ο προαιώνιος πόθος του ανθρώπου για ελευθερία – ισότητα – αδελφότητα. Ο άνθρωπος παύει να είναι λύκος για τον άνθρωπο και γίνεται φίλος κι αδελφός. Είναι το βασίλειο του ανθρώπου επί της γης…

Επικεφαλής στη μεγαλειώδη και ηρωική πορεία για το θρίαμβο του σοσιαλισμού σ’ όλο τον κόσμο είναι το ΚΚΣΕ, το κόμμα των μπολσεβίκων. Η «ταξιαρχία κρούσης» του παγκόσμιου προλεταριάτου. Και ακολουθούν τα ΚΚ των άλλων χωρών που συντονίζουν τη δράση τους κι αγωνίζονται να γίνει πράξη το μεγάλο σοσιαλιστικό όραμα.

Αυτή είναι, συνοπτικά, η εικόνα που δίνει για την εποχή μας και τον κόσμο που ζούμε ο μαρξισμός – λενινισμός.

Είναι κρίμα που η εικόνα αυτή δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Η δύναμη που έχουν μερικές ιδέες είναι πράγματι τρομερή. Ριζώνουν βαθιά στη σκέψη και στη συνείδηση του ανθρώπου, δένουν με τον ψυχισμό του και για μεγάλο χρονικό διάστημα τον καθιστούν ανίκανο να δει και να νιώσει τη ζωντανή και παφλάζουσα πραγματικότητα.

Για τον μαρξισμό και για την διαλεκτική, τίποτα δεν είναι ιερό, αμετάβλητο, αιώνιο. Συνεπώς ούτε ο ίδιος ο μαρξισμός ή, τουλάχιστον, μερικές από τις θέσεις του. Την αλήθεια αυτή την παραγνωρίζουν οι σύγχρονοι «μαρξιστές – λενινιστές».

Προσπαθούν να εμφανίσουν τον μαρξισμό ως το απόσταγμα της ανθρώπινης σοφίας, ως ένα ιερό δόγμα με αμετάβλητες και απόλυτες αλήθειες που ίσχυαν και θα ισχύουν εις τους αιώνας των αιώνων…

Προσπαθούν να κόψουν την πραγματικότητα στα μέτρα της θεωρίας και δεν μπορούν ή δεν θέλουν να καταλάβουν ότι και η πιο υψιπετής, η πιο σοφή θεωρία είναι υποχρεωμένη να υποκλίνεται μπροστά στην πραγματικότητα. Μία αλήθεια που την ξέρει ωστόσο καλά κι ο τελευταίος τσαγκάρης, που δεν κόβει βέβαια το πόδι στα μέτρα του παπουτσιού…

Οι σύγχρονοι «μαρξιστές – λενινιστές» ξεχνούν ότι μαρξισμός είναι, πριν απ’ όλα, «συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης». Και η «συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης» μας υποχρεώνει να διαπιστώσουμε ότι ο καπιταλισμός όχι μόνο δεν πεθαίνει αλλά, αντίθετα, εμφανίζει έναν ασίγαστο δυναμισμό.

Στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες οι παραγωγικές δυνάμεις όχι μόνο δεν ασφυκτιούν αλλ’ αντίθετα γνωρίζουν μια πρωτοφανή ανάπτυξη. Με την επανάσταση των κομπιούτερς, με την μικροηλεκτρονική, ο καπιταλισμός εγκαινιάζει μια καινούργια τεχνολογική επανάσταση, μπαίνει σε μια νέα φάση θυελλώδους ανάπτυξης. Οι εργαζόμενοι των καπιταλιστικών χωρών όχι μόνο δεν λιμοκτονούν, αλλ’ αντίθετα εξασφαλίζουν ένα υψηλό -και διαρκώς ανερχόμενο- βιοτικό επίπεδο καθώς κι ένα ευρύ -και διαρκώς ευρυνόμενο-πλέγμα ατομικών και πολιτικών ελευθεριών. Που τους επιτρέπουν όχι μόνο να ζουν ανθρωπινά, αλλά και να αγωνίζονται όχι μόνο για συνεχείς βελτιώσεις αλλά και για την ίδια την κατάργηση του καπιταλισμού.

Ο νόμος της σχετικής και απόλυτης εξαθλίωσης του προλεταριάτου αποδείχτηκε ανύπαρκτος. Ο καπιταλισμός εμφανίζεται ικανός όχι μόνο να ελέγχει και να χαλιναγωγεί τις κρίσεις του αλλά και να επιταχύνει συνεχώς τους ρυθμούς ανάπτυξης της παραγωγικότητας και της παραγωγής.

Πάρ’ ότι κατατρύχεται από έντονες αντιθέσεις που συχνά θέτουν σε δοκιμασία τη συνοχή και την αντοχή του, τελικά καταφέρνει να τις υπερνικά, αποδεικνύοντας ότι διαθέτει έναν ακατάβλητο και ανεξάντλητο δυναμισμό.

Στο κατώφλι του 21ου αιώνα, ο καπιταλισμός αποδεικνύει ότι όχι μόνο δεν έφαγε τα ψωμιά του αλλ’ αντίθετα είναι σε θέση να προσφέρει ακόμα αρκετό ψωμί στην ανθρωπότητα.

Η «συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης» μας επιβάλλει επίσης να αναγνωρίσουμε ότι οι χώρες του «υπαρκτού σοσιαλισμού» δεν έχουν καμμιά σχέση με το σοσιαλισμό.

Πιστεύαμε τόσα χρόνια ότι στη Σοβιετική Ένωση και τις άλλες χώρες του «σοσιαλιστικού στρατοπέδου», έστω αργά, έστω βασανιστικά, ένας καινούργιος κόσμος έπαιρνε σάρκα και οστά. Ένας κόσμος χωρίς εκμετάλλευση και καταπίεση, χωρίς πατρικίους και πληβείους, αφέντες και δούλους. Ένας κόσμος της δουλειάς, της προκοπής και της αδελφοσύνης, όπου ο ένας δουλεύει για όλους και όλοι για τον έναν. Όπου καθένας μπορεί «να αναπτύξει ολόπλευρα την προσωπικότητά του».

Δεν μπορούμε πια να αυταπατόμαστε και να εξαπατάμε και τους άλλους. Πρέπει να το πούμε καθαρά: Το «σοσιαλιστικό στρατόπεδο», το «στρατόπεδο της δημοκρατίας, της ειρήνης και του σοσιαλισμού», δεν έχει καμιά σχέση ούτε με τη δημοκρατία, ούτε με την ειρήνη, ούτε με τον σοσιαλισμό.

Δεν έχει καμιά σχέση με τη δημοκρατία γιατί, απλά και απερίφραστα, τα καθεστώτα που ισχύουν στις χώρες αυτές είναι γνήσιες, καθαρόαιμες δικτατορίες. Η δημοκρατία στις χώρες αυτές είναι εντελώς άγνωστο είδος. Όχι βέβαια στα τυπικά της γνωρίσματα (σύνταγμα, εκλογές, κοινοβούλιο κ.λπ.) που έχουν μετατραπεί σε απλούς διακοσμητικούς τύπους χωρίς κανένα ουσιαστικό περιεχόμενο. Αλλά στο εσώτατο, στο βαθύτατο περιεχόμενό της, που είναι η μετατροπή του απλού κι ανώνυμου πολίτη από άβουλο εκτελεστικό όργανο σε πραγματικό αφεντικό. Που ενήμερος για όλα αποφασίζει κυριαρχικά για όλα.

Υποτίθεται ότι σοσιαλισμός και δημοκρατία συμβαδίζουν. Ότι με την ανάπτυξη του σοσιαλισμού όλο και περισσότερο ανθίζει κι ευωδιάζει αυτό το ευαίσθητο και θαυμάσιο άνθος, το άνθος της δημοκρατίας.

Σήμερα, εβδομήντα χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, είμαστε υποχρεωμένοι να αναγνωρίσουμε ότι κάθε ίχνος δημοκρατίας έχει εκλείψει οριστικά στη Σοβιετική Ένωση και τις άλλες «σοσιαλιστικές» χώρες.

Στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες, όπως το δικαίωμα του λόγου, του συνέρχεσθαι, του συνεταιρίζεσθαι, της αλλαγής επαγγέλματος, της μετανάστευσης, συχνά ακόμη και της μετακίνησης στο εσωτερικό της χώρας είναι ανύπαρκτα.

Ολόκληρη η ιστορία της δημοκρατίας στη Σοβιετική Ένωση από τις μαζικές εκκαθαρίσεις και τα ομολογημένα από τους ίδιους τους Σοβιετικούς εγκλήματα του Στάλιν, τις δίκες της Μόσχας και τις ανάλογες δίκες τύπου Κοστώφ και Σλάνσκυ στις δορυφόρες χώρες και από τα Γκουλάγκ ως τα σημερινά ψυχιατρεία για τους αντιφρονούντες, είναι μία ιστορία ντροπής και καταισχύνης.

Οι περιπτώσεις Ζαχάρωφ και άλλων γνωστών αντιφρονούντων είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Όταν ο πυρηνικός επιστήμονας και Ακαδημαϊκός Αντρέι Ζαχάρωφ, μία πνευματική κορυφή με παγκόσμιο κύρος και ακτινοβολία, υφίσταται, παρά τη διεθνή κατακραυγή, αυτόν τον άγριο και εξοντωτικό διωγμό, εύκολα καταλαβαίνει κανείς πόσο ανήμπορος κι ανυπεράσπιστος στα νύχια της παντοδύναμης μυστικής αστυνομίας είναι ο απλός κι ανώνυμος Σοβιετικός πολίτης. Η αλήθεια δεν μπορεί πια να κρυφτεί. Η σοβιετική εξουσία ξεκίνησε ως προσωρινή δικτατορία του προλεταριάτου και κατέληξε ανελέητη δικτατορία επί του προλεταριάτου και ολόκληρου του σοβιετικού λαού. Ούτε όμως και με τον σοσιαλισμό έχουν καμιά σχέση οι χώρες του «υπαρκτού σοσιαλισμού». Είναι φανερό και έγινε ακόμα πιο φανερό με τη «Νομενκλατούρα» του Βοσλένσκυ ότι κανένας σοσιαλισμός δεν οικοδομείται στη Σοβιετική Ένωση. Ούτε οι τάξεις καταργήθηκαν, ούτε η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

Πιστεύαμε καλόπιστα ότι με την Οκτωβριανή Επανάσταση ο σοσιαλισμός έφευγε από τη σφαίρα της θεωρίας και προσγειωνόταν, επί τέλους, στο χώρο της πραγματικότητας. Δεν μπορέσαμε να αντιληφθούμε, και πολλοί καλόπιστοι άνθρωποι ακόμα και σήμερα δεν μπορούν να αντιληφθούν, ότι το κοινωνικό – οικονομικό σύστημα σήμερα στη Σοβιετική Ένωση είναι ένας ιδιόμορφος κρατικός καπιταλισμός. Ότι μετά μία σύντομη περίοδο σύγχυσης και αβεβαιότητας που ακολούθησε την κατάληψη της εξουσίας από τους μπολσεβίκους, βαθμιαία και αθόρυβα, με βάση τον κομματικό μηχανισμό, διαμορφώθηκε και εδραίωσε οριστικά την εξουσία της μια καινούργια άρχουσα τάξη, η γνωστή πια Νομενκλατούρα.

Μια άρχουσα τάξη που δεν διαφέρει από τις άλλες σε απληστία και αρπακτικότητα, μόνο που ντρέπεται να δείξει το πρόσωπό της. Σε διάκριση με την αστική τάξη, η νομενκλατούρα πρώτα πήρε την εξουσία και σ’ αυτήν στηρίχτηκε για να εξασφαλίσει οικονομική κυριαρχία και εξοργιστικά προνόμια. Και, άπληστη για μεγαλύτερα προνόμια και περισσότερη εξουσία, έθεσε ως τελικό και διακηρυγμένο στόχο της την παγκόσμια κυριαρχία. Κι όλα αυτά στο όνομα του «παγκόσμιου προλεταριάτου», για το «θρίαμβο του σοσιαλισμού σ’ όλο τον κόσμο»…

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη απάτη που διαπράχθηκε ποτέ από τόσο λίγους σε βάρος τόσο πολλών. Και διαπράττεται κατ’ εξακολούθηση σε βάρος και των Σοβιετικών και των εργαζομένων όλου του κόσμου.

Αλλ’ ούτε και με την ειρήνη έχει σχέση το στρατόπεδο του «υπαρκτού σοσιαλισμού». Θα δούμε παρακάτω γιατί. Εκείνο που αυτή η καταραμένη «συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης» μας υποχρεώνει από τώρα να δεχτούμε είναι ότι η θεμελιώδης, η κυρίαρχη αντίθεση της εποχής μας, δεν είναι ανάμεσα στον «καπιταλισμό που πεθαίνει» και στον «σοσιαλισμό που αναπτύσσεται». Η θεμελιώδης αντίθεση της εποχής μας είναι ανάμεσα στον αναπτυσσόμενο καπιταλισμό και το πολιτικό του εποικοδόμημα, την κοινοβουλευτική δημοκρατία, και τον σοβιετικό κρατικό καπιταλισμό και το πολιτικό του εποικοδόμημα, την ωμή δικτατορία. Αυτή είναι δυστυχώς η σύγχρονη πραγματικότητα και όποιος δεν τη βλέπει πάσχει από χρόνια πολιτική μυωπία ή από κακοήθη ιδιοτέλεια. Ή, πιθανόν, κι από τα δύο. Στη θανάσιμη αυτή σύγκρουση των δύο κόσμων, ποιος θα είναι ο νικητής; Ο καπιταλισμός ή ο «υπαρκτός σοσιαλισμός»;

Η ιστορία έχει δώσει ήδη την απάντησή της. Ο «υπαρκτός σοσιαλισμός», αυτός ο ιδιόμορφος κρατικός καπιταλισμός, έχασε οριστικά τη μάχη. Γιατί απέτυχε να δώσει αυτό που αντίθετα πέτυχε ο σύγχρονος καπιταλισμός: Περισσότερη ευημερία και περισσότερη ελευθερία. Αυτό δηλαδή που αποτελεί τον αιώνιο κι άσβεστο πόθο του ανθρώπου, κάθε ανθρώπου. Καμιά προπαγάνδα και καμιά λογοκρισία δεν μπορεί να κρύψει αυτή την αυταπόδεικτη αλήθεια. Ο κόσμος μας έγινε τόσο μικρός, μια μικρή γειτονιά, κι όλα φαίνονται τόσο κοντινά και τόσο καθαρά. Καθένας έχει κι ένα «παράθυρο στον κόσμο» και μπορεί ν’ ανοίξει και να δει…

Η σοβιετική αυτοκρατορία είναι καταδικασμένη να καταρρεύσει, γιατί στηρίζεται στη βία και την απάτη. Γιατί είναι ανίκανη ν’ αποδεσμεύσει τις τεράστιες παραγωγικές δυνάμεις που περικλείει και οι οποίες ασφυκτιούν μέσα στο διπλό κλοιό του δογματισμού και της καταπίεσης.

Το σύνθημα που έριχναν πάντοτε οι σοβιετικοί ηγέτες και που γέμιζε ενθουσιασμό και πίστη για την τελική νίκη τους κομμουνιστές όλου του κόσμου ήταν: «Να φτάσουμε και να ξεπεράσουμε τις ΗΠΑ στη βιομηχανική παραγωγή και ιδιαίτερα στους βασικούς κλάδους» (ατσάλι, κάρβουνο, ηλεκτρισμό κ.λπ.)

Η επίτευξη του στόχου αυτού θα ήταν μια χτυπητή απόδειξη της ζωτικότητας και του δυναμισμού της σοβιετικής οικονομίας της ανωτερότητας του σοσιαλισμού και της αναπόφευκτης νίκης του στον θανάσιμο ανταγωνισμό με τον καπιταλισμό.

Η ζωή απέδειξε πόσο ανεδαφικό και απατηλό ήταν το σύνθημα αυτό. Ήδη από το 1978, ο Αντρέι Ζαχάρωφ σημείωνε:

«Από την άλλη μεριά, σ’ οποιαδήποτε σύγκριση πρέπει να ληφθεί υπόψη πως μόλις τώρα καταφέρνουμε να φτάσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μερικές από τις παλιές παραδοσιακές της βιομηχανίες, που δεν είναι πια τόσο σημαντικές όσο πριν (π.χ. το κάρβουνο και ο χάλυβας). Σε μερικούς από τους νεώτερους κλάδους – όπως ο αυτοματισμός, οι ηλεκτρονικοί εγκέφαλοι, τα πετροχημικά και ειδικά η βιομηχανική έρευνα και ανάπτυξη – όχι μόνο έχουμε μείνει πίσω αλλά και αναπτυσσόμαστε με πιο αργό ρυθμό, έτσι που μια απόλυτη νίκη της οικονομίας μας στις επόμενες δεκαετίες να φαίνεται ακατόρθωτη…».

(«Ο Ζαχάρωφ αποκαλύπτει,» σελ. 91).

Σήμερα, είκοσι χρόνια αργότερα, η διαπίστωση αυτή του Ζαχάρωφ επαληθεύεται με τον πιο δραματικό τρόπο. Η Σοβιετική Ένωση αγοράζει από τις ΗΠΑ όχι μόνο σιτάρι για να θρέψει τον πληθυσμό της, αλλά και σύγχρονη τεχνολογία.

Μια καινούργια επανάσταση συντελείται αυτή τη στιγμή στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες. Η επανάσταση της μικροηλεκτρονικής και των κομπιούτερς που οπωσδήποτε θα οδηγήσει σε μια νέα απογείωση της οικονομίας και της ποιότητας ζωής. Μια επανάσταση που αδυνατούν να παρακολουθήσουν οι χώρες του «υπαρκτού σοσιαλισμού».

Είναι πια φανερό πως στην ειρηνική οικονομική άμιλλα ο φιλελεύθερος καπιταλισμός των δυτικών υπερισχύει του κρατικού καπιταλισμού των ανατολικών χωρών. Η πλάστιγγα έγειρε οριστικά, η τελική νίκη είναι απλώς ζήτημα χρόνου.

Η διαπίστωση αυτή όχι μόνο ανατρέπει θεμελιώδεις αρχές και θέσεις του μαρξισμού – λενινισμού (ο καπιταλισμός πεθαίνει…), αλλά και θέτει σε νέα εντελώς βάση το μέγιστο πρόβλημα της εποχής μας, το πρόβλημα του πολέμου και της ειρήνης. Αποδεικνύει ότι το «σοσιαλιστικό στρατόπεδο» δεν έχει καμιά σχέση όχι μόνο με τη δημοκρατία και τον σοσιαλισμό, αλλά ούτε και με την ειρήνη. Και ότι, σε τελευταία ανάλυση, αν υπάρχει κίνδυνος για την παγκόσμια ειρήνη, ο κίνδυνος αυτός προέρχεται ακριβώς από την σοβιετική νομενκλατούρα.

Ας εξετάσουμε πιο προσεκτικά το θέμα.

Διακηρυγμένος στόχος της νομενκλατούρας είναι η παγκόσμια κυριαρχία, ο «θρίαμβος του σοσιαλισμού σε όλο τον κόσμο». Και είναι γνωστή η μαρξιστική – λενινιστική θέση ότι «η βία είναι η μαμμή της ιστορίας» και ότι η εποχή μας είναι εποχή των «προλεταριακών επαναστάσεων». Πριν από το 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ, τα ΚΚ όλου του κόσμου προετοιμάζονταν ακριβώς για την «προλεταριακή επανάσταση», θεωρώντας δεδομένο ότι η άρχουσα αστική τάξη δεν επρόκειτο ποτέ να παραδώσει ειρηνικά την εξουσία και, συνεπώς, η ένοπλη σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη.

Και ξαφνικά, στο 20ό Συνέδριο, του 1956, η σοβιετική νομενκλατούρα υιοθετεί μια καινούργια «επαναστατική» θέση: Ο πόλεμος δεν είναι πια αναπόφευκτος, είναι δυνατή η ειρηνική συνύπαρξη των δύο συστημάτων, είναι δυνατό το ειρηνικό πέρασμα στο σοσιαλισμό. Διαφωνώντας στο σημείο αυτό με τους Κινέζους κομμουνιστές που επέμεναν και εξακολουθούν και σήμερα, λιγώτερο πεισματικά βέβαια, να επιμένουν ότι ο τρίτος παγκόσμιος πόλεμος είναι αναπόφευκτος.

Που οφείλεται αυτή η θεαματική στροφή; Η εξήγηση δεν είναι δύσκολη. Η σοβιετική νομενκλατούρα διαπίστωσε ότι στην πυρηνική εποχή μας ο πόλεμος δεν είναι πρόσφορο μέσο για τον «θρίαμβο του σοσιαλισμού», για τη δική της δηλαδή παγκόσμια κυριαρχία. Ένας πυρηνικός πόλεμος μπορεί να σημαίνει καταστροφή του αντιπάλου, σίγουρα όμως σημαίνει και τη δική της καταστροφή. Και η σοβιετική νομενκλατούρα δεν είχε και δεν έχει καμιά διάθεση ν’ αυτοκτονήσει.

Διαπίστωσε επίσης ότι οι Δυτικοί δεν ήταν διατεθειμένοι να υποκύψουν στην ωμή βία. Η κρίσιμη δοκιμή έγινε με τον αποκλεισμό του Βερολίνου. Η διάσπαση του αποκλεισμού με την αερογέφυρα, έδειξε πως οι Δυτικοί είχαν και τη θέληση και τη δύναμη να αντιταχθούν στις αρπακτικές της διαθέσεις. Η σύσταση της Ατλαντικής Συμμαχίας και η αμερικανική πυρηνική ομπρέλα, δημιούργησαν αξεπέραστο φραγμό στα επεκτατικά της σχέδια. Η Δυτική Ευρώπη είχε σωθεί.

Η διακήρυξη της αρχής της ειρηνικής συνύπαρξης και του ειρηνικού περάσματος στο σοσιαλισμό δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η ανοιχτή ομολογία της αδυναμίας της σοβιετικής νομενκλατούρας να επιβληθεί δυναμικά. Και ρίχνει όλο το βάρος στην ειρηνόφιλη εκστρατεία της με διπλό στόχο:

1) Να αποκοιμίσει λαούς και κυβερνήσεις και να εξαπατήσει ως προς τις πραγματικές της προθέσεις. Να δημιουργήσει κλίμα εφησυχασμού και να αναστείλει ή έστω να επιβραδύνει τον εξοπλισμό της Δύσης. Συνεχίζοντας με αμείωτη ένταση η ίδια τα εξοπλιστικά της προγράμματα για να καταστεί, σε δεδομένη στιγμή, πραγματικότητα το κρυφό της όνειρο, η στρατιωτική υπεροπλία.

2) Να περιβληθεί με το φωτοστέφανο του ειρηνόφιλου, του φλογερού οπαδού της ειρήνης. Να εμφανιστεί μπροστά στην παγκόσμια κοινή γνώμη ως υπέρμαχος και πρωταγωνιστής της ειρήνης και να καταγάγει έτσι μια σημαντική νίκη στον τομέα του ιδεολογικού πολέμου. Να αποκτήσει συμπάθειες ανάμεσα στους απλούς ανθρώπους όλου του κόσμου που διψούν για ειρήνη. Να τους πείσει ότι ο κίνδυνος πολέμου προέρχεται από τους «πολεμοχαρείς» και «πολεμοκάπηλους» Αμερικανούς. Κι ότι, αν αγαπούν την ειρήνη, χρέος έχουν να ταχθούν στο πλευρό της.

Και στους δύο αυτούς στόχους, η σοβιετική νομενκλατούρα σημείωσε σημαντικές επιτυχίες. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο κυβερνήσεις δυτικών χωρών να επηρεάζονται από τις σοβιετικές σειρήνες, να υιοθετούν «ειρηνόφιλες» θέσεις της νομενκλατούρας και να γίνονται φερέφωνά της. Κι εξ άλλου, εκατομμύρια ευκολόπιστοι και καλοπροαίρετοι άνθρωποι σ’ όλο τον κόσμο μοχθούν και παλεύουν, πιστεύοντας ότι αγωνίζονται για την ειρήνη. Ενώ στην πραγματικότητα αγωνίζονται, χωρίς να το καταλαβαίνουν, εναντίον της ειρήνης και για την παγκόσμια κυριαρχία της σοβιετικής νομενκλατούρας.

Οι επιτυχίες αυτές, αν και σοβαρές, δεν είναι ωστόσο καθοριστικής σημασίας. Στη μεγάλη τους πλειονότητα οι κυβερνήσεις και οι λαοί των δυτικών χωρών συνειδητοποιούν τον κίνδυνο που αντιπροσωπεύει η σοβιετιική νομενκλατούρα. Το γεγονός αυτό προδικάζει και το τέλος της. Ένα τέλος που επέρχεται αδυσώπητα με την αναγκαιότητα φυσικού φαινομένου.

Η σοβιετική νομενκλατούρα αδυνατεί να επιβληθεί με τον πόλεμο και, όπως αποδεικνύεται, αδυνατεί να επιβληθεί και με την ειρήνη.

Στον ειρηνικό ανταγωνισμό με τον σύγχρονο καπιταλισμό, ο σοβιετικός κρατικός καπιταλισμός όλο και περισσότερο βραδυπορεί, όλο και πιο πολύ λαχανιάζει, ώσπου θα σωριαστεί ανήμπορος. Η «ελκτική δύναμη των ιδεών του σοσιαλισμού», η ικανότητα δηλαδή της σοβιετικής προπαγάνδας να παγιδεύει εύπιστους και αφελείς στο ιδεολογικό της γκέτο, έχει σχεδόν μηδενιστεί. Έχει αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση. Χτυπητή απόδειξη η καθίζηση των Κ.Κ. σ’ όλο τον κόσμο. Με εξαίρεση το Ιταλικό ΚΚ, αν και οι τελευταίες εκλογές απέδειξαν ότι κι αυτό έπαψε πια να αποτελεί εξαίρεση.

Αυτή είναι η αδιάψευστη πραγματικότητα. Και αβίαστα ανακύπτει το συμπέρασμα. Ο κίνδυνος πυρηνικού πολέμου προέρχεται αποκλειστικά και μόνο από τη σοβιετική νομενκλατούρα. Όχι βέβαια γιατί ο καπιταλισμός απέβαλε εντελώς την επιθετική του φύση, ούτε γιατί έπαψε ξαφνικά να θεωρεί τον πόλεμο ως «συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα». Αλλά για τον πολύ απλό λόγο ότι σε μια θανάσιμη σύγκρουση μεταξύ δύο μονομάχων, εκείνος που καταφεύγει σε έσχατα μέσα, σε πράξεις απελπισίας δεν είναι αυτός που κερδίζει αλλά αυτός που χάνει. Και στο θανάσιμο ανταγωνισμό των δύο συστημάτων, εκείνος που χάνει είναι ο σοβιετικός κρατικός καπιταλισμός.

Όταν πια το τέλος φανεί καθαρά, όταν η σοβιετική νομενκλατούρα νιώσει το έδαφος να χάνεται κάτω από τα πόδια της, όταν σα λαβωμένο θεριό καταλάβει πως βρίσκεται σε αδιέξοδο και δεν υπάρχει τρόπος διαφυγής, η κρίσιμη στιγμή για την ειρήνη θα έχει σημάνει. Τότε είναι που πιθανόν να καταφύγει σε πράξεις απελπισίας, πιθανόν να απειλήσει με πυρηνική καταστροφή ολόκληρη την ανθρωπότητα. Τότε είναι που μπορεί να επαναλάβει το «αποθανέτω η ψυχή μου…».

Η μόνη ελπίδα είναι πως ίσως την κρίσιμη εκείνη στιγμή, την όχι και τόσο μακρινή με τα μέτρα της ιστορίας, η πολεμική ισχύς του δυτικού κόσμου θα είναι τόσο φοβερή, η πυρηνική ομπρέλα τόσο απρόσβλητη που να καθιστά μάταιη κάθε πράξη παραφροσύνης. Που να καθιστά σαφές στη σοβιετική νομενκλατούρα ότι οποιοσδήποτε πολεμικός τυχοδιωκτισμός θα κάνει το τέλος της πιο σύντομο και πιο τραγικό.

Ίσως όμως θα μπορούσε να πει κανείς, τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Ίσως υπάρχει κι άλλος δρόμος για την ανθρωπότητα. Ίσως ο κίνδυνος της πυρηνικής καταστροφής οδηγήσει στη «σύγκλιση» των δύο συστημάτων, όπως υποστήριξαν και εξακολουθούν να υποστηρίζουν έξοχοι διανοητές και στα δύο στρατόπεδα.

Η περίπτωση Αντρέι Ζαχάρωφ είναι διαφωτιστική. Από τους πιο θερμούς υποστηρικτές της ιδέας της «σύγκλισης» ο Ζαχάρωφ, τόνιζε:

« Η προσέγγιση των δύο συστημάτων, του σοσιαλιστικού και του καπιταλιστικού, συνοδευόμενη από εκδημοκρατισμό, αποστρατιωτικοποίηση και κοινωνική και τεχνική πρόοδο, είναι ο μόνος τρόπος για να αποτραπεί η καταστροφή της ανθρωπότητας».

Η προσέγγιση αυτή ή, αλλιώς η «σύγκλιση», είναι δυνατή, όπως σωστά υπογραμμίζει ο Ζαχάρωφ, αν συνοδεύεται από εκδημοκρατισμό, αποστρατιωτικοποίηση και κοινωνική και τεχνική πρόοδο. Ενώ, όμως κοινωνική και τεχνική πρόοδο επιδιώκουν και πραγματώνουν και τα δύο συστήματα, στο μέτρο βέβαια που το επιτρέπουν οι εσωτερικές τους αντιφάσεις, ο εκδημοκρατισμός και η αποστρατικοποίηση έχουν διαφορετική βαρύτητα και διαφορετικές συνέπειες για το καθένα: Αν για τον καπιταλισμό δημιουργούν δύσκολα αλλά όχι άλυτα προβλήματα, για τη σοβιετική νομενκλατούρα αποτελούν κίνδυνο θάνατο. Ιδού γιατί:

Θεμέλιος λίθος του σοβιετικού οικοδομήματος, στην κορυφή του οποίου κάθεται και απολαμβάνει τα προνόμιά της η νομενκλατούρα, είναι η θεωρία για τον αγώνα και τον «θρίαμβο του σοσιαλισμού σ’ όλο τον κόσμο». Εν ονόματι αυτού του αγώνα και αυτής της νίκης επιβάλλει τις στερήσεις και τις θυσίες στους λαούς των «σοσιαλιστικών χωρών» και συντηρεί την απροκάλυπτη δικτατορία της. Με την επίκληση αυτής της «μελλοντικής» νίκης δικαιολογεί την ύπαρξη αυτού του τρομερού καταπιεστικού μηχανισμού που αποτελεί το μοναδικό της στήριγμα και εγγυάται την κυριαρχία της πάνω στους λαούς της ΕΣΣΔ και των άλλων «σοσιαλιστικών» χωρών Κάθε μέτρο συνεπώς εκδημοκρατισμού και αποστρατιωτικοποίησης σημαίνει μοιραία και ένα βήμα προς το τέλος, προς την αυτοκατάργησή της.

Και επειδή η νομενκλατούρα δεν σκοπεύει να αυτοκαταργηθεί, δεν πρόκειται ποτέ να προχωρήσει σε γνήσια μέτρα εκδημοκρατισμού και αποστρατιωτικοποίησης. Αντίθετα, με το πέρασμα του χρόνου, εξαναγκασμένη από τα ίδια τα πράγματα, όλο και περισσότερο θα καταφεύγει στην ωμή και απροκάλυπτη βία, όλο και πιο πολύ θα δείχνει το πραγματικό της πρόσωπο.

Η τραγική μοίρα του Ζαχάρωφ αποτελεί αδιάψευστη απόδειξη. Το έγκλημά του ήταν ότι θέλησε να αγωνιστεί για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κάτι δηλαδή που θεωρείται αυτονόητο δικαίωμα και για τον τελευταίο πολίτη στις δυτικές χώρες.

Η απάντηση της νομενκλατούρας ήταν: Εξορία, απομόνωση. Αργός πολιτικός και φυσικός θάνατος. Καταπατώντας βάναυσα κάθε αρχή ηθικής και δικαίου και βγάζοντας ξεδιάντροπα τη γλώσσα στη διεθνή κοινότητα.

Η πρόσφατη απελευθέρωση του Ζαχάρωφ δεν μεταβάλλει στο ελάχιστο την ουσία των πραγμάτων. Βαλλόμενη από όλες τις πλευρές, εγκλωβισμένη σε αδυσώπητα αδιέξοδα, η σοβιετική νομενκλατούρα είναι πιθανόν να προχωρήσει και σε άλλα μέτρα «φιλελευθεροποίησης», λιγώτερο ή περισσότερο εντυπωσιακά. Θα πρόκειται απλώς για πυροτεχνήματα. Δεν πρόκειται ποτέ να καταργήσει την δικτατορία της, να αποδώσει στο ρωσικό λαό και στους άλλους λαούς της ΕΣΣΔ τις καταπατημένες ελευθερίες τους.

Ας το πάρουμε οριστικά απόφαση: Η σοβιετική νομενκλατούρα δεν πρόκειται ποτέ να αυτοκαταργηθεί.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s