10 ερωτήσεις και απαντήσεις για το Κυπριακό

Ποιά είναι η φύση του Κυπριακού ζητήματος;

Το Κυπριακό ζήτημα πέρασε από διάφορες ιστορικές φάσεις και, ως εκ τούτου, η φύση του διαφοροποιήθηκε, στο πέρασμα του χρόνου, ανάλογα με τις ιστορικές περιστάσεις. Μέχρι την ανεξαρτησία της Κύπρου 1960 το Κυπριακό ήταν ζήτημα αυτοδιάθεσης στο πλαίσιο της αποαποικιοποίησης (από τη Βρετανική κυριαρχία).  Από την ανεξαρτησία της Κύπρου 1960) μέχρι την τουρκική εισβολή 1974) το Κυπριακό ήταν βασικά ζήτημα πολιτειακό, δηλαδή πολιτειακής συνύπαρξης δύο εθνικών κοινοτήτων, της ελληνο-κυπριακής και της τουρκο-κυπριακής, σε μία ενιαία κρατική οντότητα. Από την τουρκική εισβολή μέχρι σήμερα, το Κυπριακό είναι ένα σύνθετο διεθνές ζήτημα:

  • Παραβίασης της διεθνούς νομιμότητας και του Χάρτη του Ο.Η.Ε.
  • Εισβολής και κατοχής,
  • Μαζικής παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
  • Επανένωσης και πολιτειακής «συμβίωσης» δύο διαφορετικών εθνικών κοινοτήτων σε μία ενιαία κρατική οντότητα, υπό μορφή διζωνικής, δικοινοτικής Ομοσπονδίας.

Ποιές είναι οι βασικές παράμετροι της σημερινής μορφής του ζητήματος;

Μέχρι την τουρκική εισβολή 1974) το Κυπριακό ήταν κατά βάση ένα πολιτειακό ζήτημα «συμβίωσης» δύο κοινοτήτων (Ελληνο-Κυπριακή Κοινότητα: 80% του συνολικού πληθυσμού, τουρκο-κυπριακή κοινότητα: 18% του συνολικού πληθυσμού) σε ένα ενιαίο κράτος. Μετά την εισβολή και τη συνεχιζόμενη μέχρι σήμερα κατοχή από την Τουρκία του βόρειου τμήματος της νήσου, το Κυπριακό κατέστη ένα σύνθετο διεθνές ζήτημα, με πολλές παραμέτρους. Η τουρκική εισβολή και κατοχή δημιούργησε πληθώρα επιμέρους προβλημάτων, τα οποία, μαζί με το κεντρικό πολιτειακό θέμα, συνθέτουν το Κυπριακό ζήτημα στη σημερινή του μορφή.  Ειδικότερα:

  • Πολιτειακό (συνταγματικό) ζήτημα: η τουρκική εισβολή και κατοχή, σε συνδυασμό με την παράνομη αυτοανακήρυξη «ανεξαρτήτου» τουρκο-κυπριακού κράτους (ΤΔΒΚ,1983) προκάλεσαν την πλήρη διάσπαση,  το φυσικό χωρισμό και την αποξένωση των δύο κοινοτήτων (πράσινη γραμμή) καθιστώντας έτσι το πολιτειακό ζήτημα, δηλαδή τη δημιουργία ενιαίας και λειτουργικής κρατικής οργάνωσης για την πολιτειακή συμβίωση των δύο κοινοτήτων, ακόμα πιο δυσεπίλυτο.
  • Εδαφικό ζήτημα: η Τουρκία κατέλαβε, το 1974, με στρατιωτικές δυνάμεις και έκτοτε κατέχει παρανόμως το 37% του συνολικού εδάφους της Κύπρου, όπου διαβιούσε σημαντική μερίδα του ελληνο-κυπριακού πληθυσμού.
  • Ασφάλεια: σύμφωνα με το καθεστώς Ζυρίχης-Λονδίνου 1960, τρεις χώρες (Μ. Βρετανία, Ελλάδα, Τουρκία) ανέλαβαν το ρόλο των εγγυητριών δυνάμεων της ασφάλειας της Κύπρου. Η Τουρκία χρησιμοποίησε ως πρόσχημα και νομιμοποιητική βάση για την εισβολή της στην Κύπρο, τη Συνθήκη Εγγυήσεως, δυναμιτίζοντας και υποθηκεύοντας, έτσι, την αξιοπιστία και τη χρησιμότητα του εγγυητικού αυτού συστήματος. Όσον αφορά δε στην εσωτερική πτυχή, η συνεχιζόμενη παρουσία 40.000 τούρκων στρατιωτών στα κατεχόμενα εδάφη (από τις πλέον στρατικοποιημένες περιοχές στον κόσμο), υποδηλώνει κατά τρόπο ανάγλυφο το πρόβλημα ασφάλειας που αντιμετωπίζει η Κύπρος.
  • Πρόσφυγες – Περιουσιακό ζήτημα: περίπου 200.000 ελληνοκύπριοι 40% του συνολικού ελληνο-κυπριακού πληθυσμού) εκδιώχθηκαν από τις εστίες τους στα κατεχόμενα εδάφη και κατέστησαν πρόσφυγες στην ίδια τους την πατρίδα. Οι περιουσίες τους διανεμήθηκαν σε τούρκους στρατιώτες και εποίκους.
  • Δημογραφική αλλοίωση-τουρκικός εποικισμός: περίπου 110.000 τούρκοι έποικοι έχουν εγκατασταθεί στα κατεχόμενα εδάφη, ενώ ο αυτόχθων τουρκο-κυπριακός πληθυσμός βαίνει συνεχώς μειούμενος (από 120.000 το 1974 έχει μειωθεί σε 90.000 σήμερα), λόγω της δεινής οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στην οποία έχουν περιέλθει. Αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής είναι η δημογραφική αλλοίωση του πληθυσμιακού στοιχείου στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.
  • Αγνοούμενοι: μια από τις τραγικότερες συνέπειες της τουρκικής εισβολής αποτελεί το πρόβλημα των αγνοουμένων. Χιλιάδες ελληνοκύπριοι οδηγήθηκαν σε τουρκικά στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Κύπρο και σε φυλακές στην Τουρκία, ως αιχμάλωτοι πολέμου, και έκτοτε πολλοί από αυτούς αγνοούνται.
  • Εγκλωβισμένοι: οι περίπου 20.000 Ελληνο-Κύπριοι που επέλεξαν να παραμείνουν στις εστίες τους στα κατεχόμενα εδάφη υπέστησαν συστηματικές διώξεις και καταπίεση, με αποτέλεσμα να μειωθεί ο αριθμός τους σε 535 άτομα. Αυτοί διαβιούν εγκλωβισμένοι στη χερσόνησο της Καρπασίας και υφίστανται συνεχείς παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους.
  • Πολιτιστική καταστροφή: μετά την τουρκική εισβολή, στις κατεχόμενες περιοχές καταγράφονται συνεχείς και συστηματικές καταστροφές της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου, η οποία μετρά 9.000 χρόνια.

Τί σημαίνει συνολική διευθέτηση του Κυπριακού;

  • Όταν μιλούμε για συνολική διευθέτηση εννοούμε αντιμετώπιση και επίλυση των βασικών πτυχών του Κυπριακού, δηλαδή το πολιτειακό-συνταγματικό ζήτημα, το εδαφικό ζήτημα, το ζήτημα της ασφάλειας, το ζήτημα των επιστροφής των προσφύγων και των περιουσιών τους και το ζήτημα του τουρκικού εποικισμού των κατεχομένων εδαφών.
  • Τα υπόλοιπα προβλήματα που δημιούργησε η τουρκική εισβολή (αγνοούμενοι, εγκλωβισμένοι, πολιτιστική καταστροφή, απομόνωση τουρκο-κυπρίων) θα αντιμετωπισθούν στο πλαίσιο και ως απόρροια της συνολικής διευθέτησης, μέσω της συμμόρφωσης της Τουρκίας στις διεθνείς της υποχρεώσεις.

Πώς αντιμετωπίζει η διεθνής κοινότητα το Κυπριακό;

  • Το Κυπριακό, όντας διεθνές ζήτημα, έχει απασχολήσει έντονα τη διεθνή κοινότητα και ιδίως τους διεθνείς οργανισμούς. Προεξάρχοντα, ασφαλώς, ρόλο διαδραματίζουν τα Ηνωμένα Έθνη. αλλά ουσιαστική ανάμειξη έχουν, κατά περίπτωση, μεταξύ άλλων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρώπης και η Ομάδα των Αδεσμεύτων. Συνισταμένη των διεθνών προσπαθειών είναι: η στηλίτευση της παράνομης τουρκικής κατοχής, η αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων, η δημιουργία μιας ενιαίας κρατικής οντότητας, η ασφαλής επιστροφή των προσφύγων, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
  • Συναφώς, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ουδέν μέλος της διεθνούς κοινότητας, πλην της Τουρκίας, έχει αναγνωρίσει το «ανεξάρτητο» τουρκο-κυπριακό κράτος (ΤΔΒΚ, 1983).

Ποιός είναι ο ρόλος της Ελλάδας ως προς το Κυπριακό;

  • Η Ελλάδα, πέραν από το γεγονός ότι ως ενεργό μέλος της διεθνούς κοινότητας παρακολουθεί με στενό ενδιαφέρον όλα τα μείζονα διεθνή ζητήματα, διατηρεί ειδικό και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το Κυπριακό για τους εξής λόγους:
  • Πρώτον, διότι ο ελληνισμός της Κύπρου αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του ευρύτερου Ελληνισμού.
  • Δεύτερον, διότι η Ελλάδα έχει και θεσμικό ρόλο, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τη Συνθήκη Εγγύησης αποτελεί μία από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις της ασφάλειας της Κύπρου.
  • Τρίτον, διότι το Κυπριακό επηρεάζει την ασφάλεια και σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου, η οποία αποτελεί τον άμεσο γεωγραφικό περίγυρο της Ελλάδας.
  • Τέταρτον, διότι το Κυπριακό επηρεάζει, σε μεγάλο βαθμό, τις ελληνο-τουρκικές σχέσεις.

Γιατί έχουν αποτύχει οι μέχρι τώρα διεθνείς προσπάθειες για επίλυση του Κυπριακού;

  • Από το 1974 μέχρι σήμερα έχουν καταβληθεί πολλές προσπάθειες στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, ιδίως μέσω του Γενικού Γραμματέα, για εξεύρεση λύσης στο Κυπριακό. Οι προσπάθειες αυτές έπεφταν στο κενό λόγω αδιαλλαξίας αφενός της Τουρκίας και αφετέρου της ηγεσίας της τουρκο-κυπριακής πλευράς. Η τουρκική και τουρκο-κυπριακή πλευρά δυναμίτιζαν κάθε προσπάθεια του Γενικού Γραμματέα προς την εξεύρεση λύσης βασισμένης στη δικοινοτική, διζωνική Ομοσπονδία, διότι απώτερος στόχος τους ήταν η διχοτόμηση της νήσου.

Τί είναι το Σχέδιο Αννάν;

  • Το Σχέδιο Αννάν είναι το προϊόν των πιο πρόσφατων προσπαθειών των H.E. (γνωστές και ως «εκ του σύνεγγυς συνομιλίες»), οι οποίες άρχισαν τον Δεκέμβριο του 1999, ως αποτέλεσμα της Συνόδου Κορυφής της ομάδας G-8. Μετά από τέσσερα περίπου χρόνια συνομιλιών (εκ του σύνεγγυς και απευθείας), ο Γενικός Γραμματέας των Η.Ε. υπέβαλε ένα σχέδιο συνολικής διευθέτησης του Κυπριακού, το λεγόμενο Σχέδιο Αννάν. Το Σχέδιο αυτό, ένα ογκώδες κείμενο με πολυάριθμα παραρτήματα, πραγματεύεται και προτείνει λύσεις στις κύριες πτυχές του Κυπριακού, ήτοι πολιτειακή-συνταγματική, εδαφική, ασφάλειας, προσφυγική- περιουσιακή και εποικισμού.
  • Το Σχέδιο Αννάν ετέθη υπό την έγκριση της λαϊκής βούλησης σε παράλληλα δημοψηφίσματα στις δύο κοινότητες, την ελληνο-κυπριακή και την τουρκο-κυπριακή. Η συντριπτική πλειοψηφία της ελληνο-κυπριακής κοινότητας 75,83%) απέρριψε το Σχέδιο.

Γιατί απέρριψε το σχέδιο Αννάν η ελληνο- κυπριακή πλευρά;

  • Η ελληνο-κυπριακή πλευρά απέρριψε το Σχέδιο διότι θεώρησε ότι ορισμένα βασικά ζητήματα δεν επιλύονταν κατά τρόπο ικανοποιητικό. Η απόρριψη του συγκεκριμένου Σχεδίου δεν σημαίνει απόρριψη της βάσης του ούτε απόρριψη της λύσης του Κυπριακού. Σημαίνει απλώς ότι, κατά την άποψη των Ε/Κ, ορισμένα σημεία του Σχεδίου χρήζουν βελτίωσης ή τροποποίησης, προκειμένου να καταστεί λειτουργικό και εφαρμόσιμο. Η Κυπριακή κυβέρνηση επισήμανε και εξήγησε κατά τον εναργέστερο τρόπο τα σημεία εκείνα του Σχεδίου που δεν την ικανοποιούν.

Πώς επηρεάζει τη λύση του Κυπριακού η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας;

  • Την 1η Μαΐου του 2004 η Κύπρος έγινε πλήρες και ισότιμο μέλος της ΕΕ. Στις 3 Οκτωβρίου του 2005 η Τουρκία άρχισε διαπραγματεύσεις με την ΕΕ. Η ευρωπαϊκή, επομένως, διάσταση καθίσταται βασικός παράγοντας της διευθέτηση του Κυπριακού. Η λύση του Κυπριακού θα πρέπει να συνάδει με τα ψηφίσματα των ΗΕ και το σύνολο των αξιών επί των οποίων εδράζεται το οικοδόμημα της ΕΕ.
  • Η μη αναγνώριση ενός κράτους μέλους της ΕΕ από άλλο υποψήφιο προς ένταξη κράτος αποτελεί παράδοξο στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα.
  • Ο απόλυτα θεμιτός στόχος της οικονομικής ενίσχυσης των Τουρκο-Κυπρίων θα πρέπει να γίνει κατά τρόπο συμβατό με τις αποφάσεις των Η.Ε. και την ευρωπαϊκή έννομη τάξη.

Ποιες είναι οι προοπτικές διευθέτησης του Κυπριακού και ποιες οι βασικές θέσεις της Ελλάδας;

  • Προς το παρόν δεν έχει ανακοινωθεί από τη διεθνή κοινότητα συγκεκριμένη πρόταση για μία νέα προσπάθεια επανέναρξης της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
  • Η επίτευξη  συμφωνημένης, συνολικής, δίκαιης, λειτουργικής και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού, στη βάση των ψηφισμάτων των αποφάσεων του ΟΗΕ, των αρχών της ΕΕ και του σχεδίου Αννάν, καθώς και η επανέναρξη των συνομιλιών αποτελούν στρατηγικούς στόχους της Ελλάδας.
  • Η Ελλάδα θεωρεί ότι η επανένωση της Κύπρου θα συμβάλει στη διασφάλιση της ειρήνης και της σταθερότητας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και θα διαμορφώσει συνθήκες ασφαλείας και ευημερίας για όλους τους πολίτες της, στο πλαίσιο της ΕΕ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s