Ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι…,Τάκης Λαζαρίδης 8 ΓΙΑΤΙ;

Γιατί αυτό το θλιβερό κατάντημα, γιατί αυτή η τραγική διάψευση τόσων αγώνων και τόσων ελπίδων;

Εκατομμύρια άνθρωποι σ’ όλο τον κόσμο αγωνίστηκαν, υπέφεραν και θυσιάστηκαν για τα μεγάλα ιδανικά της ειρήνης, της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. Πιστέψαμε ολόψυχα πως ήρθε επιτέλους η στιγμή να γίνει πραγματικότητα το χιλιόχρονο όνειρο της ανθρωπότητας για έναν κόσμο χωρίς καταπίεση, εκμετάλλευση και αδικία. Για έναν κόσμο της ισότητας και της αδελφοσύνης.

Και ξαφνικά όλα αποκαλύφθηκαν τόσο ψεύτικα και τόσο απατηλά. Ξυπνήσαμε από τ’ όνειρο και βρεθήκαμε μπροστά στην αμείλικτη πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα τόσο οδυνηρή, τόσο αποκρουστική, που δεν έχουμε καν το κουράγιο να την κοιτάξουμε κατάματα. Σαν μαθητευόμενοι μάγοι αποδεσμεύσαμε δυνάμεις που τώρα πια δεν μπορούμε να ελέγξουμε. Που τις θεωρούσαμε δυνάμεις του καλού κι αποδείχτηκαν δυνάμεις του κακού και της καταστροφής.

Τι έφταιξε; Πώς μπορούμε να εξηγήσουμε την οδυνηρή φάρσα που έπαιξε σε βάρος μας αυτός ο σατανικός νόμος της «ετερογονίας των σκοπών»; Ήταν αναπόφευκτη αυτή η εξέλιξη; Έφταιξε που πέθανε τόσο νωρίς ο Λένιν ή που άργησε τόσο να πεθάνει ο Στάλιν; Ήταν απλώς ζήτημα προσώπων ή μήπως ήταν κάτι βαθύτερο;

Με την έκθεση Κρούστσεφ στο 20ο Συνέδριο, πιστέψαμε πως για όλα όσα έγιναν έφταιγε η προσωπολατρία. Πως όλα όσα έκανε ο Στάλιν δεν ήταν αναπόφευκτο να γίνουν.

Για μία ακόμα φορά πέσαμε έξω. Αυτή η οδυνηρή και ματωμένη πορεία προς τη γελοιοποίηση του σοσιαλισμού, προς την εδραίωση του κρατικού καπιταλισμού στη Σοβιετική Ένωση και τη διαμόρφωση της νομενκλατούρας, ήταν αναπόφευκτη. Τα πρόσωπα μπορούσαν να την επιβραδύνουν ή να την επιταχύνουν, δεν μπορούσαν όμως να την ανακόψουν και, πολύ περισσότερο, να την μεταβάλουν. Αυτό διδάσκει η αδυσώπητη και αδιάψευστη πραγματικότητα. Που αποδεικνύει ότι σε καμμιά απολύτως χώρα του «υπαρκτού σοσιαλισμού», στην Ευρώπη και την Ασία, στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική, δεν υπάρχει ίχνος σοσιαλισμού. Υπάρχει μόνο βία και αυθαιρεσία, ψέμα και απάτη. Και η στυγνή εκμετάλλευση των εργαζομένων από μια καινούργια άρχουσα τάξη, τη νομενκλατούρα.

Κοινή ήταν η πορεία, κοινή και η κατάληξη σε όλες ανεξαίρετα αυτές τις χώρες. Και αφού «οι ίδιες αιτίες οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα», είμαστε υποχρεωμένοι να αναζητήσουμε τις κοινές αιτίες που οδήγησαν στο κοινό αυτό αποτέλεσμα. Ποιες ήταν οι βαθύτερες αυτές αίτιες;

Ίσως είναι περιττό να προσπαθήσει κανείς να τις απαριθμήσει όλες. Η κυριότερη, η αιτία-κλειδί, ήταν, νομίζω, ο άκρατος επαναστατισμός, που μας έσπρωξε «να κόψουμε τον καρπό πριν ακόμα ωριμάσει».

Δεχθήκαμε αβασάνιστα τη θεωρία ότι η εποχή μας είναι η εποχή που «πεθαίνει ο καπιταλισμός» και το πήραμε τοις μετρητοίς. Και θελήσαμε, «εδώ και τώρα», να θάψουμε τον καπιταλισμό που όμως αποδείχθηκε θαλερός και ακμαίος και φυσικά απρόθυμος να ταφεί ζωντανός…

Ξεχνώντας τη μαρξιστική θέση ότι στο σοσιαλισμό θα περάσουν πρώτα οι ανεπτυγμένες βιομηχανικές χώρες, θελήσαμε να τον επιβάλουμε σε χώρες καθυστερημένες οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά. Υιοθετώντας τη βολική θεωρία ότι αποτελούσαν «αδύνατους κρίκους της αλυσίδας».

Φλεγόμενοι από ανυπομονησία να δούμε έναν καινούργιο κόσμο να γεννιέται μπροστά στα μάτια μας, πέσαμε στο ίδιο λάθος με τον Καζαντζάκη, όπως το ιστορεί ο ίδιος στο «Ζορμπά»:

«… Θυμήθηκα κάποιο πρωί, που είχα πετύχει σ’ ένα πεύκο ένα κουκούλι πεταλούδας, τη στιγμή που έσκαζε το τσόφλι κι ετοιμάζουνταν η μέσα ψυχή να προβάλει. Περίμενα, περίμενα, αργούσε, κι εγώ βιαζόμουν έσκυψα τότε απάνω της κι άρχισα να τη ζεσταίνω με την ανάσα μου. Την ζέσταινα ανυπόμονα, και το θάμα άρχισε να ξετυλίγεται μπροστά μου, με γοργό παρά φύση ρυθμό· το τσόφλι άνοιξε όλο, η πεταλούδα πρόβαλε. Μα ποτέ δε θα ξεχάσω τη φρίκη μου: τα φτερά της έμεναν σγουρά, αξεδίπλωτα, όλο της το κορμάκι έτρεμε και μάχουνταν να τα ξετυλίξει μα δεν μπορούσε μαχόμουν κι εγώ με την ανάσα μου να τη βοηθήσω. Του κάκου· είχε ανάγκη από υπομονετικό ωρίμασμα και ξετύλιγμα μέσα στον ήλιο, και τώρα πια ήταν αργά· η πνοή μου είχε ζορίσει την πεταλούδα να ξεπροβάλει πριν της ώρας, ζαρωμένη κι εφταμηνίτικη. Βγήκε αμέστωτη, κουνήθηκε απελπισμένη, και σε λίγο πέθανε στην απαλάμη μου.

Το πουπουλένιο κουφάρι αυτής της πεταλούδας θαρρώ πως είναι το μεγαλύτερο βάρος που έχω στη συνείδησή μου. Και να, σήμερα κατάλαβα βαθιά: Είναι θανάσιμο αμάρτημα να βιάζεις τους αιώνιους νόμους· έχεις χρέος ν’ ακολουθείς τον αθάνατο ρυθμό μ’ εμπιστοσύνη».

Αν το «αμάρτημα» του Καζαντζάκη ήταν μικρό κι ασήμαντο, το δικό μας ήταν βαρύ κι ασυγχώρητο. Θελήσαμε να βιάσουμε την ιστορία. Και η ιστορία εκδικήθηκε. Αντί να γεννηθεί ένας καινούργιος σοσιαλιστικός κόσμος, γεννήθηκε και ανδρώθηκε η σοβιετική αυτοκρατορία, μία πραγματική αυτοκρατορία του ζόφου. Ενισχυμένη και βελτιωμένη επανέκδοση της παλιάς ρωσικής αυτοκρατορίας. Χίλιες φορές πιο επίφοβη και πιο επικίνδυνη από κείνη, γιατί καλύπτει το πραγματικό της πρόσωπο με το πέπλο της μαρξιστικής – λενινιστικής θεωρίας και γιατί στηρίζεται σε μια τρομερή πολεμική μηχανή, σ’ ένα φοβερό πυρηνικό οπλοστάσιο.

Κυρίαρχο στοιχείο σ’ όλη αυτή τη διαδικασία ήταν και παραμένει η βία. Η πολύμορφη και πολυπλόκαμη αλλά πάντοτε αδυσώπητη βία. Από τις δίκες της Μόσχας, τα Γκουλάγκ, τη βίαιη κολλεκτιβοποίηση και την αμείλικτη εξόντωση εκατομμυρίων αγροτών ως τα σύγχρονα ψυχιατρεία, το τείχος του αίσχους και τον ορυμαγδό των τάνκς στους δρόμους της Βουδαπέστης, της Πράγας, της Βαρσοβίας…

Και δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Αφού η ζωντανή και παλλόμενη πραγματικότητα δεν έστεργε να χωρέσει στα καλούπια του δόγματος, η προσφυγή στη βία ήταν αναπόφευκτη. Αυτή ήταν η μαμμή της νέας σοβιετικής αυτοκρατορίας, αυτή της επέτρεψε να ανδρωθεί κι αυτή αποτελεί σήμερα το στήριγμα και τον συνεκτικό ιστό της.

Δεν ήταν όμως μόνο η ανωριμότητα των κοινωνικο-οικονομικών συνθηκών που οδήγησε στην τραγική αποτυχία του σοσιαλιστικού πειράματος. Ανώριμοι ήταν, όπως αποδεικνύεται, και οι ίδιοι οι άνθρωποι να «λειτουργήσουν» σοσιαλιστικά. Μιλώντας σχετικά ο Λένιν υποστήριζε πως δεν θα φέρναμε απ’ το φεγγάρι ανθρώπους για να χτίσουμε το σοσιαλισμό κι ότι το έργο αυτό θα το φέρναμε σε πέρας με το ανθρώπινο υλικό που διαθέταμε.

Η πραγματικότητα διέψευσε τραγικά την αντίληψη αυτή του Λένιν. Κι απέδειξε ότι μ’ αυτό το ανθρώπινο υλικό, είναι αδύνατο να οικοδομηθεί ο σοσιαλισμός. Πίστευαν, ο Λένιν και οι στενοί συνεργάτες του, πως αρκεί να έπαιρναν την εξουσία, αρκεί να γκρέμιζαν τους αστούς· και τότε, όχι μόνο θα απελευθέρωναν τις παραγωγικές δυνάμεις και θα διαμόρφωναν νέες, σοσιαλιστικές παραγωγικές σχέσεις. Θα διαπαιδαγωγούσαν ταυτόχρονα τους ανθρώπους και θα τους μεταμόρφωναν σε ενθουσιώδεις και ανιδιοτελείς οικοδόμους του σοσιαλισμού. Νόμιζαν πως από τη μια μέρα στην άλλη μπορούσαν ν’ αλλάξουν την ψυχή του ανθρώπου, που ατέλειωτους αιώνες ζυμώθηκε με τον εθνικισμό και τον σωβινισμό, την αλαζονεία, τον εγωισμό, τη ματαιοδοξία κι αυτό το παντοδύναμο κι ασίγαστο πάθος για τα πρωτεία. Αυτή την ψυχή που μπορεί να κρύβει μέσα της τόση μεγαλοσύνη αλλά και τόση λάσπη…

Σαν πελώριο κύμα η ανθρώπινη μικρότητα και η αρχομανία σάρωσαν τον Λένιν και τους λίγους αγνούς ιδεολόγους και άνοιξαν το δρόμο στον Στάλιν και τους ομοίους του. Που αναρριχήθηκαν πατώντας επί πτωμάτων και στέριωσαν με την απάτη, τη βία και την τρομοκρατία, την καινούργια σοβιετική αυτοκρατορία.

Μπορούμε τώρα να συνοψίσουμε.

Στην αυγή του καπιταλισμού, όταν το νέο οικονομικό-κοινωνικό σύστημα που διαδέχθηκε τη φεουδαρχία έκανε ακόμα τα πρώτα του βήματα, εμφανίστηκε ο μαρξισμός.

Κατά τους ιδρυτές του, μαρξισμός είναι η επιστήμη των νόμων που διέπουν την ανάπτυξη της φύσης, της ανθρώπινης κοινωνίας και της γνώσης. Η επιστήμη που όχι μόνο εξηγεί τον κόσμο αλλά και διδάσκει πως να τον μεταβάλουμε.

Στην ουσία ήταν μία προσπάθεια για επιστημονική θεώρηση και ανάλυση του καπιταλισμού και για επιστημονική πρόβλεψη και σκιαγράφηση του σοσιαλισμού, του νέου οικονομικού-κοινωνικού συστήματος που «αναπόφευκτα» θα διαδεχόταν τον καπιταλισμό.

Η απήχηση της μαρξιστικής θεωρίας, η ευρύτατη διάδοση και αποδοχή της, δεν οφείλεται τόσο στην επιστημονικότητά της όσο στο ότι συνταιριάστηκε και συνενώθηκε με τον προαιώνιο πόθο του ανθρώπου για έναν κόσμο χωρίς καταπίεση και εκμετάλλευση, χωρίς πείνα και αρρώστεια, χωρίς αφέντες και δούλους, πλούσιους και φτωχούς. Η «βασιλεία των ουρανών επί της γης», το όραμα που κινούσε τα βήματα των πρώτων χριστιανών και που τώρα έπαιρνε τη μορφή της επιστημονικής θεωρίας.

Η μαρξιστική – λενινιστική θεωρία, ανεξάρτητα από τις επί μέρους αλήθειες ή τις ατέλειές της, περιέκλειε μια βαθύτατα λαθεμένη θέση που έμελλε να έχει καθοριστικές συνέπειες στην πορεία της ανθρωπότητας. Τη θέση ότι ο καπιταλισμός και το πολιτικό του εποικοδόμημα, η αστική δημοκρατία, διέγραψαν την τροχιά τους και μπήκαν στο τελευταίο τους στάδιο, στον ιμπεριαλισμό.

Ιμπεριαλισμός, σύμφωνα με τον ορισμό του Λένιν, είναι το τελευταίο και ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού, ο «καπιταλισμός που πεθαίνει». Η αστική τάξη έχασε την επαναστατική της ορμή, η αστική δημοκρατία και οι θεσμοί της, κοινοβούλιο, σύνταγμα, εκλογές, δεν είναι παρά μια απάτη, στάχτη στα μάτια των εργαζομένων για να καλύπτεται η κυριαρχία και η ασυδοσία του κεφαλαίου. Στην εργατική τάξη έμπαινε το ιστορικό καθήκον να οργανωθεί και να παλέψει για την ανατροπή του ξοφλημένου καπιταλισμού και την οικοδόμηση του σοσιαλισμού, της νέας, αταξικής κοινωνίας.

Αν ο λουντισμός έσπρωχνε στην καταστροφή των μηχανών γιατί αυτές θεωρούσαν αιτία της ανεργίας και όλων των δεινών τους οι εργάτες, ο μαρξισμός – λενινισμός έδειχνε ποιος ήταν ο πραγματικός ένοχος. Ήταν το κεφάλαιο και η αστική δημοκρατία. Αρκεί να καταργηθούν και τα δύο για να τελειώσουν όλα τα δεινά των εργαζομένων.

Το σχήμα είναι απλό: Το προλεταριάτο είναι ο νεκροθάφτης του καπιταλισμού. Επικεφαλής του προλεταριάτου και οδηγός είναι το ΚΚ που αποτελείται από τα πιο πρωτοπόρα, τα πιο φωτισμένα στοιχεία της εργατικής τάξης.

Πρωτοπορία της πρωτοπορίας οι λίγοι, οι φωτισμένοι και διαλεχτοί, οι επαγγελματίες επαναστάτες όπως τους ήθελε ο Λένιν, θα έπαιρναν από το χέρι το προλεταριάτο και θα το οδηγούσαν στον αγώνα και στη νίκη.

Πανίσχυρο όπλο στα χέρια του ΚΚ η μαρξιστική – λενινιστική θεωρία, η επιστήμη που όχι μόνο μας αποκαλύπτει τους νόμους που διέπουν την εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας και μας γνωρίζει τον κόσμο, αλλά, το κυριότερο, μας διδάσκει και πως να τον μεταβάλουμε.

Για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας εμείς οι άνθρωποι, από απλοί θεατές του ιστορικού «γίγνεσθαι», γινόμαστε δημιουργοί της ιστορίας.

Όλα τόσο καθαρά, τόσο απλά, τόσο μεθυστικά…

Και θα ‘ταν όλα τόσο τέλεια αν δεν υπήρχε αυτό το αρχικό, το θεμελιώδες λάθος, αυτή η αυθαίρετη πεποίθηση ότι είναι ξοφλημένη η αστική τάξη κι ετοιμοθάνατος ο καπιταλισμός.

Κι εδώ είναι που αρχίζει η μεγάλη τραγωδία.

Υπεράνω όλων το δόγμα. Κι αφού η πραγματικότητα αντιδρά και δεν υποτάσσεται στο δόγμα, η λύση είναι απλή: Να πετσοκόψουμε την πραγματικότητα και να την εξαναγκάσουμε να μπει στα καλούπια του δόγματος…

Το έργο αυτό ανέλαβε να πραγματοποιήσει ο «ατσάλινος» Στάλιν. Και το πραγματοποίησε με «επαναστατική» συνέπεια και αδιαλλαξία.

Το ανθρώπινο κόστος είναι φοβερό. Από το μαχαίρι του Στάλιν δεν γλίτωσαν ούτε οι πιο στενοί συνεργάτες του, όσοι διατήρησαν κάποια επαφή με την πραγματικότητα και δίστασαν μπροστά στο όργιο της βίας και της αυθαιρεσίας.

Αλλά και οι υλικές ζημιές δεν ήταν ασήμαντες. Η αγροτική οικονομία ακόμα δεν μπορεί να συνέλθει από τα τραύματά της. Οι απέραντες ρωσικές πεδιάδες, οι σιτοβολώνες άλλοτε της Ευρώπης, δεν μπορούν πια να θρέψουν τους Σοβιετικούς πολίτες και η νομενκλατούρα αναγκάζεται ν’ αγοράζει κάθε χρόνο εκατομμύρια τόννους στάρι από τις ΗΠΑ.

Η πορεία αυτή ήταν αναπόφευκτη απ’ τη στιγμή που ο Στάλιν θέλησε να επιβάλει με την αιματηρή βία την «οικοδόμηση του σοσιαλισμού» σε μία χώρα καθυστερημένη οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά. Σε μια χώρα που διψούσε για αστικές δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις.

Ο Στάλιν πέτυχε το σκοπό του, το δόγμα υπερίσχυσε. Η ιστορία έχασε μία μάχη. Δεν έχασε όμως τον πόλεμο. Κι εκδικήθηκε σκληρά. Αντί να θριαμβεύσει ο σοσιαλισμός, θριάμβευσε ο γραφειοκρατικός καπιταλισμός. Αντί για την αταξική κοινωνία, άνθισε μια νέα ταξική κοινωνία όπου άρχουσα τάξη, σκληρή και ανελέητη, είναι η νομενκλατούρα. Η «δικτατορία του προλεταριάτου», που κατά τον Λένιν ήταν μια σύντομη μεταβατική περίοδος προκειμένου να συντριβεί η αντίσταση της αστικής τάξης, μεταβλήθηκε σε δικτατορία επί του προλεταριάτου και ολόκληρου του λαού, χωρίς αρχή και χωρίς τέλος…

Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος οδήγησε στη διαμόρφωση του «σοσιαλιστικού στρατοπέδου». Εμείς οι κομμουνιστές με αγαλλίαση και περηφάνεια είδαμε το γεγονός αυτό ως μία δικαίωση των αγώνων και των θυσιών μας, έμπρακτη απόδειξη της ορθότητας της μαρξιστικής – λενινιστικής θεωρίας και της επικείμενης νίκης του σοσιαλισμού σ’ όλο τον κόσμο. Δεν μπορούσαμε να καταλάβουμε πως όταν ο Στάλιν καταβρόχθιζε τόσες χώρες της Ανατολικής και της Κεντρικής Ευρώπης, δεν δημιουργούσε το σοσιαλιστικό στρατόπεδο αλλά τη σοβιετική αυτοκρατορία. Ότι στις χώρες αυτές δεν θριάμβευε ο σοσιαλισμός αλλά ο αρπακτικός επεκτατισμός της σοβιετικής νομενκλατούρας. Ότι οι χώρες αυτές έχαναν στην πραγματικότητα την αυτοτέλεια και την ανεξαρτησία τους και μεταβάλλονταν σε δορυφόρους της Μόσχας.

Δεν μπορούσαμε να καταλάβουμε ότι οι εξεγέρσεις και οι αιματηρές συγκρούσεις στις χώρες αυτές δεν ήταν έργο ξένων πρακτόρων, όπως με μεγάλη θρασύτητα υποστήριζε το Κρεμλίνο και με μεγαλύτερη αφέλεια πιστεύαμε εμείς. Αλλά αυθόρμητα ξεσπάσματα και εκρήξεις των λαών που ασίγαστα αγωνίζονταν και αγωνίζονται να απαλλαγούν από το σοβιετικό ζυγό.

Η κατάληψη της εξουσίας από τους Κινέζους κομμουνιστές ήταν ένα ακόμα «ιστορικό λάθος». Σε μία καθυστερημένη αγροτική χώρα που διψούσε επίσης για αστικοδημοκρατικές αλλαγές, προσπάθησαν να επιβάλουν βίαια τον «κομμουνισμό». Τα φαιδρά εγκεφαλικά κατασκευάσματα του Μάο, τα «κοινόβια», οι «υψικάμινες σε κάθε αγροτικό σπίτι», η «μορφωτική επανάσταση» κ.λπ., οδήγησαν σε ολοκληρωτική αποτυχία. Το «επαναστατικό» καθεστώς εκφυλίστηκε σε καθαρή δικτατορία της κινεζικής νομενκλατούρας που ασκεί πολιτική μεγάλης δύναμης, κατά τα πρότυπα της σοβιετικής νομενκλατούρας. Με εναλλασσόμενη την υπεροχή του κωμικού και του τραγικού στοιχείου. Του κωμικού, όταν απευθύνει την «τριακοσιοστή τεσσαρακοστή πρώτη σοβαρή προειδοποίηση προς τις ΗΠΑ»… Του τραγικού, όταν καταφεύγει στα όπλα για να λύσει συνοριακές διαφορές με τη σοβιετική νομενκλατούρα ή εισβάλλει στο Βιετνάμ για να «συνετίσει» με τα κανόνια τους «άτακτους» Βιετναμίτες. Και του κωμικοτραγικού, όταν υποστηρίζει με ανατριχιαστική ανευθυνότητα ότι «ο τρίτος παγκόσμιος πόλεμος είναι αναπόφευκτος» και ότι «στα ερείπια ενός πυρηνικού πολέμου (ποια ερείπια, εδώ δεν θα μείνει ούτε σκόνη από ερείπια…) θα οικοδομηθεί ο σοσιαλισμός»…

Η επικράτηση του Μάο και η διαμόρφωση του «παγκόσμιου σοσιαλιστικού στρατοπέδου» ήταν η κορυφαία στιγμή για τη σοβιετική νομενκλατούρα. Πανίσχυρο και ενιαίο «σοσιαλιστικό στρατόπεδο», ισχυρά Κομμουνιστικά Κόμματα σε αρκετές χώρες της Δυτικής Ευρώπης, ταχύτατη κατάρρευση του αποικιοκρατικού συστήματος…

Για μας τους κομμουνιστές ήταν φανερό πως ο αγώνας είχε κριθεί. Ο ανατολικός άνεμος ήταν πιο ισχυρός από τον δυτικό, ο θρίαμβος του σοσιαλισμού σ’ όλο τον κόσμο ήταν απλώς ζήτημα χρόνου.

Αποδείχτηκε πως μας κατείχε ένας αθεράπευτος υποκειμενισμός. Ο Δυτικός κόσμος με το οικονομικό και πολεμικό δυναμικό του και κυρίως με τις αξίες που αντιπροσωπεύει, ήταν και είναι πάντα πιο ισχυρός από τον Ανατολικό. Χάρις κυρίως στην αμερικανική βοήθεια, στην αμερικανική ισχύ και αποφασιστικότητα, η Ευρώπη σώθηκε από την αρπακτική βουλιμία του Στάλιν. Και τη στιγμή που όλα έδειχναν πως βαδίζαμε ολοταχώς για τον θρίαμβο της «παγκόσμιας επανάστασης», τότε ακριβώς άρχιζε και η αντίστροφη μέτρηση για τη σοβιετική νομενκλατούρα. Τα μηνύματα ήταν πολλά και χτυπητά, εμείς μόνο ήμασταν ανίκανοι να τα συλλάβουμε.

Η οικτρή αποτυχία του αποκλεισμού του Βερολίνου, η ανταρσία του Τίτο, η διαφοροποίηση της Ρουμανίας, η Σινοσοβιετική σύγκρουση, οι αλλεπάλληλες εξεγέρσεις στις χώρες του ανατολικού μπλοκ και οι ισάριθμες επεμβάσεις των σοβιετικών τανκς, η φθίνουσα πορεία των ΚΚ στις δυτικές χώρες και η βαθμιαία διολίσθησή τους προς τον «ρεβιζιονισμό», ένα πράγμα έδειχναν καθαρά: Η αντίστροφη μέτρηση για την σοβιετική νομενκλατούρα όχι μόνο είχε αρχίσει, αλλά και συνεχιζόταν με εντεινόμενο ρυθμό.

Μπορούμε να πούμε πως, μετρώντας βέβαια με τα μέτρα της Ιστορίας, πλησιάζουμε προς το μηδέν, προς το σημείο της έκρηξης. Το τέλος πλησιάζει αναπόφευκτο. Η νομενκλατούρα μπορεί να επιβραδύνει αυτή την πορεία, δεν μπορεί όμως να την αποτρέψει. Αυτοπαγιδευμένη μέσα στα ίδια της τα συνθήματα, μέσα στην ίδια τη λογική και τη δυναμική της, προχωρεί ακάθεκτη προς το μοιραίο. Μια τελευταία ελπίδα για όλους εμάς που πιστέψαμε σ’ ένα σοσιαλισμό με «ανθρώπινο πρόσωπο», έσβησε τελειωτικά με την παρένθεση Κρούστσεφ. Η εισήγηση Κρούστσεφ στο 20ο Συνέδριο, η θαρραλέα καταγγελία και καταδίκη του σταλινισμού, μας είχε συγκλονίσει και ταυτόχρονα μας είχε εμπνεύσει ένα αίσθημα αισιοδοξίας και σιγουριάς. Ναι, το ΚΚΣΕ είναι πραγματικά το ηρωικό κόμμα των μπολσεβίκων, το αθάνατο κόμμα του Λένιν. Περικλείει έναν αστείρευτο δυναμισμό. Μπορεί να καταργεί το θρύλο του Στάλιν που τόσο βαθιά ήταν ριζωμένος μέσα στις καρδιές μας. Μπορεί και αποκαλύπτει και καταδικάζει τα λάθη, όσο μεγάλα και τραγικά. Οι διώξεις, οι εκτελέσεις, η τρομοκρατία, ήταν ένα παροδικό φαινόμενο που δεν μπορούσε να αμαυρώσει τη λάμψη του σοσιαλισμού. Η «σοσιαλιστική νομιμότητα» αποκαθίσταται οριστικά στους κόλπους της σοβιετικής κοινωνίας.

Αυτά πιστεύαμε γιατί δεν μπορούσαμε να δούμε την πραγματικότητα. Δεν μπορούσαμε να διεισδύσουμε στην ουσία των φαινομένων.

Ο χρόνος που κύλησε από τότε όχι μόνο μας επιτρέπει αλλά και μας επιβάλλει να δούμε κατά πρόσωπο την αλήθεια. Ο Κρούστσεφ και οι συνεργάτες του (όπως τώρα ο Γκορμπατσώφ και οι δικοί του) καμιά ριζική αλλαγή και καμιά ριζική διόρθωση δεν πραγματοποίησαν και δεν μπορούσαν να πραγματοποιήσουν. Προσπάθησαν, χωρίς να θίξουν την κυριαρχία και τα προνόμια της νομενκλατούρας, να επιφέρουν κάποιες βελτιώσεις στη σοβιετική ζωή και στη σοβιετική οικονομία. Δεν το κατάφεραν. Το μόνο που πέτυχαν ήταν να αποκαταστήσουν τη «σοσιαλιστική νομιμότητα», όχι βέβαια μέσα στη σοβιετική κοινωνία αλλά μέσα στους κόλπους της νομενκλατούρας. Οι αντιθέσεις και οι ανταγωνισμοί για την εξουσία μέσα στους κόλπους της σοβιετικής ηγεσίας δεν θα συνεπάγονταν πια δίκες, καταδίκες και εκτελέσεις. Απλώς οι ηττημένοι, αντί για το απόσπασμα, θα στέλνονταν σπίτι τους να περάσουν εν ειρήνη τα τελευταία χρόνια τους, ροκανίζοντας κάποια σύνταξη.

Όπως ακριβώς έγινε με τον Κρούστσεφ…

Αλλά και πάνω στους Σοβιετικούς πολίτες η βία και η τρομοκρατία δεν θα διατηρούσαν την άγρια μορφή που είχε καθιερώσει ο Στάλιν. Ήταν πια «ντεμοντέ» και χτυπούσαν άσχημα στην παγκόσμια κοινή γνώμη. Αντί για τις εκτελέσεις, κρίθηκαν πιο «πολιτισμένα», εξ ίσου όμως αποτελεσματικά, τα ψυχιατρεία. Κατά τα άλλα, ο Σοβιετικός πολίτης παραμένει το ίδιο ανίσχυρος και ανυπεράσπιστος στα γρανάζια του γιγάντιου καταπιεστικού μηχανισμού που δημιούργησε η νομενκλατούρα.

Τίποτα ωστόσο δεν μπορεί να την σώσει. Ένα ωκεάνιο κύμα που ξεκινά από τα βάθη των αιώνων, ένα κύμα για περισσότερη ελευθερία και περισσότερη ευημερία, για περισσότερη δημοκρατία και, προπαντός, για περισσότερο σεβασμό στον Άνθρωπο, αυτό ακριβώς το κύμα που την έφερε στην επιφάνεια, θα σαρώσει τη νομενκλατούρα, όπως σάρωσε και σαρώνει τελικά κάθε δικτατορία, όπου γης. Η πτώση της είναι αναπόφευκτη. Άγνωστο μόνο παραμένει πότε και κυρίως πώς θα επέλθει αυτή η πτώση. Θα είναι αποτέλεσμα εξέγερσης του ρωσικού λαού, ή το καίριο πλήγμα θα δοθεί από τους επαναστατημένους λαούς των δορυφόρων χωρών; Το πιθανώτερο είναι τα δύο πλήγματα να δοθούν ταυτόχρονα.

Η σοβιετική αυτοκρατορία θα καταρρεύσει, η νομενκλατούρα είναι καταδικασμένη. Ο μεγάλος κίνδυνος είναι μήπως στη πτώση της προσπαθήσει να συμπαρασύρει ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Μοναδική εγγύηση για τη διασφάλιση της ειρήνης είναι η συνοχή, η αποφασιστικότητα και η δύναμη του δυτικού κόσμου. Και, κυρίως, η ισχύς και η αποφασιστικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

Μπορεί κανείς να αποδέχεται ή να απορρίπτει τον «αμερικανικό τρόπο ζωής». Και να διαφωνεί επίσης μ’ ορισμένες πλευρές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Δεν μπορεί όμως να αρνηθεί ότι στις ΗΠΑ έλαχε η ιστορική ευθύνη και η τιμή να αντιμετωπίσουν την θανάσιμη απειλή που αποτελεί για ολόκληρο τον κόσμο η σοβιετική νομενκλατούρα.

Αν η ανθρωπότητα σωθεί τελικά από το πυρηνικό ολοκαύτωμα, αν οι άνθρωποι θα μπορούν να ζουν ελεύθεροι, να προσβλέπουν και να αγωνίζονται για έναν καλύτερο κόσμο, αυτό θα οφείλεται στο μεγάλο Αμερικανικό Έθνος.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s