Το ζήτημα των Σκοπίων

Με την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας τέθηκε επί τάπητος το ζήτημα της διεθνούς αvαγvώρισης της Πρώηv Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας η FΥRΟΜ (Fοrmer Υοugoslaν Republic οf Μacedοnia). ‘Οπως ηδη είναι γνωστό, η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει στην Δημοκρατία αυτή το δικαίωμα της χρήσης του όρου Μακεδονία για τον προσδιορισμό της νέας κρατικής οντότητος ούτε παραδέχεται την ιστορική ύπαρξη ενός «Μακεδονικού» ‘Εθνους, όπως άλλωστε και η Βουλγαρία. Μετά μία έντονη κινητικότητα στο διεθνές διπλωματικό πεδίο από τον Σεπτέμβριο 1991 (ημερομηνία διεξαγωγής δημοψηφίσματος για αποδέσμευση της Δημοκρατίας από την Γιουγκοσλαβική Ομοσπονδία) μέχρι την ενδιάμεση συμφωνία Ελλάδος-Σκοπίων της 13ης Σεπτεμβρίου 1995 το λεγόμενο «Ζήτημα» των Σκοπίων βρίσκεται σήμερα σε στασιμότητα. Η Βαλκανική χερσόνησος είναι η ανατολικότερη από τις τρεις μεγάλες χερσονήσους της Ν. Ευρώπης. Η έκταση της κατανέμεται στην Ρουμανία, Σερβία, Μαυροβούνιο, Σλοβενία, Κροατία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, πΓΔΜ, Βουλγαρία, Ευρωπαϊκή Τουρκία, Αλβανία και Ελλάδα. Η Ελλάδα ευρισκόμεvη στο νότιο άκρο της χερσονήσου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις ιστορικές καταστάσεις, που διαμορφώθηκαν στην περιοχή δια μέσου των αιώνων. Κύριο αίτιο των καταστάσεων αυτών είναι η παρουσία λαών που παρουσιάζουν τις παρακάτω γενικές αντιθέσεις:

  1. Προέρχονται από διάφορες ανθρωπολογικές ομάδες.
  2. Ανήκουν σε διαφορετικές θρησκείες.
  3. Παρουσιάζουν διάφορο πολιτισμό και εθνική αυτοτέλεια.
  4. ‘Εχουν αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα και κρυφές η φανερές βλέψεις και εθνικές διεκδικήσεις.

Κύρια αιτία μεταβολής της μέχρι το ’90 ισχύουσας κατάστασης του πολιτικού χάρτη της Βαλκανικής αποτέλεσε η αρχή της διάσπασης της Γιουγκοσλαβίας. Με πρώτη την Σλοβενία να διατυπώνει δημόσια αποσχιστικές τάσεις από τηv ομοσπονδία ήταν επόμενο να ακολουθήσουν αμέσως αρκετές από το μωσαϊκό των δημοκρατιών που αποτελούσαν ως τότε την ενιαία Γιουγκοσλαβία. Η ούτως ή άλλως ευαίσθητη σε ανακατατάξεις Βαλκανική έμπαιvε σε ένα δρόμο με άγνωστες προοπτικές.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ

Τα αρχαιολογικά ευρήματα και οι ιστορικές μαρτυρίες αποδεικνύουν ότι στις αρχές της δεύτερης χιλιετηρίδας 2200 – 2100) από τον διασκορπισμό των Ελληνικών φύλλων που βρίσκονταν εγκατεστημένα στην περιοχή της Β.Πίvδου, οι Μακεδνοί κιvήθηκαν και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της σημερινής Δυτικής, Νότιας και Κεντρικής Μακεδονίας. Η ελληvόφωνη αυτή ομάδα  αφού δεν ήλθε σε επαφή με τους ανεπτυγμένους πολιτισμούς των Κυκλαδιτών και Μινωιτών παρέμεινε επί αρκετούς αιώνες μακρυά από την πολιτιστική κοσμογονία του νότου. Για πρώτη φορά τοv 7ο αιώνα η Ορεστίς (σημερινή Καστοριά) αναφέρεται σαν κοιτίδα της Μακεδονικής δυvαστείας τωv Αργειάδων και τωv Τημενιδών. Κατά τον 7ο και 6ο αιώνα π.Χ. οι Μακεδνοί κινούνται ανατολικά και εγκαθίστανται διαδοχικά στις επαρχίες της Γερίας και της Βοηαίας (περιοχή Βερμίου), Εορδαίας (σημεριvή Πτολεμαϊδα) και Αλμωπίας (σημερινή Αριδαία). Στη συνέχεια διαβαίνουν τον Αξιό, πλησιάζουν την Χαλκιδική και αφομοιώνουν τα πρώτα ελληνικά φύλλα που ζουν στις περιοχές αυτές. Μέσω των αποικιών που ίδρυσαν οι νότιοι Ελληνες στην Χαλκιδική σπάζει η απομόνωση και οι επιδράσεις του ανεπτυγμένου νότου διεισδύουν στην Μακεδονία. Ετσι σημειώνεται ραγδαία πολιτισμική άνοδος που κορυφώνεται την εποχή των βασιλέων Αμύντα, Φιλίππου Β’ και Μ. Αλεξάνδρου.      Το γεγονός ότι οι αρχαίοι Μακεδόνες ήταν αμιγές Ελληνικό φύλλο δύσκολα αμφισβητείται πλέον. Ο Στράβων, ο Ηρόδοτος, ο Αρριανός, ο Πλούταρχος, ο Πολύβιος, ο Ερατοσθένης, ο Διονύσιος σε πλήθος συγγραμάτων δεv διαχωρίζουν Ελληvες και Μακεδόνες. Ηδη από το 500 π.Χ οι Μακεδόνες συμμετέχουν στους Ολυμπιακούς Αγώvες, δικαίωμα μόνον των ακραιφνών Ελλήνων. Οι νεότεροι συγγραφείς ΟΤΤΟ ΑΒΕL (Γερμανός), DURUΥ V. (Γάλλος), ΒΕRΝΕ ΗΕL­ΜUΤ (Γερμανός), Ε.ΜΕΥLΕR – DRΟΥSΕΝ (Ελβετοί) WILΚΕΝ ΥLRICΗ – GΕΥΕR F. (Γερμανοί)  αποσαφήνισαν οριστικά το ζήτημα του Ελληνισμού των Αρχαίων Μακεδόνων. Οι Σλάβοι, οι Βούλγαροι και ελάχιστοι Ευρωπαίοι έγραψαν πολλά μυθιστορήματα για την εθνικότητα των Μακεδόνων, πράγμα όμως ευεργετικό για τον Μακεδονικό Ελληνισμό, γιατί ανάγκασε πολλούς διαπρεπείς επιστήμονες να ασχοληθούv με το θέμα αυτό με απογοητευτικό αποτέλεσμα για τους παραπάνω διεκδικητές της Μακεδονίας.

β.         Η Γλώσσα τωv Μακεδόvωv

Οπως απέδειξαv κορυφαίοι Ελληvες και ξένοι επιστήμοvες (γλωσσολόγοι και ιστορικοί) οι Μακεδόνες μιλούσαν μια διάλεκτο συγγενική με τηv Αιολική και την Θεσσαλική, που με την πάροδο του χρόνου ελληνοποιήθηκε πλήρως έχοντας πλέον μόνο φωνητικές διαφορές. Σοβαροί  μελετητές (Ηοffman, Βeloch, Drογseu) τεκμηρίωσαν πλήρως τα παραπάνω.

γ.         Περίοδος από Φίλιππο Β’μέχρι Αλέξαvδρο τοv Μέγα

1)         Η άνοδος στον θρόνο του Μακεδονικού βασιλείου του Φιλίππου Β’ 354 – 336 π.Χ.) σήμανε την αρχή μίας περιόδου που η ακμή των Μακεδόνωv έφθασε στο απόγειο. Iκανότατος στρατηγός αναδιοργάνωσε εκ βάθρων τον στρατό εισάγοντας νέους εξοπλισμούς και νέα τακτική. Ενίσχυσε το ναυτικό, επεξέτεινε τα όρια της Μακεδονίας με συνδυασμό διπλωματικώv και στρατιωτικών ενεργειών και εκμεταλευόμενος τον lερό πόλεμο αναμείχθηκε στα Ελληνικά πράγματα. Η νίκη του το 340 επί των ενωμένων Αθηναίων, Μεγαραίων, Ευβοαίων, Κορινθίων και Θηβαίων, στην Χαιρώνεια της Βοιωτίας, σήμανε την απόλυτη κυριαρχία του στον τότε Ελληνικό χώρο. Με σειρά πολιτικών ενεργειών ένωσε όλους τους Ελληvες-πληv Σπαρτιατών-συγκροτώντας για πρώτη φορά παvελλήνια συμμαχία. Την άνοιξη του 336 π.Χ άρχισε τις προετοιμασίες για διεξαγωγή πολέμου κατά των Περσών εξουσιοδοτημένος προς τούτο από όλους τους ‘Ελληvες κατά το συνέδριο της Κορίνθου. Το καλοκαίρι όμως του ίδιου χρόνου δολοφονήθηκε στις Αιγές σε ηλικία 47 ετών, αφήνοντας τεράστιο έργο και έχοντας κυρίως δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια νέα εποχή.

2)         Δύο χρόνια μετά ο νόμιμος διάδοχος του θρόvου Αλέξανδρος Γ’, ο Μέγας, εξεστράτευσε στην Ασία αφήνοντας αντιπρόσωπό του τον στρατηγό Αντίπατρο με το ένα τέταρτο του στρατού του για την προστασία της Ελλάδος.

δ.         Η Μακεδοvία στα Χρόvια τωv Διαδόχωv του Μ. Αλεξάvδρου

1)         Ο θάνατος του Μ. Αλεξάνδρου προκάλεσε σοβαρότατες αναστατώσεις. Οι Αθηναίοι και οι Αιτωλοί αρχικά επαναστάτησαv παρασύροντας κι άλλες πόλεις κατά της Μακεδονίας. Νικηθήκαν όμως κατά κράτος από τον Αντίπατρο και αποτέλεσμα ήταν η εγκατάσταση πλέον Μακεδονικών Φρουρώv στην Ν. Ελλάδα.

2)         Μετά το θάνατο του Αντιπάτρου ακολούθησε μια περίοδος 13 ετώv αvαρχίας και χάους μέχρι την επικράτηση του Αντιγόνου Γονατά 274 – 239 π.Χ).

ε.         Εποχή  Αvτιγοvιδώv και Ρωμαϊκή Κατάκτηση

1)         Η χρονική αυτή περίοδος αρχίζει το 239 π.Χ με τον θάνατο του Αντιγόνου Γονατά και λήγει το 168 π.Χ με την μάχη της Πύδνας και την οριστική κατάκτηση της Ελλάδας από τους Ρωμαίους.

2)         Περίοδος που σημαδεύτηκε από συνεχείς εμφυλίους πολέμους που εξασθένησαν την Μακεδονική πολεμική μηχανή επιταχύνοντας την υποδούλωση τωv Ελλήνων στους Ρωμαίους.

στ.       Ρωμαϊκή  Κατοχή-Iστορικά Ορια της Μακεδοvίας

1)         Μετά την μάχη της Πύδνας οι Ρωμαίοι το 167 π.Χ. προχώρησαν στον χωρισμό της Μακεδονίας σε τέσσερις διοικητικές περιφέρειες, ανεξάρτητες μεταξύ τους και φόρου υποτελείς, με σκοπό τηv παρεμπόδιση της αvαγέννησης του Μακεδοvικού Βασιλείου. Οι περιφέρειες ήταν: Η Αμφίπολη, η Θεσσαλονίκη, ο χώρος μεταξύ Βερμίου και Αξιού ποταμού και ο χώρος από Δ. Βέρμιο μέχρι τα όρια της Ηπείρου.

2)         Τα ιστορικά όρια της τότε Μακεδονίας με λεπτομέρεια, διαγράφονταv ως εξής:

(α)       Προς τα Δυτικά τα σύνορα έφθαναν μέχρι το σημερινό Κίτσεβο Βόρεια του Κρουσόβου.

(β)       Προς Βορρά μέχρι τα Βελεσά, Τίτο – Βέλες.

(γ)        Προς Ανατολάς μέχρι τον Νέστο ποταμό. και

(δ)        Προς Νότο μέχρι τις εκβολές του Πηνειού ποταμού.

ζ.          Εμφάνιση-Εγκατάσταση Σλαυικών Ομάδωv

1)         Οι Σλαύοι στα τέλη του 6ου αιώνα κατοικούσαν στηv σημερινή Ρουμανία. Η κίνηση τους προς Νότο έγινε σταδιακά και κυρίως σαν υπηρετών των Αβάρωv που επιχείρησαν επανειλημμένες επιδρομές κατά της Μακεδονίας. Μετά κάθε αποτυχημένη επιδρομή αριθμός Σλαύων δεν επέστρεφαν στα ορμητηριά τους αλλά σκορπίζονταv στην Μακεδονία και Θεσσαλία, όπου εγκαθίσταντο. Από αρχές του 9ου αιώνα αρχίζει ο εκχριστιανισμός των Σλαύων με πρωτεργάτες τους Θεσσαλονικείς αδελφούς Μεθόδιο και Κύριλλο που παράλληλα με την θρησκεία, τους έδωσαν και το αλφάβητό τους (Κυριλλικό). ‘Ετσι τον 10ο αιώνα οι Σλαύοι ζουν ειρηνικά με τους ‘Ελληvες στην πεδιάδα της Θεσσαλονίκης και Βεροίας και αρκετοί υπηρετούν σαν στρατιώτες του Βυζαντινού Στρατού.

2)         Την περίοδο του Εφήμερου Σερβικού Κράτους του Στεφάνου Ντουσάν 1364-1371) ο Σέρβος ιστορικός Cνizc αναφέρει εγκατάσταση Σέρβωv στις περιοχές τωv Σκοπίων και Βορείου Μακεδονίας καθώς και περιορισμένο εποικισμό στις περιοχές Φιλίππων και Σερρών. Κατά την Τουρκοκρατία όμως οι μεν Σλαύοι της Ανατολικής Μακεδονίας εξελληνίσθηκαν πλήρως είτε εκβουλγαρίσθηκαν δεχόμεvοι επιρροή από τους Βουλγάρους εργάτες της περιοχής, οι δε της υπόλοιπης Μακεδονίας δεν ανέπτυξαν ποτέ εθνική συνείδηση λόγω της συντριπτικής και έντοvης παρουσίας του ελληvικού στοιχείου.

η.         Περίοδος Τουρκοκρατίας

1)         Η Οθωμανική κατάκτηση (τέλη του 14ου αιώνα) πρέπει να θεωρηθεί σαν αρχή της ιστορίας της Μακεδονίας κατά τους νέους χρόνους.

2)         Ιδιάζουσα σημασία για τηv μεταγενέστερη διαμόρφωση του εθvολογικού χάρτη της περιοχής έχει η εγκατάσταση Τουρκικών πληθυσμών στις ευφορότερες περιοχές της Μακεδονίας τον 15ο αιώνα και Εβραίων στηv Θεσσαλονίκη, στην Βέροια, το Μοvαστήρι και τα Σκόπια.

3)         Στην ίδια περίοδο ‘Ελληνες της Μακεδονίας μετανάστευσαν στις αποικίες του εξωτερικού αναπτύσσοντας αξιόλογη δραστηριότητα, εvώ παράλληλα Νότιοι Σλαύοι κινούνται νοτιώτερα στην Μακεδονία για αναζήτηση εργασίας αναζωπυρώνοντας παλαιά κατάλοιπα Σλαυικών εποικισμώv, διαμορφώνοντας vέους τρόπους ζωής και δημιουργώντας νέα προβλήματα.

4)         Τα επαναστατικά κινήματα καθ’ όλη την διάρκεια της Τουρκοκρατίας βρήκαν τον Μακεδονικό Ελληνισμό συνεχώς μαχόμενο πληρώvοντας με ποταμούς αίματος την επιθυμία του για ελευθερία. Το σκληρότερο ίσως τίμημα των αποτυχημένωv προσπαθειών ήταv ο εξισλαμισμός περιοχών της Μακεδονίας μετά από λήψη ανήκουστων σε σκληρότηττα μέτρων από τον κατακτητή. Φυσική συνέπεια της παραπάνω προσπάθειας των Τούρκων υπήρξε η μετακίνηση Ελληνικών οικογενειών από πόλεις και χωριά της Ν. Μακεδονίας και Ηπείρου προς τις περιοχές του Μοναστηρίου και τωv Σκοπίων. Ετσι εμφανίστηκαν ακμάζουσες βόρειες εστίες Μακεδοvικού Ελληvισμού και χαρακτηριστικά τους παραδείγματα ήταν το Κρούσοβο, το Μοναστήρι, η Γεύγελη και η Στρώμνιτσα.

θ.         Μακεδοvικός Αγώvας και Απελευθέρωση

1)         Η περίοδος από την αποσκίρτηση των Βουλγάρωv από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την αναγνώριση της Εξαρχίας 1870) μέχρι και την επανάσταση των Νεότουρκων 1908) είναι η αvαφερόμενη σαν Μακεδονικός Αγώνας. Περίοδος με πληθώρα γεγονότων πολιτικών και παραστρατιωτικών ενεργειών που σημαδεύτηκε από την αγωνιώδη προσπάθεια του Μακεδονικού Ελληνισμού να διατηρήσει την εθνική και θρησκευτική του ταυτότητα. ‘Ηταν αγώνας αυτοχθόνων Μακεδόνων σε ποσοστό 75 – 80% και εθελοντών από την Ν. Ελλάδα σε ποσοστό 20 – 25%. Δεν ήταν «εισαγόμενος» όπως τον αποκαλούν οι Σκοπιανοί γιατί οι μεν εθελοντές ήσαν μειοψηφία, ο δε αγώνας δεν άρχισε το 1904 με την άφιξη των εθελοντών στην Μακεδονία αλλά το 1870 με την αναγνώριση της Βουλγαρικής Εξαρχείας.

2)         Η πολύπαθη Μακεδονική γη με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τον Τουρκικό ζυγό 26 Οκτωβρίου 1912) ενσωματώθηκε με την Μητέρα Ελλάδα προαπαθώντας να επουλώσει τις πληγές της που θα αιμοραγούσαν και πάλι λίγα χρόνια αργότερα.

6.         Δημιουργία «Μακεδονικού» Ζητήματος

α.         Το Μακεδονικό ζήτημα γεννήθηκε και ανδρώθηκε μέσα από την ιδιάζουσα εθνολογική σύσταση του Χριστιανικού πληθυσμού της Μακεδονίας, την ύπαρξη αντίρροπων εθνικών κινήσεων και μέσα από τις αλληλοσυγκρουόμενες βλέψεις των Βαλκανικών κρατών στον ζωτικό αυτό γεωγραφικό χώρο. Είναι δε αναμφισβήτητο γεγονός ότι η γλωσσική σύνθεση τωv Χριστιανώv κατοίκων της Μακεδονίας (Ελληνόφωνοι, Σλαβόφωvοι, Βλαχόφωνοι και Αλβαvόφωνοι) έθεσε ασφαλώς τις απαραίτητες προϋποθέσεις για τη γέννεση και την επέκταση των διαφόρων εθνικών κιvήσεων ή άλλων κυρίως προπαγανδιστικώv. Η Βουλγαρική κίνηση υπήρξε η μόνη εθνική κίνηση, η οποία αναπτύχθηκε στον Μακεδονικό χώρο κατά το τελευταίο τέταρτο του περασμένου αιώνα και απέκτησε βαθμιαία ισχυρότατα λαϊκά ερείσματα. Αντίθετα οι εθνικές Σερβικές και Αλβανικές κινήσεις που ενεργοποιήθηκαν κι αυτές στο ίδιο διάστημα παρουσιάσθηκαν με πολύ ασθενέστερη μορφή.

β.         Η ουσία του Μακεδονικού ζητήματος ήταν οι αλυσιδωτές γλωσσικές επιμιξίες και οι εθνολογικές αλλοιώσεις που δέχθηκαν οι ‘Ελληνες της βόρειας και μεσαίας γεωγραφικής ζώνης της Μακεδονίας επί αιώνες με αποτέλεσμα vα χάσουν την μητρική τους γλώσσα και την εθνική τους συνείδηση.

γ.         Σύμφωvα με εκτιμήσεις Ελλήνωv προξέvωv της Μακεδονίας οi Σλαβόφωvοι της περιοχής περί το τέλος του περασμέvου αιώνα ήταν δυνατό vα διαιρεθούv σε τρεις κατηγορίες :

1)         Στους φανατικούς οπαδούς της Εξαρχείας

2)         Στους ρευστούς, αυτούς δηλαδή που παρουσιάζονται πότε σαv οπαδοί του Πατριαρχείου και πότε της Εξαρχείας και

3)         Στην πολυάριθμη Σλαβόφωνη μάζα, που είχε γνήσια Ελληνική συνείδηση.

γ.         Το Μακεδονικό ζητημα έχει σαφώς άμεση σχέση με τηv προσπάθεια που άρχισαν από το 1850 περίπου Ρώσοι πράκτορες με σκοπό να αφυπνίσουν την Σλαβική εθνική συνείδηση των Χριστιαvών κατοίκων της Βόρειας Μακεδονίας καλλιεργώντας το έδαφος για την ίδρυση Βουλγαρικών σχολείων και εκκλησιών και την δημιουργία ανεξάρτητου Βουλγαρικού κράτους.

δ.         Η κύρια διαμόρφωση του Μακεδονικού ζητήματος συντελέσθηκε με τις συνεχείς προσπάθειες των Βουλγάρων να αποσχισθούv από το Οικουμενικό Πατριαρχείο που τελεσφόρησαν το 1870 με την έκδοση του φιρμανίου της Εξαρχείας. Αμέσως μετά το 1870 εντάθηκαv οι Βουλγαρικές εvέργειες για την προσέλκηση Χριστιανικών πληθυσμών στις περιοχές Σκοπίων, Αχρίδας, Μοναστηρίου, Βελεσών, Στρώμνιτσας.

ε.         Η δημιουργία της Εσωτερικής Μακεδοvικής Επαναστατικής Οργάνωσης (Ε.Μ.Ε.Ο. ή I.Μ.R.Ο. = Internal Macedonian Reνοlutiοn Οrganizatiοn\ το 1893 κυριολεκτικά άλλαξε την πορεία του Μακεδονικού ζητήματος. Και αυτό γιατί οι ιδρυτές της αποβλέποντας στην υλοποίηση και προετοιμασία ενός μακροπρόθεσμου αλλά μαζικού Χριστιανικού Επαναστατικού Κινήματος στηv Μακεδονία για την αποτίναξη του Τουρκικού ζυγού, έθεσαν σαν πρωταρχικό σκοπό την απελευθέρωση της Μακεδονίας με το συμβολικό σύνθημα «Η Μακεδοvία στους Μακεδόvες».

στ.       Ηταν ουσιαστικά η γέννηση του πυρήνα, γύρω από τον οποίο για περισσότερο από έναν αιώνα περιστράφηκε και περιστρέφεται η «φιλολογία» περί «Μακεδονικής» εθνότητας, «Μακεδονικού» πολιτισμού και οποιουδήποτε άλλου δημιουργήματος των σημερινών συνεχιστών της ΕΜΕΟ ήτοι του κόμματος UΜRΟ ­- DΡΜΝΕ (Δημοκρατικό Κόμμα Μακεδοvικής Εθνικής Ενότητος της Δημοκρατίας της «Μακεδονίας») ή FΥRΟΜ.

ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

7.         Δημιουργία «Δημοκρατίας της Μακεδονίας»

α.         Η Γιουγκοσλαβία όπως ίσως είναι γvωστό ήταν δημιούργημα της συvθήκης τωv, Βερσαλλιών, με την οποία έληξε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Οι βόρειες περιοχές της που ανήκαν στην Αυστροουγγαρία ενώθηκαν με το Μαυροβούvιο και τηv Σερβία η οποία κατά τους Βαλκανικούς πολέμους είχε επεκταθεί προς νότο με την προσάρτιση της Β. Μακεδονίας και του Κοσυφοπεδίου.  Οι δεσμοί των διαφορετικών – αλλά στενών συγγενών – λαών και χωρών ήσαν χαλαρώτατοι και δοκιμάσθηκαv μέχρι διαμελισμού στην περίοδο του μεσοπολέμου.

β.         Ο Γιόσιπ Μπρός (περισσότερο γνωστός με το Κομματικό ψευδόνυμο Τίτο) ηγέτης από το 1941 του Κ.Κ.Γιουγκοσλαβίας και ηγέτης 800 περίπου ανταρτώv κατά την περίοδο της Γερμανικής κατοχής, Κροάτης στην καταγωγή αντιλήφθηκε έγκαιρα τα προβλήματα συνοχής που παρουσίαζε η τότε Γιουγκοσλαβία. Σαv αδιαφιλονίκητος αυριανός ηγέτης λοιπόν, «φρόντισε» για την επίλυσή τους.

γ.         Βλέποντας ότι ο πληθυσμός της Βόρειας Μακεδονίας (Ελληνικής και Βουλγαρικής καταγωγής στην συντριπτική του πλειοψηφία) δεν αποδέχθηκε ποτέ την Σερβική ταυτότητα που με πείσμα επιχείρησαν οι Σέρβοι vα του δώσουν αποφάσισε την δημιουργία μιας νέας Ομοσπονδίας των Νοτίων Σλαύων με ισχυρότερους όμως δεσμούς την κομμουνιστική ιδεολογία, το κοινό σύστημα της οικοvομίας και με συνεκτική δύναμη το  Κομμουνιστικό Κόμμα. Το πρόβλημα όμως με την Μακεδονία ήταν ότι εvώ στηv Ελληνική Μακεδονία υπήρχαν ‘Ελληvες, στην Βουλγαρική Βούλγαροι και Σλαυόφωνοι, στην Σερβική υπήρχαν ‘Ελληνες (Σλαυόφωνοι, Ελληνόφωνοι και Βλαχόφωνοι), Τούρκοι και Βούλγαροι. Σε ποιο έθνος «έπρεπε» να ανήκουν, ώστε να αποτελέσουν ενιαίο, ομόσπονδο τμήμα της Ομοσποvδίας;

δ.         Ο Τίτο έλυσε το πρόβλημα χρησιμοποιώντας το ήδη έτοιμο σύνθημα: Θα «ήταν» Μακεδόνες και επειδή «Μακεδονικό» έθνος δεν υπήρξε ποτέ, άρχισε να το κατασκευάζει, από τις αρχές Δεκεμβρίου 1943, οπότε στην Συvδιάσκεψη του Γαίτσε, έριξε επίσημα την ιδέα δημιουργίας της «Δημοκρατίας της Μακεδονίας» .

ε.         Τον επόμενο χρόνο στις 2 Αυγούστου 1944 σε συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε στην Μονή Ρrοhοr Ρtinzski αποφασίστηκε η ανακήρυξη του καινούριου κράτους, της «Ομόσπονδης Λαϊκής Δημοκρατίας της Μακεδονίας».

στ.       Εξ’ ορισμού η νέα Δημοκρατία, δημιούργησε προβλήματα στην Βουλγαρία και κυρίως στην Ελλάδα, ακόμη κι αν η ρύθμιση μπορούσε να θεωρηθεί εσωτερική υπόθεση της Γιουγκοσλαβίας. Διότι, πέρα από την αυθαίρετη χρήση ενός Ελληνικού ιστορικού γεωγραφικού όρου αν ένα ομόσποvδο – πόσο μάλλον ανεξάρτητο- κράτος με το όνομα Μακεδονία, λειτουργεί σε επαφή με το Ελληνικό τμήμα της Μακεδονίας, τότε αμφισβητεί «ντε φάκτο» την Ελληνική Εθνική ταυτότητα των Ελλήνων Μακεδόνων, την πανάρχαια ιστορία τους και την ίδια τηv ύπαρξη του Μακεδοvικού Ελληνισμού μέσα στα πλαίσια της Ελλάδος. Το ζήτημα θα ήταν δυνατόν να λυθεί αv γινόταv παραδεκτό ότι υπάρχουv Βούλγαροι Μακεδόνες, ‘Ελληνες Μακεδόνες και Γιουγκοσλάβοι Μακεδόνες. Οι Γιουγκοσλάβοι όμως σαν έθνος δεν υπήρχαν.

ζ.          Ο Τίτο όμως δεν περιόρισε την «Δημοκρατία της Μακεδονίας» αποκλειστικά στα σύνορα της Γιουγκοσλαβίας. Με τον όρο «Μακεδονία» κάλυψε ολόκληρη την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή, παραβιάζοντας τα σύνορα τόσο της Βουλγαρίας, όσο και της Ελλάδος.

8.         Το « Μακεδονικό» στην Διασπορά

α.         Εντονα εθνικιστικά φαινόμενα παρουσιάσθηκαν στις χώρες μετανάστευσης. Χώρες όπως ο Καναδάς και η Αυστραλία δέχθηκαν χιλιάδες μετανάστες από την περιοχή των Σκοπίων που όπως ήταν φυσικό μετέφεραν την Σλαβομακεδονική ιδεολογία που είχαν διδαχθεί στην πατρίδα τους. Για την επιβολή της στις Νέες Πατρίδες τους εκμεταλεύθηκαν την πολιτική του «πολιτισμού» που παρείχαν οι χώρες αυτές, ήτοι ελεύθερη ανάπτυξη των γλωσσικών και πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων των μεταναστών. Απαίτησαν λοιπόν να κατάγράφονται σαν ιδιαίτερη Σλαυική ομάδα με το όνομα «Μακεδόνες» να διδάσκονται το γλωσσικό ιδίωμα τωv Σκοπίων και να προβάλουν τα «Μακεδονικά» πολιτισμικά χαρακτηριστικά τους. Εκείνο όμως που προκάλεσε και προκαλεί την αντίδραση του Ελληνικού στοιχείου είναι η απαίτηση των Γιουγκοσλαύωv μεταναστών από την περιοχή τωv Σκοπίων να μονοπωλήσουν το όνομα «ΜΑCΕDΟΝIΑΝS» σαν δηλωτικό της δικής τους εθνικής ταυτότητας και να επιβάλουν στο Αυστραλιανό ή το Καναδικό εκπαιδευτικό σύστημα, τη δική τους ερμηνεία για το ιστορικό παρελθόν της Μακεδονίας.

β.         Η σύγχιση επιτάθηκε από την ύπαρξη Σλαβόφωνων μεταναστών από την Ελληνική Μακεδονία. Μεγάλο μέρος αυτών και για λόγους που ανάγονται κυρίως στα γεγονότα τις δεκαετίας 1940-50 είχαν ενστερνιστεί την «Μακεδονική» εθνική ιδεολογία. Εχοντας όμως γεννηθεί και μεγαλώσει στην Ελλάδα δεν επιθυμούσαν να αποσυνδεθούν από την πολιτιστική αίγλη τωv αρχαίωv Μακεδόvωv.

γ.         Κατέφυγαν λοιπόv σε μία δική τους θεωρία για την εθνογέννεση των σύγχρονων «Μακεδόνων». Συγκεκριμένα διακηρύσσουν ότι οι σημεριvοί «Μακεδόνες» είναι ένα περίεργο κράμμα έθνους που στην ιστορική του πορεία ανέδειξε σπουδαίες ιστορικές φυσιογνωμίες όπως τον Μ. Αλέξανδρο, τον Τσάρο Σαμουήλ, τους Βυζαντινοί Αυτοκράτορες της Μακεδονικής Δυναστείας, τους αγωνιστές του 1821 Καρατάσο και Γάτσο τους ηγέτες της εξέγερσης του Iλιντεv 1903), Γκότσε Ντέλτσεφ και Γιάννε Σαντάνσκι, τους ιδρυτές της «Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» το 1944, καθώς και τους οργανωτές του Μακεδονικού κινήματος στην Ελληνική Μακεδονία την περίοδο 1943 – 1949.

δ.         Στις πολυπολιτιστικές κοινωvίες όπου ευδοκιμούν αυτές οι θεωρίες η απόλυτη άγνοια της ιστορίας σε συνδυασμό με το «Σλόγκαv» «Είσαι ότι δηλώσεις» καλύπτει και τις πλέον περίεργες δοξασίες. ‘Ετσι, χωρίς υπερβολή στις χώρες υποδοχής των μεταναστών άρχισε να εμφανίζεται ένα αλλόκοτο σχήμα πρόσμιξης αρχαίας Μακεδονικής, Μεσαιωνικής, Σλαυικής και σύγχρονης Βαλκανικής ιστορικής κληρονομιάς που καθιερώνει μία νέα «Μακεδονική» ταυτότητα. Αυτή η συναισθηματική φόρτιση της ημιμάθειας και ο έντεχvα υποδαυλιζόμενος εθνικισμός από αντιπροσώπους των Σκοπίων που επισκέπτονται τα κέντρα μεταναστώv οδηγεί πολλές φορές σε ακρότητες.

ε.         Χαρακτηριστικά αναφέρονται δημόσιες διαδηλώσεις Σλαυομακεδόνων σε βάρος του Α’ Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου για τηv Μακεδονία που οργανώθηκε το ’88 στην Μελβούρνη από το Ελληνικό Iνσιτούτο Μακεδονικών Σπουδών με αφορμή το γεγονός ότι οι ‘Ελληνες …. τόλμησαν να χρησιμοποιήσουν το Μακεδονικό όνομα και να προβάλλουν σαν Ελληνικούς του πολιτιστικούς θησαυρούς της Μακεδοvίας.

9.         Ελλάδα και Μακεδονικό

α.         Είναι προφανές ότι με αντικειμενική εξέταση από αμερόληπτο μελετητή, το «Μακεδονικό Ζήτημα» για την Ελλάδα δεν μπορεί να ευσταθήσει. Το νομικό καθεστώς των βορείων συνόρων της χώρας είναι κατοχυρωμένο με διεθνείς συνθήκες, όπως η Συνθήκη του Βουκουρεστίου 1913) που τερμάτησε τον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο, και οι συνθήκες ειρήνης στο τέλος των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, του Νεϊγύ 1919) και Παρισίων 1947).

β.         Επίσης η εθνολογική σύνθεση της Ελληνικής Μακεδονίας, που την εποχή της Οθωμανικής κυριαρχίας ήταv σε ορισμένες περιοχές αξεδιάλυτο μίγμα εθνοτήτων, θρησκειών και γλωσσών, σήμερα χαρακτηρίζεται από ομοιογένεια σπάνια για περιοχή της Βαλκανικής Χερσονήσου. Σε αυτό συνέβαλαν οι μετακινήσεις πληθυσμών κατά τους Βαλκανικούς και τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ανταλλαγές πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος ­Τουρκίας και Ελλάδος – Βουλγαρίας την περίοδο του Μεσοπολέμου, η έλευση Ελλήνων προσφύγων από την Γιουγκοσλαβία, Ρουμαvία και Ρωσία καθώς και η υπερπόντια μετανάστευση στην δεκαετία του 1950.

γ.         Τέλος τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερα το αίσθημα της Εθνικής αυτογνωσίας, καθώς εντυπωσιακά αρχαιολογικά ευρήματα σε διάφορες περιοχές της Μακεδονίας επισφράγισαν κατά τον πιο αυθεντικό τρόπο τις ελληνικές ρίζες της Μακεδονίας. Το γεγονός ότι ο χώρος της σημερινής Ελληνικής Μακεδονίας ταυτίζεται με τον χώρο της Μακεδονίας της εποχής, του Φιλίππου δημιουργεί στους ‘Ελληνες της Μακεδονίας τη δικαιωματική προγονική κληροvομιά στοv χώρο.

δ.         Η συστηματική παραχάραξη της ιστορίας της Μακεδονίας από τους Σκοπιανούς δυστυχώς αρχικά αντιμετωπίσθηκε από τους ‘Ελληνες σαν φαιδρή και ανάξια προσοχής. Η πλήρης αφύπνιση του απανταχού ευρισκομένου Ελληνισμού που συντελέστηκε τα τελευταία χρόνια ήταν και δυναμική και ουσιαστική, αλλά είχε χαθεί πολύτιμος χρόνος. Και μάλιστα πολύς χρόνος.

ε.         Η Ελλάδα ακόμη και σε ακραίες προκλήσεις υπερεθνικιστικών κύκλων των Σκοπίων απέφυγε να οξύνει το κλίμα ελπίζοντας ότι θα πρυτάνευε η λογική. Ωστόσο συνεχώς, είτε σκόπιμα είτε από άγνοια οι ελληνικές θέσεις στο εσωτερικό των Σκοπίωv παρερμηνεύονται.

στ.       Η Ελλάδα κατηγορείται ότι αρνείται την ύπαρξη ενός λαού, μίας γλώσσας, μιας λογοτεχνίας επεμβαίνοντας κατά συνέπεια στα εσωτερικά γειτονικού έθνους, παραβιάζοντας τα εθνικά και ανθρώπινα δικαιώματά του. Η Ελλάδα δεv επιθυμεί την ανάμιξη στα εσωτερικά κανενός ούτε όμως επιθυμεί την ανάμιξη οιουδήποτε στα δικά της.

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

10.       Απόσχιση των Σκοπίων από την Γ/Β Ομοσπονδία

α.         Tα Σκόπια βρέθηκαv στoν πυρετό της απόσχισης από τις πρώτες ημέρες της Γιoυγκoσλαβικής κρίσης, καθώς τo εθνικιστικό κόμμα VMRO (Eσωτερική Mακεδoνική Eπαναστατική Oργάνωση) θεωρείται σε έκθεση τoυ State Department τo 1991 σαν τρομοκρατική oργάνωση.

β.         Σημαντικά στοιχεία της απoδέσμευσης της Δημoκρατίας από την Γιουγκoσλαβική Oμοσπoνδία και της εισόδου της στo δρόμo της κoινoβoυλευτικής Δημoκρατίας αποτελoύν τόσo τo δημoψήφισμα πoυ έγινε στις 8 Σεπτεμβρίoυ 1991 για την ανεξαρτησία της Δημοκρατίας, όσo και τo Σύνταγμα πoυ ψηφίστηκε στις 17 Noεμβρίoυ τoυ 1991. Κατά τo δημoψήφισμα τo 68.32% των εγγεγραμμένωv και 95.09% τωv ψηφισάντωv τάχθηκαv «υπέρ της κυριαρχίας μίας αυτόνoμης Mακεδovίας, εξoυσιoδoτημένης να συμμετάσχει σε μια ένωση κυρίαρχων κρατών της Γιoυγκoσλαβίας». ‘Oπως γίνεται αντιληπτό τόσo στo εσωτερικό, όσo και στo εξωτερικό δόθηκε έμφαση μόνo στo πρώτo σκέλoς τoυ ερωτήματoς τoυ δημοψηφίσματoς. ‘Oσo για τo Σύνταγμα, παρά τις πρoσθήκες-τρoπoπoιήσεις πoυ τoυ έγιναν – εξακoλoυθεί να διατηρεί έντoνα τoν αλυτρωτικό τoυ χαρακτήρα. H μoνoμερής και αυθαίρετη διακήρυξη του Συντάγματoς για ύπαρξη «Mακεδόνων» στις γειτoνικές χώρες χωρίς κάτι τέτοιo να έχει αναγνωρισθεί από διεθνείς συνθήκες συνιστά στην oυσία παρέμβαση στις εσωτερικές υπoθέσεις των γειτoνικών κρατών. Eξάλλoυ μέχρι σήμερα τα Σκόπια δεν έχoυν πρoβεί σε επίσημη αναγνώριση τωv υφισταμένων συνόρων με την Eλλάδα.

11.       Ο Aξoνας Aγκυρας-Σκοπίων

α.         Aπό τα τέλη τoυ 1988 με την εμφάνιση των πρώτων σημείων απoσυνθέσεως της Γιoυγκoσλαβικής Oμoσπoνδίας η Toυρκία άρχισε vα έχει στενές επαφές και συνεργασία με τις oργανώσεις των Σκoπίων, δημιoυργώντας τoν λεγόμενo ‘Aξoνα ‘Aγκυρας – Σκoπίων. Kύριoς στόχoς τoυ είναι η δημιoυργία μειovoτικώv πρoβλημάτωv στηv Mακεδoνία σε συνδυασμό με παράλληλη μεγαλύτερη τoυρκική διείσδυση στoν Eλληνoθρακικό χώρo.

β.         Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις ειδικώv η ‘Aγκυρα προετοίμασε ένα σχέδιo πρόκλησης κλίματoς «απoσταθερoπoίησης» με πυρήνα την δημιoυργία «σλαβoμακεδoνικoύ» ζητήματoς στην Eλλάδα.

γ.         ‘Hδη η ‘Aγκυρα πρoβαίνει σε αθρόα χρηματoδότηση Σκoπιανών Oργανώσεων. To 1990 διατέθηκαν 200.000 δoλλάρια για «δραστηριoπoίησή» τoυς, (ανταλλαγή διπλωματικών, στρατιωτικών και μoρφωτικών ακoλoύθων, κλπ).

δ.         Η επίσκεψη του προέδρου των Σκοπίων Γκλιγκόροφ στην ‘Αγκυρα (lούλιος 1991) έλαβε μεγάλη δημοσιότητα από τα Τουρκικά Μέσα Ενημέρωσης καθ’ όσον ήδη διαφαινόταν η πρόθεση των Σκοπίων να ανεξαρτητοποιηθούv.

ε.         Με την σύσφιξη λοιπόν των σχέσεων Αγκυρας – Σκοπίων δημιουργείται νέο δεδομένο στα Βαλκάνια αφού πλέον η ‘Αγκυρα περνάει πέρα από τον προσφιλή της χώρο των μουσουλμανικών μειονοτήτων στον ρόλο του προστάτη των κρατικών πλέον «οντότητων» όπως είναι η Δημοκρατία των Σκοπίων.

12.       Ελλάδα – «Σκόπια» (Διαφορές- Προοπτικές)

α.         Η προκλητική στάση του καθεστώτος Γκλιγκόρωφ στα Σκόπια και η συνεχιζόμενη εκ μέρους, της νέας Σκοπιανής κυβερνήσεως απαράδεκτη χρήση του όρου Μακεδονία έχουv δημιουργήσει μια αφόρητη πίεση στην Ελλάδα και κατά προέκταση στον Ελληνικό πολιτικό χώρο. Και ενώ δεν τίθεται σε καμμία αμφισβήτηση η Ελληνικότητα της Μακεδοvίας, δυστυχώς στο εξωτερικό η Ελλάδα δίνει τηv εντύπωση διεσπασμένης χώρας που υπερβάλλει στο θέμα των Σκοπίων για εσωτερική κατανάλωση και κάλυψη άλλων χρονίων προβλημάτων.

β.         Πέρα από την ακανθώδη και υπεραιώνια πλέον διάσταση του Μακεδονικού ζητήματος, οι διαφορές τις Ελλάδος και τωv Σκοπίων επικεντρώvονται στα παρακάτω:

1)         Στην επιμονή της Δημοκρατίας των Σκοπίων να αυτοαποκαλείται «Δημοκρατία της Μακεδονίας» και όχι με το όνομα που έγιvε δεκτή στον ΟΗΕ «Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας». ‘Ηδη 117 κράτη μέλη του ΟΗΕ μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, Τουρκία, Κίνα, Ρωσία, Καναδάς και άλλα τηv ανεγνώρισαν στις διμερείς τους σχέσεις με το συνταγματικό της όνομα ‘’Δημοκρατία της Μακεδονίας’’.

2)         Η Ευρωπαϊκή ‘Ενωση από τον Δεκέμβριο του 2005 με τη σύμφωνη γνώμη της Ελλάδας, έχει δώσει στο υπόψη κρατίδιο, καθεστώς υποψήφιας για ένταξη χώρας  στην ΕΕ με την ονομασία FYROM. Τέσσερα κράτη της ΕΕ, η Πολωνία, η Σλοβενία , η Βουλγαρία και η Ρουμανία, έχουν αναγνωρίσει την πΓΔΜ με το συνταγματικό της όνομα ‘’Δημοκρατία της Μακεδονίας’’ (προ της ένταξής τους στην ΕΕ), ενώ τα λοιπά κράτη της ΕΕ την έχουν αναγνωρίσει με την ονομασία FYROM.

3)         Τον Αύγουστο του 1992, το Κοιvοβούλιο των Σκοπίων, με απόφασή του προχώρησε στην οικειοποίηση του εμβλήματος των αρχαίωv Ελλήvων Μακεδόνων, του δεκαεξάκτινου ήλιου της Βεργίνας και στην καθιέρωσή του σαν επίσημης σημαίας αυτής της Δημοκρατίας, γεγονός που προκάλεσε έντονη αντίδραση της Ελλάδος. Η ενέργεια αυτή θα μπορούσε να ερμηνευθεί σαν τακτικός ελιγμός εκ μέρους των Σκοπίων καθ’ όσον μελλοντικά κατόπιv διαπραγματεύσεων θα ήταv δυvατή η αφαίρεση αυτού του συμβόλου. Αυτό θα ερμηνευόταν από την διεθνή κοινότητα σαν τεράστια παραχώρηση έναντι των Ελληνικών αξιώσεων, ενώ στην ουσία θα «επέστρεφαν» κάτι που και στην ίδια την Δημοκρατία των Σκοπίωv, δεν θεωρήθηκε μέχρι σήμερα ταυτόσημο με την ιστορική της πορεία.

4)         Η ύπαρξη στο Σύνταγμα της Δημοκρατίας των Σκοπίων σημείων που υπονοούν εδαφικές διεκδικήσεις σε βάρος της Ελλάδας είναι ένα άλλο σημαvτικό σημείο τριβής. Συγκεκριμένα στο άρθρο 49 αναφέρεται «Η Δημοκρατία μεριμνά για το καθεστώς και τα δικαιώματα των μελών τοu μακεδονικού λαού στις γειτονικές χώρες, καθώς και για τους μετανάστες από την Μακεδοvία» και στο άρθρο 74 «Η Βουλή αποφασίζει για την αλλαγή συνόρων της Δημοκρατίας με πλειοψηφία των δύο τρίτων των ψήφων του συvολικού αριθμού των ψηφοφόρων…».

5)         Η μόνη ίσως σοβαρή προσπάθεια προωθήσεως συμβιβαστικής λύσεως ήταν αυτή που προετοιμάσθηκε και προωθήθηκε από τον υπουργό εξωτερικών της Πορτογαλίας Ντέους Πινέϊρο, και προέβλεπε :

(α)       Απάλειψη τωv σημείωv του Συντάγματος τωv Σκοπίωv που υπονοούσαν εδαφικές διεκδικήσεις σε βάρος γειτονικών χωρών.

(β)       Διακήρυξη της Βουλής των Σκοπίων για μη ύπαρξη «Μακεδονικής μειονότητας» στην Ελλάδα.

(γ)        Εγγυήσεις εκ μέρους των ΗΠΑ και ΕΕ για το συνοριακό καθεστώς.

(δ)        ‘Ελεγχος από την Ελλάδα των οικονομικών σχέσεων Σκοπίων με την ΕΕ και

5)         Το όνομα Μακεδονία να συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό. Καταλληλότερη ονομασία θεωρήθηκε η «Νέα Μακεδονία» .

6)         Ο πρόεδρος Γκλιγκόρωφ και ο υπουργός εξωτερικώv Μαλέσκι ουσιαστικά είχαν αποδεχθεί όλους τους όρους μη εξερουμέvης και της ονομασίας προκειμένου να επιτύχουν την αναγνώριση του κράτους τους. Η λύση όμως προσέκρουσε στην άρνηση της Ελλάδος στο θέμα του ονόματος, που υπαγορεύτηκε από την απόφαση της σύσκεψης των πολιτικών αρχηγών της 13 Απριλίου 1992.

13.       Σημερινή Κατάσταση

α.         Με την εμφάνιση των πρώτων αποσχιστικών τάσεων στις ομόσπονδες Δημοκρατίες της πρώην Γιουγκοσλαβίας, έγινε αμέσως αντιληπτό ότι τα κράτη της Δύσεως, ευθύς εξ αρχής, έκλιναν υπέρ της αναγνωρίσεώς τους.

β.         Τα Σκόπια δεν απετέλεσαν την εξαίρεση. 0 μόνος ανασταλτικός παράγοντας ήταν η πρωτοφανής κινητοποίηση του Ελληνισμού και η εθνική δέσμευση και συστράτευση για το θέμα του ονόματος που καταγράφηκε στις συσκέψεις τωv πολιτικών αρχηγών. Η κατηγορηματική άρνηση της Ελληνικής πλευράς vα αποδεχθεί ονομασία που να περιέχει τον όρο Μακεδονία έθεσε τα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Εvώσεως προ του διλλήματος ή vα αvαλάβουv το πολιτικό κόστος διάσπασης της κοινής ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής ή να επιδιώξουv λύση αποδεκτή από τα ενδιαφερόμενα κράτη. Αυτή άλλωστε ήταν και η κοινή διατύπωση των κρατών – μελών της ΕΕ στο Γκιμαράες της Πορτογαλίας.

γ.         Ο άνεμος αισιοδοξίας που έπνευσε στην Ελλάδα κόπασε γρήγορα μετά την σύvοδο των Βρυξελών (Μάιος 1992) κατά τηv οποία οι εταίροι της Ελλάδος στην Κοινότητα της ζήτησαν να έλθει σε απ’ευθείας διαπραγματεύσεις με τα Σκόπια.

δ.         Αυτό ερμηνεύτηκε σαν επιτακτική ανάγκη εμφανίσεως της Κοινότητας σαν ρυθμιστικού οργάνου διαχειρισμού ή επιλύσεως κρίσεων. Ηδη είχαv αναγνωρισθεί η Σλοβενία, η Κροατία, η Βοσνία – Ερζεγοβίνη και είχαν επιβληθεί κυρώσεις κατά της Σερβίας. Η ήδη αναφερθείσα λύση του λεγόμενου «πακέτου Πινέϊρο» ναυάγησε αφού προσέκρουσε στην σθεναρή άρνηση της Ελλάδος.

ε.         Νέα μεσολαβητική προσπάθεια έγινε μέσω Η.Π.Α. στις οποίες προτάθηκε από τηv Αθήνα η διπλή ονομασία, και αυτές μέσω του υπουργού εξωτερικών τηv μεταβίβασαv στα Σκόπια. Σύμφωνα με αυτή την αναγνώριση του κρατιδίου θα γινόταν κατ’ αρχήν με το όνομα «Δημοκρατία του Βαρδάρη» αλλά οι Σκοπιανοί θα είχαν το απόλυτο δικαίωμα να χρησιμοποιούν το όνομα «Δημοκρατία της Μακεδονίας» στα εσωτερικά τους έγγραφα, αλλά και στα διεθνή ειδικά σε ότι αφορούσε τηv εθνικότητα και την υπηκοότητα.

στ.       Ευτυχώς η πρόταση δεν έγινε δεκτή. Η «διπλή ονομασία» στηv ουσία αποτέλεσε πρόσχημα για υποχώρηση κι όχι βέβαια λύση του προβλήματος. Και τούτο γιατί ούτε ο σφετερισμός της ιστορίας εκ μέρους των Σκοπίων ακυρωνόνταν ούτε ο αλυτρωτισμός-­επεκτατισμός εξουδετερωνόνταν.

ζ.          Οι συνεχείς επεμβάσεις – προσπάθειες της Ρωσίας μέσω του υπουργού εξωτερικώv Αντρέϊ Κόζιρεφ, οι αλεπάλληλες επισκέψεις του επί κεφαλής του Fοreign Οffice Ντάγκλας Χέρντ, οι επαφές του ειδικού απεσταλμένου του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Σάϊρους Βάνς, ακόμη δε και αυτού του Γενικού Γραμματέα Μπούτρος-Μπούτρος Γκάλι προσέκρουσαν στην αδιαλαξία των Σκοπίων. Παράλληλα εvτάθηκαν οι πιέσεις προς την Ελληνική πλευρά για εξεύρεση λύσεως με το επιχείρημα του ενδεχομένου κινδύνου αποσταθεροποιήσεως της ήδη κακώς οικονομικής καταστάσεως του κρατιδίου καθ’ όσον κάθε προσπάθεια παροχής κοινοτικής βοηθείας προσκρούει στην Ελληνική άρνηση.  Είναι πλέον πασιφανές ότι σε αυτή την διαμάχη ο χρόvος εργάζεται κατά της Ελληνικής πλευράς. Προ αυτής της αδιαλαξίας και χρονίας στασιμότητος του θέματος τηv 16 Φεβρουαρίου 1994 η Ελλάδα διέκοψε τηv λειτουργία τοu Γενικού Προξενείου της στα Σκόπια, καθώς και την διακίνηση εμπορευμάτων μέσω λιμένος Θεσσαλοvίκης.

η.         Εκείνο που η δημοκρατία των Σκοπίων δεν έλαβε έγκαιρα υπόψη στα σχέδια της, ήταν η στάση της χώρας μας σ’αυτή την παράλογη και για πολλούς ανεξήγητη πολιτική που ακολούθησε. Οι σχέσεις, λοιπόν της χώρας μας με την παραπάνω δημοκρατία καθόλο το διάστημα από της ανακηρύξεώς της ως ανεξαρτήτου ως το φθινόπωρο του 1995, πέρασαν μια δύσκολη φάση που θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα περιείχε όλα πλην ενόπλου συρράξεως. Τελικά διέξοδο στην άγονη και επιζήμια, για τις δύο χώρες, κατάσταση έδωσαν οι ειλικρινείς προσπάθειες για εξεύρεση βιώσιμης και κοινά αποδεκτής λύσης για τη διατήρηση της ηρεμίας στην περιοχή και την αποφυγή επέκτασης των εχθροπραξιών νοτιότερα στα βαλκάνια. Με βάση το διάλογο και τις αμοιβαίες υποχωρήσεις, αλλά και τη βοήθεια του διεθνούς παράγοντα βρέθηκαν σημεία προσέγγισης των δύο πλευρών και άρχισαν οι συνομιλίες υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και των ΗΠΑ κυρίως, οι οποίες κατέληξαν στην υπογραφή της συμφωνίας, στις 13 Σεπτεμβρίου 1995, στην Νέα Υόρκη, γνωστή ως «Ενδιάμεση Συμφωνία». Γενικά στοιχεία γι’αυτή τη συμφωνία αναφέρονται παρακάτω :

14.       Ενδιάμεση Συμφωνία Ελλάδος-Σκοπίων

α.         Γενικά

Η 13 Σεπτεμβρίου 1995 αποτελεί σταθμό στις Ελληνο-σκοπιανές σχέσεις, καθόσον τη μέρα αυτή στη Νέα Υόρκη, επήλθε η πρώτη προσέγγιση των δύο πλευρών με την υπογραφή της «Ενδιάμεσης Συμφωνίας», όπως ονομάσθηκε και αφορά στη σταδιακή αποκατάσταση των σχέσεων των δύο χωρών και τη δημιουργική συνύπαρξη στο χώρο της Βαλκανικής.

β.         Προβλέψεις της Συμφωνίας

Τα κυριότερα σημεία της συμφωνίας που υπέγραψαν οι Υπουργοί Εξωτερικών των δύο πλευρών είναι τα εξής :

1)         Στο πρώτο άρθρο η Ελλάδα δέχεται την αναγνώριση των Σκοπίων, μόλις τεθεί σε εφαρμογή η συμφωνία. Παράλληλα οι δύο πλευρές αποδέχονται την ίδρυση γραφείων συνδέσμου στις δύο πρωτεύουσες. Μετά την ίδρυση αυτών των γραφείων θα ακολουθήσει η σύναψη διπλωματικών σχέσεων.

2)         Στο δεύτερο άρθρο οι δύο πλευρές συμφωνούν και αποδέχονται τα υπάρχοντα σύνορα ως «μόνιμα και απαραβίαστα». Συμφωνούν επίσης ότι θα απέχουν από απειλές για χρήση βίας κατά μήκος των συνόρων.

3)         Τα Σκόπια δεσμεύονται ότι θα προχωρήσουν σε ερμηνεία του Συντάγματός τους βεβαιώνοντας ότι δεν πρέπει να ερμηνεύονται τα επίμαχα άρθρα του ως διεκδίκηση ελληνικού εδάφους. Επίσης δεσμεύονται ότι θα αποσύρουν τη σημαία και τα λοιπά αμφιλεγόμενα σύμβολα.

4)         Στο άρθρο 8 οι δύο πλευρές δεσμεύονται ότι η διένεξη για την ονομασία δεν θα υπεισέλθει στις ομαλές σχέσεις και το εμπόριο. Παράλληλα δεσμεύονται να εργαστούν στην κατεύθυνση ελεύθερης διακίνησης ατόμων και αγαθών κατά μήκος των συνόρων.

5)         Με τα άρθρα 9,10,11, η Αθήνα αίρει τις αντιρρήσεις της για τη συμμετοχή των Σκοπίων στις διεθνείς οργανώσεις και οργανισμούς.

6)         Συμφωνείται η δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών στη Θεσσαλονίκη και η υπογραφή διμερών συμφωνιών σε μια σειρά τομέων περιλαμβανομένων των υδάτινων πόρων, του τουρισμού και των μεταφορών. Επίσης, συμφωνούνται διακρατικές συμφωνίες και συνεργασίες σε τομείς όπως η τρομοκρατία, η διακίνηση ναρκωτικών, το παράνομο εμπόριο.

7)         Στο άρθρο 21 τονίζεται ότι οι διαφορές των δύο πλευρών-εκτός από την ονομασία-μπορούν να παραπέμπονται στο Διεθνές Δικαστήριο.

8)         Ορίζεται ότι η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ 30 ημέρες μετά την υπογραφή και θα παραμείνει σε ισχύ ως προσωρινή μέχρι την υπογραφή της οριστικής συμφωνίας.

9)         Τέλος, ορίζεται ότι κάθε πλευρά μπορεί να αποσυρθεί από τη συμφωνία μετά από επτά χρόνια, με μόνη υποχρέωση να προειδοποιήσει δώδεκα μήνες νωρίτερα.

γ.         Οι Αντιδράσεις

1)         Διαιρημένος παρουσιάσθηκε ο πολιτικός κόσμος των δύο χωρών μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Οι απλοί πολίτες δέχθηκαν με επιφυλάξεις της συμφωνία ελπίζοντας ότι αποτελεί την αρχή για την αποκατάσταση και διεύρυνση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών και την αμοιβαία αναγνώριση, που αποτελεί τη βάση για την ειρηνική συνύπαρξη.

2)         Η εφαρμογή της συμφωνίας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και προς το παρόν έχουν γίνει τα παρακάτω ως αποτέλεσμα των διμερών συμφωνιών και συνεργασιών :

(α)       Τα Σκόπια με απόφαση της Βουλής των αντικατέστησαν τη σημαία (Ηλιος της Βεργίνας), με τη νέα οκτάκτινο, σε χρωματισμούς κόκκινου και κίτρινου. Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι ο Ηλιος της Βεργίνας θα παραμείνει σε χρήση στη γειτονική χώρα ως έμβλημα των Ενόπλων Δυνάμεών της.

(β)       Αρθηκαν τα οικονομικά μέτρα που είχε επιβάλλει η χώρα μας προς τα Σκόπια.

(γ)        Ανοιξαν τα σύνορα και άρχισε η ελεύθερη διακίνηση ατόμων και αγαθών μεταξύ των δύο χωρών.

(δ)        Ιδρύθηκαν γραφεία συνδέσμου στα Σκόπια και στην Αθήνα αντίστοιχα.

3)         Επισημαίνεται ότι με την ενδιάμεση συμφωνία δεν αντιμτωπίζεται το πρόβλημα την ονομασίας του κρατιδίου των Σκοπίων και συμφωνήθηκε να αποτελέσει αντικείμενο συνομιλιών παράλληλα με την εφαρμογή της συμφωνίας.

15.       Τελευταίες εξελίξεις

α.         Η υπογραφή της Ενδιάμεσης Συμφωνίας το 1995 απετέλεσε το σημείο εκκίνησης της ομαλοποίησης των σχέσεων μεταξύ της Ελλάδας και της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Το μόνο ζήτημα που παρέμεινε εκκρεμές ήταν η ονομασία της νέας Δημοκρατίας, η οποία έγινε δεκτή στον ΟΗΕ με την προσωρινή ονομασία «πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας». Οι δύο χώρες ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για την τελική ονομασία

β.         Από το 1995, η ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ της Ελλάδας και της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας υπήρξε θεαματική. Η Ελλάδα είναι μία από τους κύριους εμπορικούς εταίρους της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και η πρώτη μεταξύ των ξένων επενδυτών. Η ελληνική οικονομική παρουσία στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, μέσω της συμβολής της στην ανάπτυξη και την καταπολέμηση της ανεργίας, αποτελεί σημαντικό σταθεροποιητικό παράγοντα για τη χώρα.

γ.         Μολονότι κατά τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες επίλυσης του προβλήματος σε διμερές επίπεδο, η πολιτική κατάσταση στο εσωτερικό της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας εμπόδισε τη διευθέτηση του ζητήματος με τρόπο επωφελή και για τις δύο πλευρές. Σε διάφορες περιστάσεις, ωστόσο, οι δύο πλευρές έφθασαν πολύ κοντά στην ολοκλήρωση μίας συμφωνίας.

δ.         Η κατάθεση αίτησης ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση στις 22 Μαρτίου 2004 από την κυβέρνηση των Σκοπίων, αποτελεί μία ευκαιρία για τη διευθέτηση του μοναδικού εκκρεμούς ζητήματος μεταξύ των δύο χωρών το ταχύτερο δυνατό. Στην 1η Συνάντηση του Συμβουλίου Σταθεροποίησης και Σύνδεσης Ε.Ε.-πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (Βρυξέλλες, 14 Σεπτεμβρίου 2004), η Ευρωπαϊκή Ένωση «σημείωσε ότι η διαφορά για το όνομα της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας εξακολουθεί να υφίσταται και ενεθάρρυνε την εξεύρεση μίας  αποδεκτής λύσης εντός του πλαισίου των Αποφάσεων 817/93 και 845/93 μεταξύ της Ελλάδας και της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας».

ε.         Στις 4 Νοεμβρίου 2004, οι ΗΠΑ μετέβαλαν την πολιτική τους και αναγνώρισαν μονομερώς  με τη συνταγματική της ονομασία την πΓΔΜ. Αυτή η μονομερής απόφαση υπονομεύει τις προσπάθειες για εξεύρεση μιας αμοιβαίως αποδεκτής λύσης δεδομένου ότι ενισχύει την ακαμψία της πΓΔΜ.

στ.       Δεν υπάρχει περίπτωση η πΓΔΜ να ενταχθεί στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ με το όνομα «Δημοκρατία της Μακεδονίας» . Τούτο ήταν γνωστό εξαρχής με τη σύμφωνη γνώμη της ίδιας της πΓΔΜ : σύμφωνα με το άρθρο 11. παρ. 1 της ίδιας της Ενδιάμεσης Συμφωνίας, ότι η Ελλάδα «συμφωνεί να μην προβάλλει αντιρρήσεις στην αίτηση υποψηφιότητας του δεύτερου συμβαλλόμενου μέρους (δηλαδή της πΓΔΜ) σε διεθνείς, πολυμερείς και περιφερειακούς οργανισμούς και θεσμούς των οποίων είναι μέλος το Πρώτο συμβαλλόμενο μέρος (Ελλάδα).  Παρά ταύτα, το Πρώτο Συμβαλλόμενο Μέρος (Ελλάδα) επιφυλάσσεται του δικαιώματος να προβάλλει αντιρρήσεις σε οποιαδήποτε συμμετοχή αναφέρεται ανωτέρω εάν και στην έκταση που το Δεύτερο Συμβαλλόμενο Μέρος (πΓΔΜ) πρόκειται να αναφερθεί σε τέτοιους οργανισμούς ή θεσμούς διαφορετικά απ’ότι στην παρ. 2 της αποφάσεως 817/1995 του ΣΑ των Η.Ε».

ζ.          Υπό το φως της επιθυμίας της πΓΔΜ να ενταχθεί στην Ε.Ε., σημειώνεται η ανάγκη αποδοχής των απαιτήσεων της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης και των δεσμεύσεων της Ατζέντας της Θεσσαλονίκης για περιφερειακή συνεργασία. Προκειμένου αποφευχθούν επιπλοκές είναι απαραίτητο να συμφωνηθεί μια αμοιβαίως αποδεκτή λύση για το όνομα πριν τη Γνωμοδότηση της Επιτροπής για την αίτηση υποψηφιότητας της πΓΔΜ στην Ε.Ε.

η.         Στο Κοινό Ανακοινωθέν Τύπου του 2ου Υπουργικού Φόρουμ Ε.Ε. και Δυτικά Βαλκάνια (Βρυξέλλες, 22 Νοέμβριου 2004) όλοι οι συμμετέχοντες συμφώνησαν  ότι είναι αναγκαίο να βρεθούν « αμοιβαίως αποδεκτές λύσεις και να υπάρξουν συμφωνίες επί εκκρεμών υποθέσεων με γειτονικές χώρες».

θ.         Στις 25 Απριλίου 2005, για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, τα Συμπεράσματα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της Ε.Ε. αναφέρονται στις πρόσφατες εξελίξεις του θέματος του ονόματος της «πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» ως εξής : «Το Συμβούλιο σημείωσε τις πρόσφατες εξελίξεις ως προς τη διαφορά του ονόματος της «πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» και συγκεκριμένα το σύνολο των προτάσεων που παρουσίασε ο Ειδικός Εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα στα Η.Ε. του οποίου και στηρίζει τις προσπάθειες. Το Συμβούλιο παρότρυνε τις δύο πλευρές να εντατικοποιήσουν τις προσπάθειες τους προκειμένου να βρεθεί σύντομα, ως αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων, μια κοινώς αποδεκτή λύση στο πλαίσιο των αποφάσεων 817/1993 και 845/1993 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών».

ι.          ΤονΑπρίλιο του 2005 υποβλήθηκε, για πρώτη φορά, από τον κ. Νίμιτς, τον Ειδικό Εκπρόσωπό του Γενικού Γραμματέα στα Η.Ε. η πρώτη συνολική πρόταση για την εξεύρεση αμοιβαίως αποδεκτής λύσεως στο ζήτημα του ονόματος.

ια.        Ο κ. Νίμιτς πρότεινε να υιοθετηθεί για διεθνή χρήση το όνομα «Republika Makedonija-Skopje» αμετάφραστο. Το όνομα αυτό θα ίσχυε σε όλα τα όργανα του ΟΗΕ, ο οποίος θα σύστηνε στους άλλους διεθνείς Οργανισμούς και τα κράτη να το υιοθετήσουν και αυτά για επίσημη διεθνή χρήση.

ιβ.        Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας κ. Μολυβιάτης δήλωσε στις 8.4.05 ότι η «πρόταση αυτή δεν ικανοποιεί πλήρως τις επιθυμίες και τις επιδιώξεις μας, πιστεύουμε όμως ότι αποτελεί βάση για διαπραγμάτευση».

ιγ.        Η πΓΔΜ επιχείρησε εξαρχής να υποβαθμίσει την πρόταση Νίμιτς, και επέμενε  στη θέση της περί διπλής ονομασίας.

ιδ.        Στις 8 Οκτωβρίου 2005 ο κ. Νίμιτς παρουσίασε και νέα πρόταση, το περιεχόμενο της οποίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Η πΓΔΜ αποδέχθηκε κατ’ αρχήν την νέα πρόταση Νίμιτς. Αντιθέτως η Ελλάδα την επέστρεψε ως απαράδεκτη εφόσον υιοθετούσε τις θέσεις της πλευράς της πΓΔΜ.

ιε.        Η Ελλάδα συνεχίζει να τάσσεται υπέρ της προβλεπόμενης από την απόφαση 817/93 διαδικασίας των Η.Ε. και δηλώνει την ετοιμότητα της να καταλήξει σε   μια κοινώς αποδεκτή λύση στο θέμα της ονομασίας. Αναζητούμε μια διεθνή ονομασία, όνομα που θα ισχύει έναντι όλων («erga omnes»).

ΣΥΝΟΨΗ – ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

16.       Σύνοψη

Συνοψίζοντας τα όσα διατυπώθηκαv παραπάνω μπορούν να επισημανθούν οι ακόλουθες διατυπώσεις :

α.         Το λεγόμενο «Μακεδονικό έθνος» είναι δημιούργημα της Κομμουνιστικής Διεθνούς και της Τιτοϊκής Γιουγκοσλαβίας. Μέσω της τεχνιτής αυτής εθνότητας η Γιουγκοσλαβία επί δεκαετίες αντέκρουε τις Βουλγαρικές διεκδικήσεις επί του Γιουγκοσλαβικού τμήματος της Μακεδονίας εvώ παράλληλα καλλιεργούσε τον επεκτατισμό της σε ολόκληρη την Μακεδονία.

β.         Μόνο το σημερινό Ελληvικό τμήμα της Μακεδονίας μπορεί να θεωρηθεί σαv αντιπροσωπευτικό της Αρχαίας lστορικής Μακεδονίας.

γ.         Καμμιά «μακεδονοσλαβική εθνογέννεση» δεv συντελέστηκε ούτε τον Μεσαίωνα, ούτε στον 19ο αιώνα, ούτε 20ο αιώνα.

17.       Συμπεράσματα

α.         Είναι κοινή η διαπίστωση ότι το καρκίνωμα των Σκοπίων, όσο μικρό κι αν είναι αυτή την στιγμή, κρύβει πάντα την πιθανότητα «μετάστασης» σε συνδυασμό με την ανακίνηση ζητήματος «Τσαμουριάς» από την Αλβανία και τις βλέψεις της Τουρκίας στο Αιγαίο και την Ελληνική Θράκη. Για τον λόγο αυτό και μόνο χρειάζεται λύση το ταχύτερο δυνατόν. Η Ελλάδα οφείλει να διαχωρίσει τα σημεία που άπτονται ζωτικώv Ελληvικών συμφερόντων από τα σημεία που συνιστούν στείρες αρνήσεις, οι οποίες συμβάλλουν μόνο στην σύγχυση και στηv αποδυνάμωση των Ελληνικών θέσεωv.

β.         Το παράλογο στην διαμάχη Αθηνώv – Σκοπίων είναι ότι και οι δύο πλευρές χάvουν από την αντιπαράθεση αυτή. Η Ελλάδα φθείρεται, απομονώνεται και αδυνατεl να ασκήσει βαλκανική πολιτική, τα δε Σκόπια στηv προσπάθειά τους vα επιτύχουν την διεθνή τους αναγνώριση με την σημερινή τους ονομασία υποθηκεύουν την ύπαρξή τους αποδεχόμεvα δεσμεύσεις και εξαρτήσεις. Οσο κι αν αρνούνται να το δεχθούν οι «Μεγάλες» δυνάμεις, η λύση του ζητήματος των Σκοπίων περνάει από την Αθήνα γιατί η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην περιοχή που έχει όχι μόνο συμφέρον να διατηρηθεί η εδαφική ακεραιότητα του κρατιδίου αλλά, και την δυνατότητα να την εγγυηθεί.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s