του Μάνου Ηλιάδη, ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ, 29/5/2010

Άνθρωπος του στενού περιβάλλοντος Ερντογάν, ο μόλις 42 ετών Χακάν Φιντάν βρίσκεται πλέον στο τιμόνι των μυστικών υπηρεσιών.«Στα πρότυπα της CIA και του FBI» η αναδιάρθρωση.

Αλλαγές στη διάθρωση της τουρκικής μυστικής υπηρεσίας (ΜΓΤ) και ενδε­χομένως και του συνόλου των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών και ασφαλείας, προβλέπεται να προκαλέσει η πρόσφατη αντικατάσταση του μέχρι τώρα επικεφαλής της, Εμρέ Τανέρ(EmreTaner), από τον μόλις 42 ετών δρ. Χακάν Φιντάν (Hakan Fidan).

Η αντικατάσταση του Εμρέ Τανέρ ήταν ανα­μενόμενη, δεδομένου ότι είχε καταληφθεί από το προ­βλεπόμενο για τη θέση του όριο ηλικίας σης 27 Νοεμβρίου 2009 και για τη μέχρι τώρα παραμο­νή του χρειάστηκε να δοθεί μία εξάμηνη παράταση, η οποία λή­γει σης 16 Ιουνίου 2010. Αυτό που οπωσδήποτε δεν ήταν ανα­μενόμενο και προκάλεσε έκ­πληξη ήταν ο διορισμός του Χα­κάν, που είναι ο νεότερος στην ηλικία επικεφαλής της ΜΙΤ από της ιδρύσεως της μέχρι σήμερα.

Ο Φιντάν, που όπως όλοι οι επικεφαλής της ΜΙΤ θα φέρει τον βαθμό του υφυπουργού (mustesar), διορίσθηκε στη θέ­ση του σύμφωνα με την προ­βλεπόμενη διαδικασία, που εί­ναι συζήτηση στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (έγινε στις 29 Απριλίου), πρόταση του πρω­θυπουργού και έγκριση από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ο διο­ρισμός του φαίνεται να ήταν προ­αποφασισμένος, γιατί λίγο πριν από την εισαγωγή του θέματος στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφα­λείας είχε αναλάβει τα καθήκο­ντα ενός εκ των υπαρχηγών της υπηρεσίας, προφανώς για να ε­νημερωθεί επαρκώς πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του.

Εκτός από το νεαρόν της ηλικίας του, έκπληξη θα μπο­ρούσε να χαρακτηρισθεί και η προγενέστερη υπηρεσία του Φι­ντάν, ο οποίος είναι ένας πρώην υπαξιωματικός του τουρκικού Στρατού, που παραιτήθηκε έπειτα από δεκαπενταετή υπηρε­σία (1986-2001). Η εν συνεχεία πορεία του είναι ιδιόμορφη. Το 2000 εμφανίζεται να σπουδάζει δημόσιες σχέσεις στο Πανεπι­στήμιο Bilkent της Κωνσταντινουπόλεως, το διάστημα 2001- 2003 εργάζεται ως πολιτικός και οικονομικός σύμβουλος στην πρεσβεία της Αυστραλίας στην Άγκυρα, το 2006 φέρεται να ο­λοκλήρωσε τις σπουδές του με διδακτορική διατριβή (σ.σ.: θα δούμε παρακάτω το αντικείμενό της), ενώ λίγο μετά έκανε μετα­πτυχιακές σπουδές στο Πανεπι­στήμιο του Maryland (Τμήμα Επιστημών Διοικήσεως και Πολιτικής).

Παράλληλα με αυτά, στο διά­στημα 2003-2007 διετέλεσε πρό­εδρος του Τουρκικού Οργανι­σμού Συνεργασίας και Αναπτύ­ξεως (ΤΙΚΑ), που αποτελεί τον κύριο μηχανισμό της τουρκικής διεισδύσεως σε ξένες χώρες (σ.σ.: Όπως αναφέρει ο Χ. Μηνάγιας στο βιβλίο του, ο ΤΙΚΑ διατηρεί 22 γραφεία Συντονι­σμού Προγραμμάτων σε 20 χώ­ρες, και συγκεκριμένως σε Αφγα­νιστάν, Αλβανία, Αζερμπαϊτζάν, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Αιθιοπία, Παλαιστίνη, Γεωργία, Μαυρο­βούνιο, Καζακστάν, Κιργιστάν, Κόσσοβο, ΠΙΔΜ, Μογγολία, Μολ­δαβία, Ουζμπεκιστάν, Σενεγάλη, Σουδάν, Τατζικιστάν, Τουρκμενιστάν και Ουκρανία).

Προαγωγή

Η επιτυχία του Χακάν Φιντάν στη θέση αυτή φαίνεται να αποτέ­λεσε την αφετηρία για την πε­ραιτέρω άνοδό του, κρίνοντας α­πό την ειδική εύφημη μνεία που έλαβε κατά την παρουσίαση, α­πό τον ίδιο, της εκθέσεως πεπραγμένων του ΤΙΚΑ οε τακτική συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας. Γιατί λίγο μετά, και συγκεκριμένως στις 14 Νοεμβρίου 2007, τοποθετήθηκε ως υφυπουργός στην πρωθυ­πουργία για θέματα εξωτερικής πολιτικής και διεθνούς ασφά­λειας. Στο διάστημα αυτό συνεργάστηκε πολύ στενά με τον Αχμέτ Νταβούτογλου και τον πρόεδρο Αμπντουλάχ Γκιουλ, συμμετέχοντας σε όλες τις απο­στολές και επιτροπές της Τουρ­κίας για θέματα περιφερειακής πολιτικώς, ενώ τον Νοέμβριο του 2008 διορίσθηκε και μέλος της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας.

Διατριβές

Ο Χακάν Φιντάν έχει κάνει δύο διατριβές, με τίτλο η πρώτη

«Πληροφορίες και εξωτερική πολιτική: Μία παράλληλη εξέταση του αγγλικού, αμερικανικού και τουρκικού συστήματος» και η δεύτερη «Η διπλωματία στην ε­ποχή της πληροφορίας και της ε­νημερώσεως: Η χρησιμοποίηση των τεχνολογιών πληροφορικής στην επαλήθευση των συμφω­νιών». Αυτή που έχει ενδιαφέ­ρον -από απόψεως εκτιμήσεως των αλλαγών που αναμένεται ό­τι θα επιφέρει στη ΜΙΤ είναι η πρώτη, η οποία αποτελείται α­πό έξι μέρη. Στο πρώτο μέρος της γίνεται μία ιστορική αναδρομή στον τομέα των πληρο­φοριών. Το δεύτερο έχει τίτλο «Εξωτερική πολιτική και πληρο­φορίες», στο τρίτο και τέταρτο μέρος αναλύονται οι υπηρεσίες πληροφοριών της Αγγλίας και των ΗΠΑ, στο πέμπτο εξετάζε­ται η δομή της ΜΙΤ και στο έκτο και τελευταίο γίνεται μία συ­γκριτική αξιολόγηση και παρα­τίθενται οι σχετικές προτάσεις.

Σε γενικές γραμμές, η άπο­ψη του Χακάν Φιντάν για τις υ­πηρεσίες πληροφοριών της χώ­ρας του δεν είναι πρωτότυπη, γιατί περιστρέφεται γύρω από δύο κεντρικές θέσεις, με τη μία να ισχύει ήδη και την άλλη να έ­χει τεθεί συχνά και στο παρελ­θόν: Η πρώτη είναι ότι όλες οι πληροφοριακές δραστηριότητες θα πρέπει να ενταχθούν κάτω από έναν μοναδικό φορέα (σ.σ.: ακολουθεί, δηλαδή, το γνωστό μοντέλο της «κεντρικής υπηρε­σίας»). Και η δεύτερη, ότι η συλ­λογή πληροφοριών στο εσωτε­ρικό και εξωτερικό (σ.σ.: η ΜΙΤ έχει σήμερα και τις δύο αρμοδιότητες) είναι προτιμότερο να αποτελούν το αντικείμενο δυο διαφορετικών υπηρεσιών. Πρό­κειται, δηλαδή, για μία επανα­φορά του θέματος των δύο υ­πηρεσιών, «στα πρότυπα της CIA και του FBI», όπως αρέσκοντο να αποκαλούν το μοντέλο αυτό οι Τούρκοι την περασμένη δεκαετία.

Νέο μοντέλο

Η τεκμαιρόμενη υποστήριξη του νέου αρχηγού της ΜΙΤ από τον πρόεδρο Α. Γκιουλ, τον πρωθυπουργό Ερντογάν και τον ΥΠΕΞ Α. Νταβούτογλου, τρεις βασικούς πόλους εξουσίας του συστήμα­τος Ερντογάν, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σύντομα σε μία ανα­διοργάνωση ολόκληρου του

πλέγματος των τουρκικών υπη­ρεσιών πληροφοριών και ασφα­λείας της Τουρκίας.

Αν ακολουθεί το μοντέλο των δύο ξεχωριστών υπηρεσιών, εν­διαφέρον θα έχει ποία από αυτές θα έχει ως αρμοδιότητα τη συλ­λογή πληροφοριών στο εξωτερι­κό. Γιατί, αν η ΜΙΤ περιορισθεί στο εξωτερικό, η συλλογή πλη­ροφοριών στο εσωτερικό (όπου δραστηριοποιείται και η ελεγ­χόμενη από την κυβέρνηση Γενική Διεύθυνση Ασφαλείας του υπουργείου Εσωτερικών) σχεδόν μονοπωλείται από την εκάστοτε κυβέρνηση, με ό,τι αυτό συνε­πάγεται για τις εσωτερικές ισορ­ροπίες στο τουρκικό πολιτικό σύ­στημα. Αν γίνει το αντίθετο, η ΜΙΤ αποκόπτεται από το εξωτε­ρικό και περιορίζεται σε μία υ­πηρεσία με αρμοδιότητα τη συλλογή πληροφοριών στο εσωτε­ρικό, όπου όμως ουδέποτε δρού­σε μόνη της. Σε αυτή την περίπτωση, παραμένει άγνωστο ποια θα είναι η δομή και η βάση της νέας υπηρεσίας που θα ασχο­λείται με τη συλλογή πληροφο­ριών στο εξωτερικό.

Αρμοδιότητες

Αυτό που είναι γνωστό, όπως προκύπτει από τις απόψεις του Χακάν Φιντάν στη διατριβή του, είναι τι προβλέπεται να γίνει σε περίπτωση που αυτές τεθούν σε εφαρμογή. Και αυτές είναι:

■       Υποστήριξη της τουρκικής δι­πλωματίας στο εξωτερικό.

■       Παρακολούθηση των συμφω­νιών και συμβάσεων.

■       Υποστήριξη ταυ αμυντικού σχε­διασμού.

■       Συλλογή οικονομικών πληρο­φοριών.

■       Υποστήριξη του έργου αντιμε­τωπίσεως εξωτερικών απειλών, ■ Υποστήριξη των φορέων της εκτελεστικής και δικαστικής ε­ξουσίας.

■ Συλλογή πληροφοριών στον το­μέα του περιβάλλοντος.

■       Υποστήριξη σε θέματα κυβερνοπολέμου.

■       Διαφύλαξη των δικαιωμάτων των τουρκικών μειονοτήτων του εξωτερικού.

■ Διαφύλαξη και πληροφοριακή στήριξη των Τούρκων επιχειρηματιών που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό (πληροφορίες για ανταγωνισμό κλπ., στα πλαίσια παρόμοιων δράσεων μεγάλων ξέ­νων υπηρεσιών).

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s