Μεταρρυθμιστική ρητορεία και ακινησία

του Χαρίδημου Τσούκα*,

Κάθε φορά που βλέπω τον υπουργό Μεταφορών κ. Λιάπη να μιλάει για τις μεταρρυθμίσει στις ΔΕΚΟ, πρέπει να ομολογήσω ότι κλονίζεται η εμπιστοσύνη μου στη δημοκρατία ως το κατάλληλο πολίτευμα για την αποτελεσματική διαχείριση των συλλογικών προβλημάτων.

Στη δημοκρατία εκλέγουμε, βεβαίως, τις κυβερνήσεις της αρεσκείας μας, αλλά αυτές, προκειμένου να κυβερνήσουν τη χώρα, πρέπει να πάρουν αποφάσεις που δεν θα έχουν πάντοτε τη συγκατάθεση όλων των κοινωνικών ομάδων. Αυτή είναι άλλωστε, η εγγενής αντίφαση της σύγχρονης δημοκρατίας: από τη μια μεριά αποφασίζει εν σώματι ο κυρίαρχος λαός, ενώ, από την άλλη, ο λαός δεν είναι μια αδιαφοροποίητη οντότητα αλλά συγκροτείται από κοινωνικές ομάδες, η κάθε μία από τις οποίες προσπαθεί να προστατεύσει τα συμφέροντά της μετακυλώντας το κόστος στο κοινωνικό σύνολο. Η δημοκρατία είναι το κατεξοχήν πολίτευμα που ευνοεί το φαινόμενο του λαθρεπιβάτη: διεκδίκησε όσα μπορείς για τον εαυτό σου και ζήτησε από τους άλλους να πληρώσουν τον λογαριασμό.

Αλλεπάλληλες δημοσκοπήσει δείχνουν ότι η κοινή γνώμη σήμερα είναι πρόθυμη να υποστηρίζει μεταρρυθμίσεις, σε σημείο που τα δύο τρίτα των πολιτών να διάκεινται ευνοϊκά στην κατάργηση της μονιμότητας στο Δημόσιο! Ένας σοβαρός πολιτικός θα έπρεπε να κατανοεί τη βαθιά επιθυμία του Έλληνα πολίτη για αλλαγή – να ξεκολλήσει αυτή η χώρα από την τελευταία θέση της E.E σε μια σειρά από κρίσιμα οικονομικά και κοινωνικά θέματα – και με προσεκτικές κινήσεις να τη μετουσιώσει σε πράξη. Βέβαια ξέρουμε ότι ο πολίτης αντιφάσκει: συνήθως θέλει την αλλαγή υπό τον όρο ότι δεν θα θιγούν τα συμφέροντα της δικής του κοινωvικής ομάδας. Ο σοβαρός πολιτικός κατανοεί και πασχίζει να διαχειρισθεί δημιουργικά αυτή την αντίφαση: είναι προσηλωμέvos στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και πεισματικά αναζητεί πρόσφορους τρόπους να τις υλοποιήσει στην εκάστοτε συγκυρία. Ο δημαγωγός πολιτικός, αντί-θετα, χρησιμοποιεί τη συγκυρία για να μην προβεί σε επίμαχες μεταρρυθμίσεις. Τον ενδιαφέρει περισσότερο η εικόνα του και η επανεκλογή του.

Τι κάνει ο κ. Λιάπης; Διαχειρίζεται την παρακμή των ΔΕΚΟ. Οι αλλαγές των κανονισμών προσωπικού, η κρισιμότερη μεταρρύθμιση στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, θα γίνουν, λέει ο υπουργός Μεταφορών, μόνο μετά από «διάλογο». «Πρέπει να σας πω», συνέχισε ο κ. Λιάπης αναπτύσσοντας έναν βαθυστόχαστο συλλογισμό, «ότι η ήπια προσαρμογή στην οικονομία απαιτεί ήπιες αλλαγές και στους κανονισμούς εργασίας» («Το Βήμα», 1/6/2006). Ομολογώ ότι αυτό δεν το γνώριζα, αλλά μικρό το κακό. Αναρωτιέμαι, όμως, αν το γνώριζε ο υπουργός Οικονομίας κ. Αλογοσκούφης όταν μας διαβεβαίωνε κατηγορηματικά ότι, αν η αλλαγή των κα-νονισμών προσωπικού δεν πραγματοποιηθεί συναινετικά μέχρι την 27η Απριλίου 2006, θα προέβαινε σε νομοθετική ρύθμιση («Τα Νέα», 10/1/2006). Αναρωτιέμαι, επίσης, αν ο υπουργός Μεταφορών έχει μιλήσει με τον εξάδελφό του πρωθυπουργό, ο οποίος στην πρόσφατη συνεδρίαση του ΟΟΣΑ στο Παρίσι αναφώνησε σαν τον τυ-φλό που είδε το φώς: «Μεταρρυθμίσεις, μεταρρυθμίσει, μεταρρυθμίσει» («Το Βήμα», 25/5/2006). Ισως στην ευρεία οικογένεια Καραμανλή η ενδοεπικοινωνία πάσχει, κάτι που θα μπορούσε πιθανότατα να διορθώσει ο οιονεί πρωθυπουργός κ. Ρουσόπουλος, τώρα που βρήκε λίγο ελεύθερο χρόνο μετά την κοπιώδη ενασχόλησή του με την οργάνωση της Γιουροβίσσιον.

Πρέπει να το αναγνωρίσουμε: η κυβέρνηση Καραμανλή κατέχει καλά την τέχνη της πολυγλωσσίας, η οποία είναι η βάση ms αποτελεσματικής δημαγωγίας. Στα στελέχη διεθνών οργανισμών και στους βιομηχάνους λέει αυτά που θέλουν να ακούσουν: «μεταρρυθμίσεις». Στα συνδικάτα μιλάει για «διάλογο». Την κοινή γνώμη την κοιμίζει πότε με τη Γιουροβίζιον, πότε δαιμονοποιώντας τους ανππάλους της, πότε καταγγέλλοντας το φάντασμα της διαπλοκής, και πότε με μια αυτάρεσκη ρητορεία πε-ρί «ήπιας προσαρμογής». Την αντίφαση που προανέφερα την επιλύει με τον κλασικά δημαγωγικό τρόπο: συγκατανεύει ρητορικά στη διάχυτη επιθυμία για μεταρρυθμίσει στις ΔΕΚΟ ενώ συντηρεί το στάτους κβο. Καλλιεργεί την εικόνα των μεταρρυθμίσεων για να καλύψει την πραγματικότητα της ακινησίας. Μιλάει για μεταρρυθμίσει ακριβώς επειδή δεν τις υλοποιεί!

Σε ανακοίνωσή της η ΓΣΕΕ δικαίως επιχαίρει γιατί «το αντεργατικό νομοθέτημα ακυρώθηκε στην πράξη» («Το Βήμα», 1/6/2006). Οι έμπειροι συνδικαλιστές γνωρίζουν ότι τα φληναφήματα περί «διαλόγου» είναι απλό» ένα ρητορικό πρόσχημα για να καλυφθεί η κυβερνητική υποχώρηση. Μια ισχυρή ομάδα πίεσης προστάτευσε για μία ακόμη φορά τα συμφέροντα των μελών της. Το κοινωνικό σύνολο συνεχίζει να πληρώνει τα αστρονομικά ελλείμματα των ΔΕΚΟ. Και η δημοκρατία α λα ελληνικά εξακολουθεί να είναι το πολίτευμα που αναδεικνύει στην κορυφή πολιτικούς που δεν θα εμπιστευόσουν να διοικήσουν ούτε περίπτερο.

Ο κ. Χ. Τσούκας είναι καθηγητής Οργανωσιακής Θεωρίαε στο ALBA (στην ερευνητική θέση «Γεώργιος Δ. Μαύρος») και στο Πανεπιστήμιο Warwick, και διευθυντής του διεθνούς ακαδημαϊκού περιοδικού Organization Studies.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s