Το έθνος

Η πληθώρα των ερμηνειών που υπάρχει στη σύγχρονη βιβλιογραφία σχετικά με τους όρους έθνος και εθνότητα, προκαλεί πραγματικά σύγχυση.
Η έννοια του έθνους προσδιορίζεται από τον Ηρόδοτο ως το σύνολο των ανθρώπων που έχουν κοινή καταγωγή (το «όμαιμον»), κοινή γλώσσα (το «ομόγλωσον»), κοινή θρησκεία και κοινά ήθη και έθιμα. Από πολλούς επιστήμονες (ιδίως της Γερμανικής Σχολής) ως χαρακτηριστικά του έθνους προσδιορίζονται η κοινή καταγωγή, η κοινή γλώσσα και η κοινή παράδοση, πράγμα που ισχύει απολύτως για έθνη όπως οι Ελληνες. Ωστόσο, Αμερικάνοι, Ρώσοι, Ελβετοί, Βέλγοι κ.α. αποτελούν έθνη, χωρίς να διαθέτουν πλήρως αυτά τα χαρακτηριστικά καθόσον διαφέρουν στη γλώσσα, δεν έχουν κοινή παράδοση ή δεν έχουν κοινή καταγωγή. Γι΄αυτό, άλλοι επιστήμονες (Γαλλική Σχολή) υποστηρίζουν ότι κύριο κριτήριο για τον προσδιορισμό του έθνους είναι η συνείδηση κοινότητας, η συνείδηση δηλαδή των ιδίων των ανθρώπων ότι αποτελούν εθνικό σύνολο, εθνική κοινότητα και ο τρόπος που αυτοπροσδιορίζονται.
Σύμφωνα με το λεξικό του Μπαμπινιώτη ως έθνος ορίζεται το «σύνολο των ανθρώπων που γίνονται αντιληπτοί και από τους ίδιους και από τους άλλους ως ομοιογενές σύνολο, καθώς συνδέονται μεταξύ τους με δεσμούς κοινής καταγωγής και ιστορικό παρελθόν, κοινά στοιχεία πολιτισμού, κοινά ιδανικά και πολλές φορές κοινή γλώσσα και θρησκεία, ενώ παράλληλα έχουν συνείδηση της διαφοράς τους από τα άλλα ανάλογα σύνολα ανθρώπων»[1].
Σύμφωνα με τον Anthony D. Smith το έθνος ορίζεται ως «ένας ανθρώπινος πληθυσμός με συγκεκριμένο όνομα, που μοιράζεται μία ιστορική εδαφική περιοχή, κοινές ιστορικές μνήμες και μύθους, μία τυποποιημένη δημόσια κουλτούρα, κοινή οικονομία και κοινά νομικά δικαιώματα και υποχρεώσεις για όλα τα μέλη»[2].

Εδώ βλέπουμε ότι το έθνος προϋποθέτει μία πιο ανεπτυγμένη μορφή πολιτικής οργάνωσης. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι όλη η ρευστότητα της έννοιας του έθνους είναι άμεσα συνδεδεμένη τόσο με τις ιστορικά διάφορες εποχές των εθνών, όσο και με την αρχή της πολιτικής νομιμότητας την οποία επιζητούν διάφορες πληθυσμιακές ομάδες.
Η έννοια της εθνότητας η οποία θα μας απασχολήσει στην παρούσα μελέτη σύμφωνα με τον Γ.Μπαμπινιώτη, περιλαμβάνει το σύνολο των μελών μιάς εθνικής ομάδας η οποία υπό ευρεία έννοια ταυτίζεται με το έθνος, ενώ υπό στενή έννοια δηλώνει μία πολιτιστικά λ.χ γλωσσικά, διακριτή ομάδα του ιδίου έθνους[3]. Παρόμοιος είναι και ο ορισμός που δίνεται για την εθνότητα από τον Λαζάρου ο οποίος την θεωρεί σχεδόν ομόσημη με το έθνος αλλά με μία βασική διαφορά ότι «οι κάτοικοι της εθνότητας κατοικούν στην ίδια χώρα ενώ εκείνοι του έθνους ενδέχεται να είναι διάσπαρτοι και εκτός των ορίων της πατρογονικής γης»[4].
Χωρίς να διαφοροποιείται σημαντικά με τα προηγούμενα ο Σωτηρίου αναφέρει ότι στον όρο εθνότητα «υπάγονται οι εθνικές ομάδες, οι οποίες ζουν στον συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο για σωρεία ετών, αποκομμένες από την πατρίδα τους, είτε επειδή αυτή δεν υπήρχε (Αρμένιοι και Εβραίοι της διασποράς) είτε επειδή η επικοινωνία με αυτήν ήταν αδύνατη λόγω γεωγραφικών συνθηκών και αποστάσεως»[5].
Με βάση τα ανωτέρω θα προσπαθήσουμε να εξετάσουμε τις εθνότητες της Τουρκίας, η οποία προέρχεται από τη – βίαιη πολλές φορές – συγκόλληση διάσπαρτων εθνολογικών στοιχείων της Ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων. Υπάρχει μάλιστα μία παροιμία που λέει « Turkiye de yetmis iki bucuk millet war» δηλαδή στην Τουρκία υπάρχουν εβδομήντα δυόμισι εθνότητες! Αυτή η παροιμία επαναλαμβάνεται συχνά και με χιουμοριστική διάθεση στους κύκλους της τουρκικής διανόησης. Φυσικά δεν πρόκειται απλά για μία φράση λαογραφικής σημασίας, αλλά για μία αντανάκλαση της τουρκικής πραγματικότητας που αξίζει προσεκτικότερης μελέτης.

Η Τουρκία λοιπόν είναι ένα πολυεθνικό κράτος που παριστάνει το μονοεθνικό. Μία έρευνα του Γερμανικού πανεπιστημίου του Τίμπιγκεν με τίτλο Ethnic Groups in the Republic of Turkey, αναφέρει ότι στη σημερινή Τουρκία υπάρχουν τουλάχιστον 52 εθνότητες, με ξεχωριστά γλωσσικά, θρησκευτικά και εθνολογικά χαρακτηριστικά. Ο πρώην πρόεδρος της Τουρκίας Τουργκούτ Οζάλ αναφέρθηκε σε μόλις 25 εθνότητες, που κατοικούν στην επικράτεια της Τουρκίας, προσπαθώντας έτσι να υποβαθμίσει το γεγονός. Είτε πρόκειται για 72 είτε για 25 εθνότητες, είναι γεγονός ότι στην Τουρκία δεν κατοικούν μόνο Τούρκοι.
Στην μελέτη που θα ακολουθήσει θα προσπαθήσουμε να δούμε ποιοί ακριβώς είναι οι Τούρκοι, από που προέρχονται, πως κατέληξαν στον σημερινό χώρο εγκατάστασής τους, ποιούς γηγενείς λαούς της περιοχής εκτόπισαν για να μπορέσουν δημιουργήσουν πατρίδα και ποιές τελικά είναι όλες αυτές οι εθνότητες που αποτελούν το σημερινό κράτος της Τουρκίας.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s