Ποιός είναι ο πραγματικός ρόλος των Ενόπλων Δυνάμεων

ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ, Φεβ. 2009

Μετά το 1974 ξεκίνησε μια περίοδος η οποία προσ­διόρισε εκ νέου τις σχέσεις Ενόπλων Δυνάμεων και πολιτείας, Το τέλος της επτάχρονης δικτατορίας σηματοδότησε την έναρξη της σταδιακής μείωσης της ε­πιρροής και του ρόλου του στρατεύματος, με τελικό στόχο να μην επαναληφθεί η εκτέλεση πραξικοπήματος. Εκτοτε οι Ένοπλες Δυνάμεις ακολούθησαν μια διαδι­κασία εκδημοκρατισμού, η οποία μπορεί μεν να συνέ­βαλε στη θωράκιση του δημοκρατικού πολιτεύματος αλλά, όπως εφαρμόστηκε, ανέδειξε δύο μείζονα αρνη­τικά χαρακτηριστικά, τα οποία με τη σειρά τους μετέ­βαλαν αργά αλλά σταθερά τον ρόλο του στρατεύμα­τος. Το πρώτο από αυτά ήταν η κομματικοποίηση, η ο­ποίο διαίρεσε τα μέλη των Ενόπλων Δυνάμεων, προσφέροντας κατά κάποιον τρόπο «πολιτική προστασία» στους εκλεκτούς, με το δέλεαρ της προαγωγής και των καλών μεταθέσεων, και υποβαθμίζοντας την αξιοκρατία. Το δεύτερο χαρακτηριστικό ήταν η αποστασιο­ποίηση της κοινωνίας από το στράτευμα, η οποία επι­τεύχθηκε με δύο τρόπους. Σε πρώτο στάδιο προτάθη­κε η «αποστρατιωτικοποίηση» ως αντίδοτο έναντι της εμφάνισης αντιδημοκρατικής νοοτροπίας με τελικό στόχο τη δημιουργία ρήγματος μεταξύ πολιτών και Ενόπλων Δυνάμεων. Οι εμπνευστές της πρότασης θε­ώρησαν ότι όταν δημιουργηθεί (με σειρά τρόπων) αντιστρατιωττκό κλίμα, η δημοκρατία θα είναι πολύ πιο α­σφαλής. Οι προαναφερθείσες κινήσεις δεν πραγματο­ποιήθηκαν με βάση ένα συγκεκριμένο σχέδιο. Ήταν α­ποτέλεσμα σειράς ενεργειών όλων των κυβερνήσεων, οι οποίες κάθε φορά ενσωμάτωναν και υιοθετούσαν μέτρα τα οποία στη συνέχεια οδηγούσαν στη διεύρυν­ση του χάσματος μεταξύ κοινωνίας και στρατεύματος. Η αιτία γι’ αυτές τις εξελίξεις θα πρέπει να αναζητηθεί:

α) Στην ανάγκη των κομμάτων να διεισδύσουν στην ευ­ρύτερη παράταξη της αριστεράς μέσω της υιοθέτησης αρχών φιλειρηνικών κινημάτων, τα οποία κατά τα χρό­νια του Ψυχρού Πολέμου είχαν αποκτήσει σημαντικά λαϊκά ερείσματα,

β) Στην επικίνδυνη ταύτιση του Έλληνα στρατιωτικού με το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ και τη δικτατο­ρία. Από το 1974 μέχρι το 1991 τέθηκαν οι βάσεις για να γαλουχηθεί η κοινή γνώμη με το νέο πνεύμα, ενώ η τουρκική απειλή είχε ήδη αποκτήσει σημαντική διά­σταση. Σε δεύτερο στάδιο το οποίο έχει καταστεί αρ­κετά εμφανές από το 1991 (μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ) μέχρι σήμερα, ενισχύθηκε ένας  πολυφυλετικός-πολυπολιτισμικός χαρακτήρας του κράτους με πα­ράλληλη προώθηση μιας νέας «μεταμοντέρνας» ιδεο­λογίας η οποία τάσσεται ανοικτά υπέρ της αποδόμησης του έθνους-κράτους.

Το 1996, μετά τα γεγονότα των Ιμίων. η εξουσία δεν κατέβαλε απολύτως καμία προσπάθεια να διαμορφωθεί μια νέα αντίληψη περί της αποστολής των Ενόπλων Δυνά­μεων, ενισχύοντας τον πατριω­τισμό και καλύπτοντας παράλ­ληλα την απόσταση  μεταξύ κοινωνίας και στρατεύματος. Αντίθετα επέλεξε, στο πλαίσιο της πολιτικής κατευνασμού της τουρκικής επιθετικότητας, να ε­ξοστρακίσει εκ νέου το «μιλιταριστικό πνεύμα» και να προβάλει τη λογική «βούτυρο αντί κα­νόνια». .. Είχε φθάσει η ώρα της εισδοχής της οικονομικής παρα­μέτρου, η οποία εμφανίσθηκε μαζί με τον θεσμό των Επαγγελματιών Οπλιτών (ΕΠΟΠ), εγκαινιάζοντας την πορεία μετασχηματισμού του στρατεύματος σε επαγγελματικό.

Έτσι η κοινωνία, ουσιαστικά θα αποχωριστεί τις Ένοπλες Δυνάμεις, στις οποίες θα υπηρετούν πλέον μόνο νέας μορφής ένστολοι δημόσιοι υπάλληλοι. Η θητεία, που αποτελούσε τον δεσμό μεταξύ λαού και στρατού, τέθηκε στο στόχαστρο, ενώ η κοινή γνώμη έχει περά­σει στο στάδιο της απαξίωσης της και της υιοθέτησης με την ανοχή των κυβερνώντων μιας ακόμη πιο αντιστρατιωτικής λογικής. Τώρα έχει διαμορφωθεί, λόγω άγνοιας, ένα επικίνδυνο -άντι- στρατιωτικό-αντιπατριωτικό «μίγμα» ,το οποίο έχει οδηγήσει κοινωνικές ομάδες να δυσφορούν με κάθε εκδήλωση πατριωτι­κού φρονήματος, ακόμη και με την απλή επίδειξη των εθνικών χρωμάτων!

Θα αναμέναμε μια προσπάθεια αναστροφής της πολιτικής αυτής κατεύθυνσης (διότι περί αυτού πρόκειται) αλλά, όπως α­ποδεικνύουν oι δηλώσεις των αρμοδίων, βρισκόμαστε σε ένα νέο στάδιο, επανακαθορισμού του ρόλου των Ενόπλων Δυνάμεων. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του προέδρου της Βουλής, Δημήτρη Σιούφα, στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ο υπουργός τον υποδέχθηκε τονίζοντας για μια ακόμη φορά-με έμφαση: «…θα πρέπει να ξέρετε ότι όλο και περισσότερο αυξάνεται ο κοινωνικός ρόλος των Ενόπλων Δυνάμεων, Γνωρίζετε ότι με τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2007 οι Ένοπλες Δυνάμεις ανέλαβαν σημαντικό έργο, πέραν εκείνου του οποίου έχουν στην πυ­ρόσβεση με την Πολεμική Αεροπορία, και είναι γεγονός ότι οι Έλληνες πολίτες αισθάνθηκαν ανακούφιση. Αλλά ο κοινωνικός τους ρόλος δεν σταματάει εκεί. Πρέπει να τονίσω ότι κάθε Γενι­κό Επιτελείο έχει έναν ιδιαίτερα σημαντικό κοινωνικό ρόλο: το Επιτελείο της Αεροπορίας για την αεροδιακομιδή, το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού προσφέρει στους νησιώτες, ιατρική βοήθεια, ενώ σημαντική είναι και η συμμετοχή του Στρατού».

Οι στρατιώ­τες εκπαιδεύονται λιγότερο και αυξάνεται η ενασχόληση τους με άλλα αντικείμενα, εντελώς άσχετα προς τις επιχειρησιακές α­νάγκες. Η θητεία αντιμετωπίζεται ως περίοδος «καταναγκαστι­κών έργων »,η οποία θα πρέπει να διανθιστεί με διάφορα πά­ρεργα προκειμένου να μη πιεσθεί ο στρατεύσιμος και έτσι δυσαρεστηθούν οι συγγενείς και μέσω αυτών τρωθεί η εικόνα του ΥΠΕΘΑ. Οι επικοινωνιολόγοι έχουν και στην άμυνα ιδιαίτερο ρό­λο, δίδοντας συμβουλές με έμφαση στην ενδυνάμωση του προφίλ των πολιτικών, μέσω της μείωσης της αποτρεπτικής ικανότη­τας της χώρας. Ήδη προδιαγράφηκε η νέα φύση της αποστολής των οικείων, γενικών-επιτελείων,τα οποία διαθέτουν τα μέσα και το προσωπικό τους για την αναπλήρωση της κρατικής ανεπάρ­κειας στον τομέα της υγείας. Δεν πρόκειται για κάτι νέο, διότι οι Ένοπλες Δυνάμεις ανέκαθεν συνεισέφεραν και συνέδραμαν το κοινωνικό σύνολο όποτε παρουσιαζόταν ανάγκη. Όμως τα τελευταία χρόνια έχει διαφανεί καθαρά η πρόθεση μετασχηματι­σμού της αποστολής τους με κριτήριο όχι τις επιχειρησιακές α­νάγκες αλλά την εξυπηρέτηση άλλων, στενά συνδεδεμένων με το μακροημερεύον σύστημα των κομματικών επιλογών. Οι προ­σπάθειες δημιουργίας νέας δομής, για παράδειγμα, η οποία θα λειτουργεί με βασικό κριτήριο την ικανοποίηση ευρύτερων κομ­ματικών σχεδιασμών, οδηγούν τελικά στη δημιουργία κλίμα­τος αποτροπής. Μόνο που αυτού του είδους η αποτροπή δεν αφορά την αντιμετώπιση εχθρικής ενέργειας αλλά την ακόμη μεγαλύτερη απομάκρυνση των Ενόπλων Δυνάμεων από την κύρια αποστολή τους, που είναι η αντιμετώπιση εχθρικής ενέργει­ας στο Αιγαίο και αλλού.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s