H Νέμεση και η Λύτρωση

Τα γεγονότα που συγκλόνισαν την Ελλάδα τις τελευταίες εβδομάδες – και προκάλεσαν ανησυχία σε όλη την Ευρώπη- συμβολίζουν το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Μιας εποχής που σημαδεύτηκε από σιωπηλές καταφάσεις, από υποκριτικές αρνήσεις, από συλ­λογικές ψευδαισθήσεις και από ιστορικά παρω­χημένες εμμονές.

 Σιωπηλές καταφάσεις

Επί δεκαετίες, δίναμε τη σιωπηλή μας συγκατά­θεση:

  • Όταν το εκπαιδευτικό μας σύστημα υπο­κατέστησε την παιδεία με την «κατάρτιση», την καλλιέργεια με τη «χρήσιμη γνώση», τη διαπαι­δαγώγηση των παιδιών από γονείς και δασκά­λους με την «ψυχολογική παρακολούθησή» τους από «ειδικούς», τις αρχές και τις αξίες με τον «ε­γκυκλοπαιδισμό», την ελευθερία με την ελευθε­ριότητα, την υπευθυνότητα με τη διεκδίκηση δικαιωμάτων χωρίς όρια.
  • Δώσαμε τη σιωπηλή κατάφασή μας όταν δη­μιουργήθηκαν κέντρα ανεξέλεγκτης παρανομίας και άβατα ασύδοτης ανομίας στα κέντρα των πόλεών μας.
  • Δώσαμε τη σιωπηλή συγκατάθεσή μας όταν αμφισβητήθηκε από έκνομες μειοψηφίες η προ­στασία του δημόσιου συμφέροντος, ενώ η πλει­οψηφία έμεινε βουβή να καταπιέζεται, να λοιδορείται, να φιμώνεται.
  • Δώσαμε τη σιωπηλή κατάφασή μας όταν μα­ζί με το δημόσιο συμφέρον αμφισβητήθηκε και το εθνικό συμφέρον, οτιδήποτε συγκροτεί την κοινωνία συμβολικά, ψυχολογικά, ιδεολογικά. Οτιδήποτε μας κάνει υπερήφανους γι’ αυτό που είμαστε. Οτιδήποτε μας επιτρέπει να νιώθουμε μέλη της ίδιας κοινότητας παρά τις διαφορές μας. Οτιδήποτε μας κάνει να αγαπάμε τον τόπο μας και μας υποχρεώνει να τον παραδώσουμε καλύτερο στα παιδιά μας.
  • Οτιδήποτε ξεπερνά το ατομικό μας «βόλε­μα» ποδοπατήθηκε, συκοφαντήθηκε, λασπώθη­κε. Κι εμείς το επιτρέψαμε. Χωρίς να φαντα­στούμε ότι διέλυε τον κοινωνικό μας ιστό, ακό­μα και την ίδια την ύπαρξή μας ως κοινωνίας.
  • Δώσαμε τη σιωπηλή συγκατάθεσή μας όταν δημιουργήθηκε ένα ολόκληρο παρακράτος, που σπίλωνε συνειδήσεις και διέσυρε ανθρώπους, με την κατηγορία του «εθνικιστή». Ανάμεσά τους, στάλθηκαν στην «αντι-εθνικιστική» πυρά ανα­στήματα όπως αυτό του Μίκη Θεοδωράκη, του Οδυσσέα Ελύτη, του Γιώργου Σεφέρη, του Γιάν­νη Ρίτσου. Όλοι αυτοί θεωρήθηκαν «εθνικιστές», επειδή μίλησαν για πατρίδα, για εθνική ιδιο- προσωπία, για ρωμιοσύνη. Αφού σπίλωσαν τους μεγάλους πνευματικούς ταγούς του λαού μας, σήμερα, δεν αντιδρούν όταν ανεξέλεγκτοι «Ηρόστρατοι» σκορπάνε τον τρόμο μαζικά στον πλη­θυσμό, καίγοντας κτίρια παντού.

 Δεν είναι «οργισμένοι». Είναι μαριονέτες ε­νός αόρατου δικτύου που τρομοκρατεί. Γι’ αυτό και κρύβουν τα πρόσωπά τους με κουκούλες. Γι’ αυτό και κρύβονται πίσω από παρασυρμένα 15χρονα. Γι’ αυτό και εκμεταλλεύονται τόσο βά­ναυσα τη μνήμη ενός άλλου αδικοχαμένου 15χρονου. Που έχασε τη ζωή του τόσο τραγικά. Αλλά που η τραγική απώλειά του δεν δικαιολογεί την τρομοκράτηση ενός ολόκληρου λαού. Ούτε την παράλυση του δημοκρατικού πολιτεύματος. Εμείς, όλοι, δώσαμε τη σιωπηλή συγκατάθεσή μας σε όλα αυτά, επί τόσα χρόνια. Και, τώρα, ήλθε η ώρα να πληρώσουμε ή να επανορθώσου­με τα συσσωρευμένα σφάλματά μας, έστω και την τελευταία στιγμή.

 Υποκριτικές αρνήσεις

Εκτός από τη σιωπηλή συγκατάθεσή μας, πλη­ρώνουμε και τις υποκριτικές αρνήσεις μας:

  • Επί δεκαετίες αρνηθήκαμε να δούμε κατά­ματα την πραγματικότητα. Να αντιληφθούμε ό­τι, με το αναπτυξιακό πρότυπο που έχουμε υιο­θετήσει, η Ελλάδα δεν παράγει πια σχεδόν τί­ποτε, εισάγει όλο και περισσότερα, εξάγει όλο και λιγότερα (το έλλειμμα στο ισοζύγιο πληρω­μών έχει ξεπεράσει το 14% του ΑΕΠ), ζει από «υπηρεσίες» και κοινοτικές επιδοτήσεις.
  • Αρνηθήκαμε -ή μάλλον διστάσαμε- να εκ­καθαρίσουμε τις δημόσιες υπηρεσίες μας από τα κυκλώματα που τις ελέγχουν και τις νέμονται α­ποκλειστικά προς ίδιον όφελος.
  • Αρνηθήκαμε να εκκαθαρίσουμε την αγορά από τα καρτέλ που την ελέγχουν.
  • Αρνηθήκαμε να κάνουμε τα αυτονόητα. Για να μη μας πουν «συντηρητικούς». Για να μη μας κακοχαρακτηρίσουν. Και βρεθήκαμε ανοχύρω­τοι την ώρα που ξέσπαγαν οι κρίσεις…

 Συλλογικές ψευδαισθήσεις

Επί χρόνια είχαμε την ψευδαίσθηση ότι ήμα­σταν απολύτως «θωρακισμένοι» από οικονομικές αναστατώσεις (λόγω ένταξης στην Ευρωζώνη), από πολιτικές αναστατώσεις (λόγω ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση), από κοινωνικές αναστα­τώσεις (λόγω λειτουργίας των δημοκρατικών θε­σμών).

Αλλά δεν σκεφτήκαμε ότι καμία «ένταξη» δεν διασώζει χώρες που δεν βρίσκουν οι ίδιες τη δύ­ναμη να προσαρμοστούν στις εξελίξεις και να αλλάξουν. Δεν διανοηθήκαμε ότι καμία δημο­κρατική λειτουργία δεν διασώζει ένα καθεστώς που αποξενώνεται από τον πληθυσμό και δεν παράγει ελπίδα ή προοπτική. Δεν καταλάβαμε ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αφορούν τη σύγκλιση εθνικών κρα­τών, όχι την κατάργησή τους. Κι αν θέλουμε να συγκλίνουμε με τα υπόλοιπα έθνη της Ευρώπης, θα έπρεπε να αποδεικνύουμε κάθε στιγμή -ιδιαίτερα τις δύσκολες στιγμές- ότι μπορούμε να στα­θούμε στα πόδια μας, να λύσουμε τα χρόνια προβλήματά μας, να περιφρουρήσουμε το δημόσιο συμφέρον μας στο εσωτερικό, να προασπίσουμε τα εθνικά συμφέροντά μας διεθνώς.

Την κρίσιμη στιγμή αποδείχθηκε ότι όλα όσα θεωρούσαμε «δεδομένα» ήταν, στην καλύτερη πε­ρίπτωση, «ζητούμενα». Και πρέπει να τα σκε­φτούμε ξανά και να τα οργανώσουμε όλα από την αρχή: την παιδεία μας, την οικονομία μας, τη δημοκρατία μας.

 Παρωχημένες εμμονές

Βρεθήκαμε, ακόμα, παγιδευμένοι σε εμμονές, που προ πολλού ακούγονται ως παραδοξότητες παντού αλλού. Στην Ευρώπη και όχι μόνο.

Παραδοθήκαμε στην εμμονή ότι «τα παιδιά έχουν πάντα δίκιο». Αλλά αυτό δεν συμβαίνει. Τους διδάξαμε, αντίθετα, την εύκολη λύση της φαυλότητας, του «βολέματος», των «διασυνδέ­σεων», της διεκδίκησης χωρίς όρια. «Διδάξαμε» την αυθάδεια ως «ελευθερία», την απαιδευσία ως «χρυσό κανόνα», την αναξιο­κρατία ως σιδερένια νομοτέλεια, την αλαζονεία ως «κοινωνική καταξίωση» και την ύβρη ως κοινωνικό ήθος. «Διδάξαμε» την αυθάδεια ως «ελευθερία», την απαιδευσία ως «χρυσό κανόνα», την αναξιοκρατία ως σιδερένια νο­μοτέλεια, την αλαζονεία ως «κοινωνική κατα­ξίωση» και την ύβρη ως κοινωνικό ήθος.

Παραδοθήκαμε σε μια ανυπόφορη παιδοκολακεία. Κολακέψαμε τα παιδιά μας, αλλά δεν τα αγαπήσαμε. Γιατί αν τα αγαπούσαμε, σήμερα δεν θα ‘βγαιναν μαζικά τα 15χρονα να πετρο­βολούν τη βιτρίνα της ματαιοδοξίας μας.

Παραδοθήκαμε στην εμμονή ότι η δημοκρα­τία λειτουργεί με μοναδικό κανόνα τις κομματικές σκοπιμότητες, ότι η ευημερία επιτυγχάνεται χω­ρίς μόχθο, ότι η ποιότητα ζωής ταυτίζεται με την καταναλωτική φρενίτιδα, ότι ο δημόσιος λό­γος είναι ξύλινες κοινοτοπίες που δεν πείθουν και δεν εμπνέουν, ότι οι μειοψηφίες έχουν πά­ντα δίκιο και ότι η κοινωνική πλειοψηφία δεν έ­χει δικαιώματα, δεν έχει φωνή, δεν έχει βούλη­ση, είναι άθυρμα στα χέρια επιτήδειων «επικοινωνιολόγων», που τη μετράνε, τη χειραγωγούν, αλλά δεν την αφουγκράζονται.

Και σήμερα διαπιστώνουμε ότι η κοινωνία χά­νει τη συνοχή της, τα παιδιά μας χάνουν την ελ­πίδα τους και οι άνθρωποι χάνουν την προο­πτική τους.

 Το πλήρωμα του χρόνου

Η εποχή των σιωπηλών καταφάσεων, των υπο­κριτικών αρνήσεων, των ψευδαισθήσεων και των εμμονών τελείωσε. Τα καμένα κτίρια και τα σπα­σμένα κρύσταλλα συμβολίζουν το τέλος της. Ένα τέλος που άλλους τούς αιφνιδιάζει, άλλους τούς φοβίζει, τους περισσότερους τούς συγκλονίζει κι όλους μάς πονάει. Όμως, το «τέλος εποχής» μπο­ρεί να είναι και η αρχή της Λύτρωσης.

Αυτό που ζήσαμε τις τελευταίες μέρες δεν ή­ταν ακριβώς «εξέγερση». Μάλλον ήταν σπασμός. Αυτοί που νιώθουν να αδικούνται, χωρίς φωνή και χωρίς εκπροσώπηση, δεν ήταν όσοι έσπαζαν, έκαιγαν και πετροβολούσαν. Ήταν αυτοί που εί­δαν το βιος τους να χάνεται, τις δουλειές τους να απειλούνται άμεσα, την ασφάλειά τους να κιν­δυνεύει. Αυτοί που ανησυχούν για το αύριο, για τα παιδιά τους, για τη δουλειά τους, για το πώς θα τα φέρουν βόλτα. Αυτοί όλοι δεν εξεγέρθη­καν ακόμα. Δυσφορούν, αγωνιούν, υπομένουν, αλλά δεν αδρανούν. Αφυπνίζονται και αξιώνουν τομές. Ανασκουμπώνονται και απαιτούν υπευ­θυνότητα. Την απαιτεί και η κοινωνία που αφυ­πνίζεται, επιτέλους. Την απαιτούν και τα παιδιά μας που πετροβολούν σήμερα το δικό τους το αύ­ριο και το δικό μας το χθες.

Αυτή την αφύπνιση, αυτή την απαίτηση, μπο­ρούμε να την εκφράσουμε, να την εκπροσωπή­σουμε και να τη φέρουμε σε πέρας. Τώρα ήλθε η ώρα να πληρώσουμε τα σφάλματα μιας γε­νιάς: της δικής μας. Ή να τα επανορθώσουμε μια και καλή.

Το χρωστάμε στην επόμενη γενιά.

του Αντώνη Σαμαρά

ΠΗΓΗ: Κόσμος του Επενδυτή, 27/12/2008

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s