Ο Σουν Τσου έζησε στη Βορειοανατολική Κίνα πριν από 2500 χρόνια, περίπου την ίδια εποχή με τον περίφημο Κινέζο φιλόσοφο Κομφούκιο. Συνέγραψε το βιβλίο «Η τέχνη του πολέμου» στα τέλη του 6ου με αρχές 5ου αιώνα π.Χ. στο βασίλειο Βου της Κίνας. Γύρω στα 100 π.Χ. ένας χρονικογράφος, ο Σου Μα Τσιέν, μας δίνει την πληρέστερη βιβλιογραφία που έχουμε για τον Σουν Βου πραγματικό όνομα του Σουν Τσου. Όπως αναφέρει ο χρονικογράφος, ο Χου Λου βασιλιάς του κράτους Βου, εκτιμώντας το βιβλίο του Σουν Τσου τον διόρισε αρχηγό  των στρατευμάτων του. Οι νίκες που πέτυχε ο Σουν Τσου και οι διάδοχοί του εφαρμόζοντας τα διδάγματά του έγιναν θρυλικές. Ο Σουν Τσου και ο πατέρας του πριν από αυτόν, θεωρήθηκαν αυθεντίες της στρατιωτικής στρατηγικής λόγω των πολλών νικών τους στα πεδία των μαχών.

Ο Σουν Τσου στο έργο του Η τέχνη του πολέμου ανέπτυξε τις βασικές αρχές της επιτυχίας στον πόλεμο με κύρια εστίαση στην στρατηγική ανταγωνιστικότητα (competitive strategy).

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Το εμπόριο όπως και ο πόλεμος είναι μια σειρά καταστάσεων, αντιπαραθέσεων, ευκαιριών, κινδύνων και κρίσεων. Τόσο τα κράτη όσο και οι επιχειρήσεις χρειάζεται να αναπτύξουν μια στρατηγική ανταγωνιστικότητας (competitive strategy) προκειμένου να πετύχουν τους στόχους τους. Η ίδια τους η επιβίωση εξαρτάται από την επιλογή της σωστής στρατηγικής. Η δομή του συστήματος μέσα στο οποίο λειτουργούν τα κράτη και οι   επιχειρήσεις επηρεάζει αφενός τη θέση τους και αφετέρου τη στρατηγική τους συμπεριφορά. Η ανάλυση της δομής της αγοράς είναι αναγκαία για να προσδιοριστούν οι περιορισμοί, οι κίνδυνοι αλλά και οι ευκαιρίες.

Τα κράτη και οι επιχειρήσεις έχουν ως κύριο στόχο τους :

  • Την επιβίωση
  • Την αποφυγή περιθωριοποίησης
  • Την καλυτέρευση της σχετικής και απόλυτης θέσης τους

Για τα κράτη αυτό σημαίνει αύξηση της επιρροής και ευημερία ενώ αντίστοιχα για τις επιχειρήσεις αύξηση του μεριδίου αγοράς και κέρδη.

Για να επιτύχουν τους στόχους τους τα κράτη και οι επιχειρήσεις πρέπει να ακολουθήσουν ορισμένες αρχές όπως :

  • Κινητοποίηση όλων των διαθέσιμων δυνάμεων
  • Σύναψη συμμαχιών / συνεργασιών
  • Μεγιστοποίηση πλεονεκτημάτων και ελαχιστοποίηση μειονεκτημάτων
  • Εκμετάλλευση των αδυναμιών του αντιπάλου
  • Εκμετάλλευση ευκαιριών
  • Αποφυγή λαθών
  • Αποφυγή υπέρβασης δυνατοτήτων και κατασπατάλησης πόρων
  • Προσαρμοστικότητα, ευελιξία
  • Αναζήτηση πολλαπλασιαστών ισχύος (πληροφορίες, αιφνιδιασμοί)
  • Διεύρυνση των μέσων που διαθέτουν

Οι αρχές της στρατηγικής που εξασφαλίζουν επιτυχία σε συνθήκες ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μπορούν να εφαρμοστούν και στην περίπτωση του ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων. Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράξενο, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, που η παγκοσμιοποίηση της αγοράς έχει δημιουργήσει ακόμη πιο σκληρές και ανταγωνιστικές συνθήκες για τις επιχειρήσεις, ότι κλασσικά έργα της στρατιωτικής στρατηγικής, όπως Η Τέχνη του πολέμου του Σουν Τσου και το Περί πολέμου του Κλαούζεβιτς, έχουν ελκύσει το ενδιαφέρον μελετητών που ασχολούνται με το στρατηγικό σχεδιασμό και τη διοίκηση επιχειρήσεων.

ΗΓΕΣΙΑ: Ο ΘΕΜΕΛΙΟΣ ΛΙΘΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ

Ο πόλεμος είναι ένα από τα συνηθέστερα γεγονότα της ανθρώπινης ιστορίας και λόγω της μεγάλης του σημασίας για την επιβίωση έχει μελετηθεί προσεκτικά. Ενας απο τους παράγοντες που συντελούν σε ένα επιτυχή πόλεμο είναι η ηγεσία. Άλλοι παράγοντες όπως η πληροφόρηση, η προετοιμασία, η οργάνωση, τα κίνητρα και η εκτέλεση, συντελούν επίσης, αλλά η αποτελεσματικότητα αυτών καθορίζεται απόλυτα από την ποιότητα της ηγεσίας. Σε κάθε μικρή ή μεγάλη, τυπική ή άτυπη κοινωνική οργάνωση η ηγεσία αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές παραμέτρους που προσδιορίζει την φυσιογνωμία της, την λειτουργία της και την εξέλιξή της.

Η ηγεσία θα μπορούσε να ορισθεί σαν η διαδικασία επηρεασμού των πράξεων, της συμπεριφοράς μιας μικρής ή μεγάλης, τυπικής ή άτυπης ομάδας ανθρώπων από ένα άτομο με τέτοιο τρόπο ώστε εθελοντικά, πρόθυμα και με την κατάλληλη συνεργασία να προσπαθούν να υλοποιήσουν στόχους που απορρέουν από την αποστολή της ομάδας με την μεγαλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα. Θα πρέπει εδώ να τονισθεί ότι η έννοια της ηγεσίας (leadership) δεν είναι σε καμία περίπτωση ταυτόσημη αυτών της δύναμης (power), της επιρροής (influence) και της εξουσίας. Η ηγεσία αποτελεί μια διαδικασία ενώ η δύναμη και η εξουσία αποτελούν μέσα που χρησιμοποιεί ο ηγέτης.

Ο Σουν  Τσου πίστευε ότι οι μάχες ή οι αναμετρήσεις κερδίζονται από την οργάνωση ή το άτομο που έχει το μεγαλύτερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και διαπράττει τα λιγότερα σφάλματα. Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα μπορεί να προέλθει από πολλούς παράγοντες μεταξύ των οποίων η υπεροχή σε ανθρώπινο δυναμικό, η υπεροχή σε θέσεις, η υπεροχή σε εκτέλεση και σε καινοτομίες. Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα γίνεται άμεσα αντιληπτό από τους περισσότερους ανθρώπους των επιχειρήσεων. Αλλά το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα δεν είναι ο καθοριστικός παράγοντας της επιτυχίας. Αυτοί που δίνουν και κερδίζουν τις μάχες είναι οι άνθρωποι. Και ο σημαντικότερος άνθρωπος σε μία μάχη είναι ο στρατηγός.

Σύμφωνα με τον Σουν Τσου, ο ιδανικός στρατηγός κερδίζει τον πόλεμο πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών. Αυτό το επιτυγχάνει με δύο τρόπους :

  1. Τελειοποιώντας το χαρακτήρα του με την πάροδο του χρόνου και
  2. Αναπτύσσοντας ένα κρίσιμο στρατηγικό πλεονέκτημα.

Στην κινεζική φιλοσοφία ο χαρακτήρας αποτελεί το θεμέλιο λίθο της ηγεσίας. Τα άτομα που υπερέχουν σε χαρακτήρα, γίνονται και ηγέτες που υπερέχουν. Όμως ο χαρακτήρας του στρατηγού δεν είναι δυνατόν να σμιλευτεί σε μία νύκτα. Συνεπώς, οι άνθρωποι που θέλουν να ηγηθούν, πρέπει να καλλιεργήσουν τα ηγετικά χαρακτηριστικά για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Ένας στρατηγός αποκτά ένα κρίσιμο στρατηγικό πλεονέκτημα τοποθετώντας την οργάνωσή του σε θέση που να μην μπορεί να ηττηθεί και περιμένοντας από τον αντίπαλό του την ευκαιρία να τον νικήσει. Αυτό το κάνει χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες. Ένας ιδανικός στρατηγός είναι υπομονετικός. Ένας ιδανικός στρατηγός είναι αινιγματικός.

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ ΣΟΥN ΤΣΟΥ : Η ΦΥΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ

Ο στρατός του Σουν Τσου ακολουθεί το μοντέλο της «φυσικής οργάνωσης». Οι φυσικές οργανώσεις έχουν τρία χαρακτηριστικά :

  1. Υπάρχουν για να υπηρετούν ένα συγκεκριμένο σκοπό. Το όριο της ύπαρξής τους αντιστοιχεί στο χρόνο που απαιτείται για την πραγμάτωση του σκοπού.
  2. Είναι πληροφοριοκεντρικές. Οι φυσικές οργανώσεις αναζητούν και χρησιμοποιούν τα δεδομένα σαν υπόβαθρο για δράση. Αποφεύγουν τις αναξιόπιστες γνώμες και εικασίες και επιλέγουν να αναμετρηθούν με την αβεβαιότητα, υπολογίζοντας τις λογικές πιθανότητες.
  3. Οι φυσικές οργανώσεις είναι απόλυτα ευέλικτες και πλήρως προσαρμοστικές. Αντιδρούν γρήγορα και αποτελεσματικά στις αλλαγές του περιβάλλοντος, που επηρεάζουν την ικανότητά τους να υπηρετήσουν το συγκεκριμένο τους σκοπό.

Ένα ξεκάθαρο και γνώριμο παράδειγμα μιας φυσικής οργάνωσης είναι μια αποικία μυρμηγκιών. Οι αποικίες των μυρμηγκιών έχουν επιβιώσει για εκατοντάδες χρόνια, παραμένοντας ουσιαστικά αμετάβλητες. Μια τέτοια επίδοση είναι δύσκολο να ξεπεραστεί. Η αποικία των μυρμηγκιών υπάρχει με αποκλειστικό σκοπό την παροχή τροφής και προστασίας στα μέλη της. Όταν επιτύχει αυτό το σκοπό, δεν επιδιώκει να εξαπλώσει την κυριαρχία της με την κατάκτηση, λόγου χάρη, ενός γειτονικού μελισσιού  ή με την είσοδό της σ΄ ένα νέο κλάδο επιχειρήσεων.

Η αποικία των μυρμηγκιών είναι απόλυτα πληροφοριοκεντρική. Τα μέλη της οργάνωσης διαρκώς αναζητούν πληροφορίες σχετικά με τα αποθέματα της τροφής της αποικίας. Γρήγορα και αποτελεσματικά μεταδίδουν τις χρήσιμες πληροφορίες στα άλλα μέλη της οργάνωσης. Η αποικία των μυρμηγκιών είναι απόλυτα ευέλικτη.

Λόγω της ανάγκης της για τροφή και προστασία, η αποικία θ΄ αλλάξει γρήγορα τόπο διαμονής και μεθόδους, για να εκμεταλλευτεί μια ευκαιρία που θα ανακαλύψει ένα μέλος της.

Ο στρατός του Σουν Τσου είναι κι αυτός πληροφοριοκεντρικός. Ο Σουν Τσου σημειώνει, ότι οι  εξαιρετικοί διοικητές επιτυγχάνουν σε καταστάσεις που οι κοινοί άνθρωποι αποτυγχάνουν, επειδή λαμβάνουν έγκαιρα τις πληροφορίες και τις χρησιμοποιούν αμέσως. Οι θεμελιώδεις δραστηριότητες μιας πληροφοριοκεντρικής οργάνωσης είναι η συγκέντρωση, η επεξεργασία, η χρήση και η μετάδοση των πληροφοριών. Οι ηγέτες των πληροφοριοκεντρικών οργανώσεων θεωρούν, ότι όλες οι λειτουργίες της οργάνωσης διεξάγονται μέσω πληροφοριών. Γι΄ αυτό το λόγο, αυξάνουν την αποτελεσματικότητα της οργάνωσης, με την αύξηση της ταχύτητας και τη βελτίωση της ποιότητας των πληροφοριών που χρησιμοποιούνται από τους ανθρώπους της οργάνωσης. Όμοιες, σε μεγάλο βαθμό, με τα σύγχρονα μικροτσίπ των ηλεκτρονικών υπολογιστών, οι πληροφοριοκεντρικές οργανώσεις δημιουργούν ένα μεγαλύτερο αριθμό καναλιών, για να διακινούν ταχύτερα τις πληροφορίες. Επίσης μειώνουν τα κατά κεφαλήν κόστη του συστήματος με τη μείωση της περιττής εσωτερικής διακίνησης δεδομένων όπως για παράδειγμα εσωτερικά σημειώματα ή αχρησιμοποίητες αναφορές. Αυξάνουν την ανταπόκριση του συστήματος με την απόκτηση περισσότερων πληροφοριών υψηλής ποιότητας, με την εκπαίδευση των μελών της οργάνωσης στη σωστή χρήση των πληροφοριών, με την εξασφάλιση γρήγορης πρόσβασης στα στοιχεία για τα μέλη της οργάνωσης που τους παρέχει τη δυνατότητα να παίρνουν και να εκτελούν αποφάσεις βασισμένες σε πληροφορίες, και με σωστή μετάδοση των πληροφοριών στα μέλη της οργάνωσης και στον έξω κόσμο. Η πληροφοριοκεντρικότητα αποτελεί βασική αξία της σύγχρονης θεωρίας των οργανώσεων, ειδικά της θεωρίας που συνδέεται με το Διοίκηση Ολικής Ποιότητας (ΔΟΠ)1.

Το μοντέλο του Σου Τσου για αποτελεσματικές οργανώσεις θα μπορούσε να προέρχεται από ένα σύγχρονο περιοδικό του μάνατζμεντ. Η <<φυσική οργάνωση>> που περιγράφει υφίσταται, για να εξυπηρετήσει ένα συγκεκριμένο σκοπό  και είναι πληροφοριοκεντρική και ευέλικτη. Τα τρία αυτά χαρακτηριστικά είναι από τα συνηθέστερα που εμφανίζουν οι πιο πετυχημένες οργανώσεις σήμερα.

 

1 Διοίκηση Ολικής Ποιότητας (Total Quality Management): Θεωρία που συνδέει το κέρδος μιας επιχείρησης με την ποιότητα των παρεχομένων προϊόντων και υπηρεσιών, αλλά δίνει έμφαση και  στην ικανοποίηση του πελάτη και των καταναλωτικών αναγκών του .

 

ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΤΟΥ ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ

Για τους περισσότερους ανθρώπους και τις περισσότερες οργανώσεις, τα σημερινά πεδία των μαχών δεν είναι υπαρκτά μέρη που εντοπίζονται στο χάρτη. Οι σημερινές μάχες διεξάγονται μέσα στο νου αυτών που σχηματίζουν μια οργάνωση ή ενός συγκεκριμένου ατόμου. Τα συστατικά στοιχεία μιας οργάνωσης περιλαμβάνουν τους πελάτες, τους εργαζομένους, τους μετόχους, τους πολιτικούς, τους δημοσιογράφους, τους προμηθευτές, και πρακτικά όποιον έρχεται σε επαφή με την οργάνωση. Τα άτομα μπορεί να περιλαμβάνουν συνεργάτες, προϊσταμένους, πελάτες, συμβούλους, οικογένεια και φίλους, επιπρόσθετα των συστατικών στοιχείων της οργάνωσης που απασχολούν ή εξυπηρετούνται από το άτομο. Οι οργανώσεις και τα άτομα κερδίζουν ή χάνουν σ΄ αυτό το πεδία της μάχης ανάλογα με το πόσο επιτυχημένα χειρίζονται τις αντιλήψεις και τις απόψεις αυτών των συστατικών στοιχείων.

Οι σημερινές μάχες είναι μάχες πληροφοριών, επειδή οι πληροφορίες καθορίζουν τόσο τις αντιλήψεις όσο και τις γνώμες. Όσοι χειρίζονται αποτελεσματικά τα πληροφοριακά όπλα, τόσο στην άμυνα όσο και στην επίθεση, νικούν. Όσοι δεν τα χειρίζονται αποτελεσματικά, ηττώνται. Η αρχαία σοφία του Σουν Τσου για την διεξαγωγή των παραδοσιακών μαχών, εφαρμόζεται εξίσου καλά και στην διεξαγωγή των πληροφοριακών μαχών.

Τα ουσιώδη σημεία της σοφίας του Σουν Τσου μπορούν να συμπτυχθούν σε δέκα σύντομες αρχές :

  • Μάθε να μάχεσαι
  • Χάραξε τον δρόμο
  • Να ενεργείς σωστά
  • Να ξέρεις τα γεγονότα
  • Να περιμένεις το χειρότερο
  • Άρπαξε τη μέρα
  • Κάψε τις γέφυρες
  • Να βελτιώνεσαι
  • Να συνεργάζεσαι αρμονικά
  • Άφησέ τους να εικάζουν

Αυτές οι δέκα αρχές αποτελούν τη βάση της επιτυχίας στον ανταγωνισμό.

ΜΑΘΕ ΝΑ ΜΑΧΕΣΑΙ.

Ο ανταγωνισμός είναι αναπόφευκτο στη ζωή. Επιπλέον, ο ανταγωνισμός απαντάται σ΄ όλους τους τομείς της ζωής. Ο Σουν Τσου μαθαίνει ότι ποτέ δεν είμαστε ικανοί γνώστες του ανταγωνισμού. Από την άλλη πλευρά, όμως, ο Σουν Τσου μας αποτρέπει από τον ανταγωνισμό χάριν του ανταγωνισμού. Τονίζει ότι η χρήση του ανταγωνισμού απλά για πλουτισμό ή η νίκη χωρίς συγκεκριμένα οφέλη είναι επικίνδυνη και δαπανηρή.

Ο ανταγωνισμός πρέπει να συμβεί, όταν έχουμε κάτι σημαντικό να κερδίσουμε ή όταν βρισκόμαστε σε κίνδυνο. «Μην κινείστε, εκτός αν διακρίνετε κάποιο πλεονέκτημα. Μην χρησιμοποιείτε τα τμήματά σας ,εκτός αν πρόκειται να κερδίσετε κάτι. Μην πολεμάτε, εκτός αν η θέση σας είναι κρίσιμη»[12:17]1. Ακόμη, στις ανταγωνιστικές καταστάσεις, δεν πρέπει να επιτρέπουμε στα συναισθήματά μας να καθορίζουν τις πράξεις μας. «Κανένας ηγεμόνας δεν μπορεί να βάζει τμήματα στο πεδίο της μάχης απλά και μόνο για να ικανοποιήσει το θυμό του. Κανένας στρατηγός δεν πρέπει να κάνει καμιά μάχη απλά γιατί θίχτηκε το φιλότιμό του»[12:18].  Τα συναισθήματα θαμπώνουν τη λογική και καταστρέφουν την αντικειμενικότητα, στοιχεία που είναι απαραίτητα για μια συνεχή ανταγωνιστική επιτυχία. Η απώλεια του συναισθηματικού ελέγχου είναι μεγάλο μειονέκτημα και καταστροφικό όπλο στα χέρια του ανταγωνισμού. «Ο φωτισμένος ηγεμόνας σχεδιάζει σε αρκετό βάθος στο μέλλον. Ο καλός στρατηγός καλλιεργεί και αναπτύσσει τους πόρους και τα μέσα του»[12:16].

1[12:17]:Τα αποσπάσματα από τα κείμενα της τέχνης του πολέμου του Σουν Τσου αφορούν τη μετάφραση του Κ. Γεωργαντά ,Εκδόσεις Βάνιας, 1991.Ο πρώτος αριθμός που εμπεριέχεται στην αγκύλη αναφέρεται στο κεφάλαιο του βιβλίου και  ο δεύτερος στην παράγραφο.

 

ΧΑΡΑΞΕ ΤΟ ΔΡΟΜΟ

Ο Σουν Τσου μας λέει ότι μόνο η ηγεσία καθορίζει την επιτυχία. Η ηγεσία είναι ένα καυτό ζήτημα για τις σημερινές επιχειρήσεις. Και βέβαια, ήταν εξίσου σημαντικό στην αρχαία Κίνα. Πως θα όριζε ο Σουν Τσου την ηγεσία; Ο Κομφούκιος που ήταν σύγχρονος του Σουν Τσου, δίδαξε πολλά για την ηγεσία στα προγράμματά του. Μια ανάλυση του κομφουκιανισμού αποκαλύπτει ότι ο Κομφούκιος πίστευε πως η αποτελεσματική ηγεσία συγκεντρώνει επτά χαρακτηριστικά : την αυτοπειθαρχία, το όραμα, την εκπλήρωση, την υπευθυνότητα, τη γνώση, τη συνεργασία και το παράδειγμα. Πολλοί σημαντικοί ηγέτες από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα – ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Ιούλιος Καίσαρας, ο Γουίνστον Τσώρτσιλ, ο Λώρενς της Αραβίας, ο Ρόμπερτ Λι και άλλοι- διέθεταν αυτά τα επτά χαρακτηριστικά.

  • Αυτοπειθαρχία σημαίνει, ότι ο ηγέτης ζει βάσει μιας σειράς κανόνων που ο ίδιος κρίνει κατάλληλους γι΄ αυτόν και αποδεκτούς από τους ανθρώπους του. Δε χρειάζεται εξωτερικά κίνητρα, για να εξασφαλίσει την υψηλή απόδοση.
  • Όραμα σημαίνει, ότι ο ηγέτης δουλεύει για να επιτύχει αντικειμενικούς στόχους, που είναι σημαντικοί για τους ανθρώπους του και δεν περιορίζεται σε στόχους που υπηρετούν το στενό προσωπικό του συμφέρον.
  • Εκπλήρωση σημαίνει, ότι ο ηγέτης αξιολογεί τα αποτελέσματα σε σχέση με το αν ικανοποιούν τις ανάγκες των οπαδών του.
  • Υπευθυνότητα σημαίνει, ότι ο ηγέτης διαρκώς αναλαμβάνει την ευθύνη των αποτελεσμάτων των αποφάσεων και των πράξεών του.
  • Γνώση σημαίνει, ότι ο ηγέτης διαρκώς προσπαθεί να βελτιώσει την αντίληψη και τις ικανότητές του.
  • Συνεργασία σημαίνει, ότι ο ηγέτης δουλεύει από κοινού με τους οπαδούς του, για την επιτυχία των συμφωνημένων στόχων.
  • Παράδειγμα σημαίνει, ότι ο ηγέτης δείχνει το δρόμο με τις ίδιες του τις πράξεις.

Ο Σουν Τσου αναφέρει επίσης πέντε ελαττώματα χαρακτήρα που μπορούν να οδηγήσουν στην αποτυχία. Αυτά είναι:

  • η απερισκεψία,
  • η δειλία,
  • ο συναισθηματισμός,
  • ο εγωισμός και
  • η υπεραπασχόληση με τη δημοτικότητα.

Η άποψη του Σουν Τσου για την εκτέλεση των διαταγών που δίνονταν από τον ηγεμόνα της Κυβέρνησης προς τον Στρατηγό μπορεί στην σημερινή εποχή να μην τυγχάνει αποδοχής,» …υπάρχουν εντολές του ηγεμόνα που πρέπει να υπακούσεις και εντολές που δεν πρέπει να υπακούσεις», όμως την εποχή εκείνη η προσέγγιση αυτή ήταν σεβαστή από τον ηγεμόνα, αφού λόγω αποστάσεως και έλλειψης μέσων επικοινωνιών δεν μπορούσε να έχει σαφή αντίληψη των συμβαινόντων στο πεδίο της μάχης.

Επιπρόσθετα ο Σουν Τσου προσεγγίζει την στρατηγική και από τις αρνητικές της πλευρές. Για παράδειγμα κάθε στρατηγική είναι καταδικασμένη σε αποτυχία :

α. Αν δεν ταιριάζει με το περιβάλλον (προσαρμοστικότητα)

β. Αν δεν υπάρχει αντιστοιχία μέσων και στόχων (υπερεκτίμηση δυνατοτήτων)

γ. Αν δεν χρησιμοποιηθούν τα διαθέσιμα μέσα με τρόπο αποτελεσματικό

(αποφυγή λαθών)

Η πιο κάτω παράγραφος συνοψίζει τη σκέψη του Σουν Τσου για τις συνθήκες που οδηγούν σε ήττα : «Αυτοί είναι οι έξι τρόποι για να προκαλέσουμε την ήττα μας : αμέλεια στη εκτίμηση της δυνάμεως του εχθρού, επιθυμία εξουσίας, ελλιπής εκπαίδευση, αδικαιολόγητος θυμός, έλλειψη παρακολουθήσεως της πειθαρχίας, αποτυχία στη χρησιμοποίηση διαλεχτών ανδρών «[10:20].

ΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΣ ΣΩΣΤΑ.

Κάθε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα βασίζεται στη σωστή εκτέλεση. Ο Σουν  Τσου αρχίζει το έργο του με αυτήν ακριβώς την επισήμανση : «Η τέχνη του πολέμου έχει ζωτική σημασία για την πολιτεία. Είναι μία υπόθεση ζωής και θανάτου, ένας δρόμος που οδηγεί προς την ασφάλεια ή την καταστροφή. Επομένως είναι ένα αντικείμενο μελέτης που δεν επιτρέπεται με κανέναν τρόπο  να παραμελείται»[1:1-2].

Σύμφωνα με τον Σουν Τσου η απώτερη μορφή στρατηγικού σχεδιασμού είναι αυτή όπου κερδίζεις έναν πόλεμο χωρίς σύγκρουση: «η μεγαλύτερη ικανότητα είναι το να συντρίβεις την αντίσταση του εχθρού χωρίς μάχη»[3:2].

Η έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού οδηγεί, σύμφωνα με τον Σουν  Τσου, μαθηματικά σε ήττα : » Ο στρατηγός που κερδίζει μια μάχη, έχει κάνει πολλούς υπολογισμούς στο νου του πριν τη διεξαγωγή της. Ο στρατηγός που χάνει μια μάχη, έχει κάνει λίγους. Έτσι, οι πολλοί υπολογισμοί οδηγούν σε νίκη και οι λίγοι σε ήττα, πολύ περισσότερο, όταν δεν γίνονται καθόλου εκτιμήσεις»[1:26].

Και συμπληρώνει λέγοντας : » Μην επαναλαμβάνετε την τακτική που σας βοήθησε να κερδίσετε μια νίκη, αλλά αφήστε τις μεθόδους σας να διαμορφώνονται από την ατελείωτη ποικιλία των περιστάσεων» [6:28].Οι επιτυχημένες στρατηγικές δεν πρέπει να επαναλαμβάνονται. Κάθε αντιπαράθεση αποτελεί μοναδική περίπτωση.

Ο σχεδιασμός είναι σημαντικός, αλλά οι ενέργειες είναι η βάση της επιτυχίας. Χωρίς αποτελεσματική δράση, ο σχεδιασμός είναι μια στείρα άσκηση. Οι σύγχρονοι θεωρητικοί του μάνατζμεντ πιστεύουν, ότι μια προδιάθεση για δράση αυξάνει ουσιαστικά τις πιθανότητες επιτυχίας.

Ο Σουν Τσου ισχυρίζεται, ότι το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα προκύπτει από τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών και την αξιοποίησή τους τον κατάλληλο χρόνο. Με άλλα λόγια οι νικητές κάνουν τα σωστά πράγματα τη σωστή στιγμή. Ο Σουν  Τσου είναι κατηγορηματικός: «Στον πόλεμο, η μέθοδος είναι να αποφεύγεις ό,τι είναι ισχυρό και να προσβάλεις ό,τι είναι αδύνατο»,[6:30] και συνεχίζει, «επιδέξιος στην επίθεση είναι εκείνος ο στρατηγός του οποίου ο αντίπαλος δεν ξέρει τι να υπερασπιστεί και επιδέξιος στην άμυνα είναι εκείνος του οποίου ο αντίπαλος δεν γνωρίζει σε τι να επιτεθεί»[6:8]. «Εμφανισθείτε σε σημεία στα οποία ο εχθρός είναι υποχρεωμένος να σπεύσει να τα προστατέψει. Κινηθείτε γρήγορα σε περιοχές που δεν σας περιμένει»[6:5].Ο Σουν Τσου, όμως, μας υπενθυμίζει να χαλιναγωγούμε την επιθυμία μας για δράση με την ανάγκη για υπομονή. Μας διδάσκει, ότι μπορεί να θεωρηθούμε υπεύθυνοι για το ότι ενώ τοποθετηθήκαμε έτσι ώστε να μην μπορούμε να ηττηθούμε, την ευκαιρία να νικήσουμε μας την έδωσαν άλλοι. «Οι παλαιοί καλοί πολεμιστές, πρώτα φρόντιζαν να εξασφαλίσουν τον εαυτό τους από κάθε ενδεχόμενο ήττας και μετά περίμεναν την ευκαιρία που θα τους επέτρεπε να νικήσουν τον εχθρό. Το να ασφαλίσουμε τους εαυτούς μας απέναντι στην ήττα είναι στο χέρι μας, αλλά η ευκαιρία να νικήσουμε τον εχθρό δίνεται από τον ίδιο τον εχθρό»[4:1,2].  Γι΄ αυτό πρέπει να είμαστε πρόθυμοι να περιμένουμε. Το γεγονός ότι ξέρουμε πώς να νικήσουμε δε σημαίνει ότι μπορούμε να νικήσουμε. Κινηθείτε όταν είναι επωφελές και σταματήστε όταν δεν είναι.

ΝΑ ΞΕΡΕΙΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

Για να επιτύχετε, πρέπει να διαχειριστείτε τις πληροφορίες. Οι πληροφορίες είναι το αίμα της επιχείρησης. Ο Σουν Τσου λέει, ότι οι πληροφορίες ή η έλλειψή τους, καθορίζουν τις πιθανότητες επιτυχίας. Σύμφωνα μ΄ αυτόν, αν έχετε επαρκείς και αξιόπιστες πληροφορίες, η νίκη είναι σίγουρη. Ο Σουν Τσου μας διδάσκει, ότι υπάρχουν δύο πλευρές της διαχείρισης των πληροφοριών. Η μια πλευρά είναι η συλλογή των πληροφοριών. Η άλλη είναι η διάδοσή τους. Συλλέγετε πληροφορίες, για να πάρετε σωστές αποφάσεις. Διαδίδετε πληροφορίες, για να παραπλανήσετε  τον ανταγωνισμό. Και στις δύο περιπτώσεις πρέπει να γνωρίζετε τα γεγονότα, διαφορετικά θα αποτύχετε.

Οι καλύτερες πληροφορίες προέρχονται απ΄ αυτούς που έχουν άμεση εμπειρία. Ο Σουν Τσου υπερασπίζεται με θέρμη την χρήση των πρακτόρων και των πληροφοριοδοτών, για την συλλογή και την μετάδοση πληροφοριών από πρώτο χέρι. «Η γνώση των διαθέσεων του εχθρού μπορεί να αποκτηθεί μόνο από άλλους άνδρες (κατασκόπους) «[13:6]. Αυτό μπορεί να μην ακούγεται ηθικό, αλλά στην πράξη, οι κατασκοπευτικές δραστηριότητες είναι σημαντικές και απαραίτητες. «Γίνετε πανούργος! Και χρησιμοποιείτε κατασκόπους σε κάθε είδους εργασία»[13:18]. Όλες οι οργανώσεις και τα άτομα ασχολούνται σε κάποιο βαθμό με κατασκοπευτικές δραστηριότητες και επενδύουν τους απαραίτητους πόρους, ώστε να αποδώσουν.
Η γνώση είναι επίσης απαραίτητη για την επίτευξη κοινών στόχων με άλλους συμμάχους πράγμα που λειτουργεί ενισχυτικά και για τους δύο. «Δεν μπορούμε να μπούμε σε συμμαχίες, πριν εξοικειωθούμε με τα σχέδια των γειτόνων μας», προειδοποιεί ο Σουν Τσου.» Όταν οι δρόμοι συγκλίνουν να σταθεροποιείς τις συμμαχίες σου» προτρέπει ο Σουν Τσου. Δεν αρκεί όμως η σύναψη συμμαχιών όταν υπάρχει κοινό συμφέρον. Χρειάζεται και η υπονόμευση των συμμαχιών του αντιπάλου για την αποδυνάμωσή του: «Να αποφεύγεις την συνένωση των εχθρικών δυνάμεων»,[3:3] συμβουλεύει ο Σουν Τσου.

Στον επιχειρηματικό τομέα οι συμμαχίες μπορούν να πάρουν πολλές μορφές π.χ., joint ventures, value-chain partnerships κλπ. Για να αποδώσουν όμως πρέπει να βασίζονται στο κοινό συμφέρον και στην <<συμπληρωματικότητα>> των συμμάχων.

Ο Σουν Τσου μας προειδοποιεί να μην εμπιστευόμαστε τη «λαϊκή σοφία». Σαν λαϊκή σοφία ορίζεται το σύνολο των αναπόδεικτων υποθέσεων, των αστήρικτων εικασιών και των γενικά αποδεκτών απόψεων, που υπάρχουν σε κάθε ομάδα ανθρώπων. Το να μην αμφισβητείς τη λαϊκή σοφία περικλείει μεγάλους κινδύνους. Τα αξιόπιστα στοιχεία πάντα προηγούνται της επιτυχημένης δράσης.

Οι περισσότερες αποφάσεις που λαμβάνονται κατά τη διάρκεια των ανταγωνιστικών ενεργειών έχουν ένα στοιχείο αβεβαιότητας. Διότι δεν είναι δυνατό να γνωρίζουμε τα πάντα. Παρ΄ όλα αυτά, οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν. Ο Σουν Τσου μας λέει να λάβουμε υπόψη όλα τα στοιχεία και να αποφασίσουμε, υπολογίζοντας τις δυνατότητες επιτυχίας. «Συγκρίνετε προσεκτικά το αντίπαλο στράτευμα με το δικό σας, έτσι θα ξέρετε που βρίσκεται η υπεροχή και πού υπάρχει η αδυναμία»[6:24]. Μας λέει, δηλαδή, ο Σουν Τσου να εκτιμήσουμε τις πιθανότητες επιτυχίας πριν να δράσουμε. Οι σύγχρονοι μάνατζερ έχουν πρόσβαση σε μερικές απλές αλλά ισχυρές στατιστικές τεχνικές, που τους βοηθούν να ποσοτικοποιήσουν την αβεβαιότητα, που σχετίζεται με τις πληροφορίες. Γενικά έχει αποδειχτεί ότι αυτές οι τεχνικές μπορούν να βελτιώσουν πολύ την ποιότητα των αποφάσεων. Η επιτυχία στο πληροφοριακό πεδίο εξαρτάται από το πόσο ξέρει κανείς να χρησιμοποιεί τα στατιστικά δεδομένα.

ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙΣ ΤΟ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟ

Ο Σουν Τσου μας προειδοποιεί. «Η τέχνη του πολέμου μας διδάσκει να μην στηριζόμαστε στην πιθανότητα ότι ο εχθρός δεν θα έρθει, αλλά στην ετοιμότητά  μας να τον υποδεχτούμε. Όχι στην ευνοϊκή υπόθεση ότι δεν θα επιτεθεί, αλλά μάλλον στο γεγονός ότι έχουμε κάνει τη θέση μας απρόσβλητη»[8:11].

Μην υποθέτετε ότι ο ανταγωνισμός δε θα επιτεθεί. Να βασίζεστε, αντίθετα, στην επαρκή προετοιμασία για να τον κερδίσετε. Αν επιζητάτε κάτι που απαιτεί να ανταγωνιστείτε κάποιον άλλο για να το αποκτήσετε, είναι ανόητο να πιστεύετε ότι αυτό το άτομο ή η οργάνωση κοιμούνται. Φυσικά ο ανταγωνισμός θα προσπαθήσει  να κερδίσει τη μάχη.

«Αν θέλουμε να αποσπάσουμε κάποιο όφελος από τον εχθρό, δεν πρέπει να προσκολλάμε τη σκέψη μας σε αυτό και μόνο, αλλά πρέπει να δεχόμαστε την πιθανότητα και ο εχθρός να μας προκαλέσει κάποια ζημιά, και να αφήνουμε αυτό το ενδεχόμενο να μπαίνει σαν παράγοντας στους υπολογισμούς μας» [8:8].   Γι΄ αυτό η επαρκής προετοιμασία είναι απαραίτητη.

Ο Σουν Τσου κάνει και μια άλλη προειδοποίηση σε σχέση με την προετοιμασία. Μην καταπιάνεστε με δύσκολα προβλήματα, όταν δεν έχετε επαρκείς πόρους. Ακόμη και με εξαιρετική στρατηγική, θα ηττηθείτε αν δεν έχετε πόρους. Σύμφωνα με τον Σουν Τσου, δεν είναι απαραίτητο να έχεις περισσότερους άνδρες ή περισσότερα χρήματα, για να επιτύχεις. Αυτό που πρέπει να κάνετε είναι να παρατηρείτε προσεκτικά τον ανταγωνισμό και να συγκεντρώσετε τις δυνάμεις σας στα αδύνατα σημεία του. Όμως, μην υποτιμάτε τον ανταγωνισμό. Σκεφθείτε καλά τη σημασία των κινήσεων και των τακτικών σας. Να περιμένετε το χειρότερο αν θέλετε να επιτύχετε.

ΑΡΠΑΞΕ ΤΗ ΜΕΡΑ

«Η ταχύτητα είναι η πεμπτουσία του πολέμου. Επωφεληθείτε από την έλλειψη ετοιμότητας του εχθρού, προχωρήστε από προσβάσεις μη αναμενόμενες και επιτεθείτε σε αφύλακτα σημεία»[11:19], τονίζει ο Σουν  Τσου. Η γρήγορη νίκη είναι ο στόχος της ανταγωνιστικής δραστηριότητας. Ο πιο σημαντικός παράγοντας επιτυχίας στον ανταγωνισμό είναι η ταχύτητα. Για να νικήσεις, πρέπει να κάνεις τα πράγματα με απλό τρόπο, όταν μπορείς. Οι απλές μέθοδοι είναι αποτελεσματικές και οικονομικές. Δοκιμάστε αυτές πρώτα. Αν δεν λειτουργήσουν έχετε ακόμη χρόνο, για να δοκιμάσετε κάτι άλλο.

«Όποιος φθάσει πρώτος στο πεδίο της μάχης και περιμένει τον ερχομό του εχθρού, θα είναι ξεκούραστος για τη μάχη, όποιος έρχεται δεύτερος και είναι υποχρεωμένος να βιαστεί για τη μάχη, θα φθάσει εξαντλημένος»[6:1]. Το να είσαι ένα βήμα μπροστά από τον ανταγωνισμό αξίζει περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο πλεονέκτημα. Όταν προηγείσαι, ο ανταγωνισμός πρέπει να αντιδράσει.

Η ταχύτητα και η καινοτομία είναι τα κλειδιά, για  να διατηρήσεις το προβάδισμα. Κάνε τα απλά πράγματα καλά. Αν κάνεις πολλά απλά πράγματα πολύ καλά, αυξάνεις τις πιθανότητες επιτυχίας σου. Αυτό επαληθεύεται ιδιαίτερα, αν ο ανταγωνισμός πιστεύει ότι η πολυπλοκότητα φέρνει την επιτυχία. «Δεν υπάρχει παράδειγμα χώρας που να έχει επωφεληθεί από πόλεμο που παρατείνεται»[2:6].  Τις περισσότερες φορές, η πολυπλοκότητα φέρνει αυξημένα έξοδα. Όταν το νερό κυλάει, αποφεύγει τα υψηλά σημεία και επιζητά τα χαμηλά. Έτσι και οι επιτυχημένες στρατηγικές, αποφεύγουν τις δύσκολες μεθόδους και επιζητούν τις εύκολες.

ΚΑΨΕ ΤΙΣ ΓΕΦΥΡΕΣ

Όταν οι άνθρωποι ενώνονται, για να επιτύχουν ένα σκοπό, κανένα εμπόδιο δεν μπορεί να σταθεί στο δρόμο τους. Ο Σουν Τσου συμβουλεύει τον επιτυχημένο ηγέτη να βάζει τον εαυτό του και τους ανθρώπους του σε καταστάσεις όπου υπάρχει ο κίνδυνος της αποτυχίας. Όταν οι άνθρωποι γνωρίζουν ότι θα αποτύχουν αν δεν συνεργαστούν, θα ενωθούν ως προς ένα στόχο και θα παραμείνουν αφοσιωμένοι σε ένα σύνολο αντικειμενικών σκοπών. Κατά την κρίσιμη στιγμή, ο ηγέτης ενός στρατού ενεργεί όπως ένας άνθρωπος που έχει αναρριχηθεί σε κάποιο ψηλό σημείο και μετά κλωτσάει μακριά πίσω του τη σκάλα. Φέρνει τους άνδρες του βαθιά μέσα στην περιοχή πριν δείξει τα <<χαρτιά του>>. Να συγκεντρώνει το πλήθος του και να το φέρνει μέσα στον κίνδυνο: μπορούμε να πούμε ότι αυτή είναι η δουλειά του στρατηγού» [11:38,40].   Ο επιτυχημένος ηγέτης σπρώχνει τους ανθρώπους του μπροστά κι ύστερα καίει τις γέφυρες πίσω τους.

Η παρακίνηση και η αφοσίωση είναι τα κλειδιά της ηγεσίας. Ο Σουν Τσου μας λέει, ότι οι άνθρωποι παρακινούνται από την προσδοκία του οφέλους. Όταν αντιμετωπίζετε προκλήσεις και εμπόδια, εστιάστε την προσοχή των ανθρώπων σας στα οφέλη της επιτυχίας. «Δίνετε ανταμοιβές χωρίς να είστε ιδιαίτερα προσκολλημένοι στον κανόνα, εκδώστε διαταγές χωρίς να δεσμεύεστε από προηγούμενες διευθετήσεις και θα είστε σε θέση να χειρίζεστε έναν ολόκληρο στρατό, σαν να είχατε να κάνετε με ένα μονάχα άνδρα»[11:56].  Μην τους πείτε για τους κινδύνους που υπάρχουν, γιατί αυτό θα τους απογοητεύσει. Για να κεντρίσετε την προσοχή τους, δώστε τους ξεκάθαρους στόχους και αξιόλογες ανταμοιβές. Να φέρεστε στους ανθρώπους σας καλά. Να τους εκπαιδεύετε επιμελώς. Η επιτυχία της οργάνωσης χτίζεται πάνω στην ατομική επιτυχία των μελών της.

 

ΝΑ ΒΕΛΤΙΩΝΕΣΑΙ

Ο Σουν Τσου λέει, ότι στον πόλεμο υπάρχουν δύο μόνο τακτικές: οι αναμενόμενες και οι απροσδόκητες. Οι αποτελεσματικοί διοικητές συνδυάζουν τις αναμενόμενες με τις απροσδόκητες τακτικές ανάλογα με τις απαιτήσεις της κατάστασης. Αλλά οι απροσδόκητες τακτικές είναι αυτές που δημιουργούν τις προϋποθέσεις της νίκης. Για τις απροσδόκητες ή καινοτόμες τακτικές δεν μπορούν να βρεθούν εκ των προτέρων οι κατάλληλες άμυνες. Η καινοτομία είναι ένα όπλο που σε κάνει ανίκητο. Η δύναμη της καινοτομίας κάνει βέβαιη την επικράτηση.

Η αποτελεσματική καινοτομία δεν είναι απαραίτητα περίπλοκη ή δύσκολη. Τα επιτυχημένα προγράμματα Μάνατζμεντ Ολικής Ποιότητας έχουν δείξει την αξία της σταδιακής βελτίωσης της λειτουργίας. Αυτό ανάγεται στην ιδέα του να κάνεις τα απλά πράγματα καλά. Απόρροια αυτής της ιδέας είναι η εφαρμογή απλών αλλά συχνών βελτιώσεων. Ένας μεγάλος αριθμός απλών βελτιώσεων μπορεί να επιφέρει σημαντική διαφορά στην απόδοση. Τα στελέχη που είναι ικανά στο να ενισχύουν και να εφαρμόζουν καινοτόμες ιδέες έχουν άπειρες δυνατότητες σε μια ανταγωνιστική κατάσταση.

 

ΝΑ ΣΥΝΕΡΓΑΖΕΣΑΙ ΑΡΜΟΝΙΚΑ

Η οργάνωση, η εκπαίδευση και η επικοινωνία αποτελούν τους θεμέλιους λίθους της επιτυχίας. Αν οργανώσετε και εκπαιδεύσετε τους ανθρώπους σας ξεκάθαρα, θα μπορείτε να ελέγχετε τις δραστηριότητές τους στη διάρκεια του ανταγωνισμού. Αν η οργάνωση και η εκπαίδευση είναι ασαφείς, τότε και οι άνθρωποί σας δεν θα είναι αξιόπιστοι, θα αποδειχτούν ανεπαρκείς την πιο κρίσιμη στιγμή. Όμως, όταν οι προσδοκίες είναι ξεκάθαρες και η οργανωτική δομή κατάλληλη για τα καθήκοντα τους, οι άνθρωποι θα εμπιστευτούν τους ηγέτες τους και θα τους ακολουθήσουν ακόμη και σε δύσκολες περιστάσεις.

Η εκπαίδευση είναι το βασικό συστατικό στοιχείο της αρμονικής συνεργασίας των ανθρώπων. Η σχέση κόστους/οφέλους από τη σωστή εκπαίδευση είναι δυσανάλογα υπέρ του οφέλους, όταν συνδυάζεται με την κατάλληλη οργάνωση και με ένα σύστημα αμοιβών που δεν αποθαρρύνει τους ανθρώπους.

Η καλή εκπαίδευση οδηγεί σε μια κοινά αποδεκτή αντίληψη και γνώση. Οι κοινά αποδεκτές γνώσεις είναι απαραίτητες, για μια ξεκάθαρη επικοινωνία. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στο απόγειο κατά τη διάρκεια του ανταγωνισμού, όταν είναι κρίσιμο να διοικήσετε τους ανθρώπους σας. Επιπλέον, η σωστή εκπαίδευση δημιουργεί πιστή πελατεία. Ο Σουν Τσου μας λέει, ότι δεν μπορούμε να τιμωρήσουμε τους ανθρώπους, αν δεν αισθανθούν πρώτα πιστοί σε μας, δηλαδή, μέχρι να θεωρήσουν να τους εαυτούς τους, μέλη της ομάδας μας. Επίσης, μας λέει, ότι αν δεν μπορούμε να τιμωρήσουμε τους ανθρώπους, δεν μπορούμε να τους ελέγξουμε.

Η αποτελεσματική εκπαίδευση κρατάει ενημερωμένους τους ανθρώπους σας και προωθεί την άνεση και την σταθερότητα μέσα στην ομάδα. Οι άνθρωποι που αισθάνονται άνεση και σταθερότητα έχουν υγιέστερα συναισθήματα και οξύτερα μυαλά. Διατηρείστε τους ανθρώπους σας υγιείς. Φυλάξτε την ενέργειά τους για τα σημαντικά θέματα. Ανορθώστε το ηθικό τους. Χρησιμοποιήστε τους ανθρώπους σας προσεκτικά, ώστε να διατηρούν αποθέματα ενέργειας και ικανότητας. Με αυτό τον τρόπο θα μπορέσει να εκμεταλλευτεί τις απροσδόκητες ευκαιρίες και την επίδραση των καινοτομιών.

ΑΦΗΣΕ ΤΟΥΣ ΝΑ ΕΙΚΑΖΟΥΝ

Οι καλύτερες ανταγωνιστικές στρατηγικές είναι άμορφες. Είναι τόσο δυσδιάκριτες ώστε ούτε οι ανταγωνιστές, ούτε οι άνθρωποί σου να μπορούν να τις επιληφθούν. «Συγκρίνετε προσεκτικά το αντίπαλο στράτευμα με το δικό σας, έτσι θα ξέρετε που βρίσκεται η υπεροχή και πού υπάρχει η αδυναμία»[6:24]. Αν η στρατηγική σας είναι μυστηριώδης δεν μπορεί να εξουδετερωθεί. Έτσι οι ανταγωνιστές σας είναι υποχρεωμένοι να αντιδράσουν μόνο αφότου αποκαλυφθεί η στρατηγική σας και  αυτό σας δίνει ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Όπως λέει ο Σουν Τσου : «Τι σημασία έχει αν ένας ανταγωνιστής έχει περισσότερους πόρους; Αν εγώ ελέγχω την κατάσταση, δεν μπορεί να τους χρησιμοποιήσει». Όταν υπάρχει ο έλεγχος, θα νικήσουν εκείνοι που έχουν την ικανότητα. Ακόμη και αν ο ανταγωνιστής είναι ισχυρός, μέσω του ελέγχου, μπορείς να τον κάνεις να χάσει την διάθεσή του για μάχη. Εστιάστε την προσοχή σας στον στόχο σας. Διατηρήστε τον έλεγχο με την μυστικότητα των στρατηγικών σας.

Για να αποκτήσετε τον έλεγχο, αρπάξτε κάτι που ο ανταγωνιστής σας θέλει ή χρειάζεται. Όταν ο ανταγωνιστής σας επιδείξει μία αδυναμία, κινηθείτε γρήγορα, χωρίς προειδοποίηση. Η επιτυχία της κατά μέτωπον επίθεσης βασίζεται, κυρίως, στην παραπλάνηση. Όσα λιγότερα γνωρίζει ο ανταγωνιστής σας σχετικά με τις προθέσεις σας, τόσο ισχυρότερος είσαι. «Δεν πρέπει να αποκαλύπτουμε στο πού έχουμε πρόθεση να πολεμήσουμε, γιατί, αν δεν το γνωρίζει ο εχθρός, θα έχει να προετοιμαστεί εναντίον μιας πιθανής επιθέσεως σε κάμποσα διαφορετικά σημεία και έτσι, όντας οι δυνάμεις του απλωμένες σε πολλές διευθύνσεις, η δύναμη που θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε σε κάθε δοσμένο σημείο θα είναι αναλογικά μικρότερη»[6:16].  Αν πρέπει να προετοιμάσει την άμυνα του σε πολλά σημεία, εξαιτίας των περιορισμένων πόρων του, ο ανταγωνιστής σας θα είναι αδύναμος παντού.

ΣΥΝΟΨΗ

Μελετώντας και αναλύοντας την  Τέχνη του πολέμου  του Σουν Τσου διαπιστώνεται ότι η στρατηγική σκέψη και ιδιαίτερα η στρατιωτική στρατηγική στις βασικές της αρχές και έννοιες παραμένει η ίδια όπως την καθόρισε και την εφάρμοσε στην πράξη ο Σουν Τσου πριν από 2500 χρόνια. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας, η πληροφορική, η πολυπλοκότητα των διεθνών και οικονομικών σχέσεων, το διαρκώς μεταβαλλόμενο, από κάθε άποψη, περιβάλλον μπορεί να άλλαξαν τις μεθόδους στρατηγικής, όχι όμως και τις αρχές της οι οποίες κατά βάση παραμένουν αναλλοίωτες.

Ο κεντρικός πυρήνας των ιδεών του συνοψίζεται στο ότι καταρχήν πρέπει να αποφεύγεται ο πόλεμος και να επιδιώκεται η επιτυχία του σκοπού του πολέμου χωρίς σύγκρουση. Πιστεύει ότι ο στρατηγός για να πετύχει τη νίκη, πρέπει να χρησιμοποιεί την πανουργία και να γνωρίζει καλά τους παράγοντες εκείνους που σχετίζονται με την αποστολή του, το στράτευμά του, τον εχθρό, την περιοχή αναμέτρησης, το χρόνο έτσι ώστε με σωστή εκτίμηση να πετύχει τους σκοπούς του. Αν μπορούσε κανείς να συνοψίσει σε μια φράση την προσέγγιση του κινέζου στρατηγού, αυτή θα ήταν: μέγιστο όφελος με το ελάχιστο κόστος και τον ελάχιστο κίνδυνο.

Η θεωρία του Σουν Τσου μπορεί να βρεί εφαρμογή σε οποιαδήποτε σύγκρουση, στρατιωτική, κοινωνική, οικονομική ακόμη και προσωπική.

Όπως επισημαίνει ο Λίντελλ Χάρτ, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της στρατιωτικής στρατηγικής του 20ου αιώνα, «το μικρό αυτό βιβλιαράκι περιέχει μόνο του τόσα πολλά από τις αρχές της στρατηγικής και της τακτικής που εγώ δεν θα μπορούσα να συμπεριλάβω σε είκοσι δικά μου βιβλία». Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η τέχνη του πολέμου είναι ένα εξαιρετικά δημοφιλές βιβλίο στην Ιαπωνία του 21ου αιώνα, σε επίπεδο διευθυντικών στελεχών των ιαπωνικών πολυεθνικών, όπου εξετάζεται λεπτομερώς η ανταγωνιστική στρατηγική που εφαρμοζόταν στα πεδία των μαχών πριν από είκοσι πέντε αιώνες.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. SUN TZU. Η Τέχνη του πολέμου, Μετάφραση Κ. Γεωργαντάς, Εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 1991
  2. SUN TZU. The Art of War, Translated by Thomas Cleary, SHAMBALA DRAGON EDITIONS, Boston & London, 1988
  3. G.KRAUSE. The Way of the leader, Nicolas Brealey Publishing Limited, London , 1997
  4. G.KRAUSE. The Art of War for Executives, Perigee, New York, 1995
  5. MINTZBERG, The Rise and Fall of Strategic Planning, The Free Press, New York, 1994
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s