Το Δίκαιο της Θάλασσας, και οι Ελληνοτουρκικές διαφορές στο Αιγαίο

Η Ελλάδα δέχεται σήμερα εκ μέρους της Τουρκίας σοβαρές και απροκάλυπτες πιέσεις που κατευθύνονται προς πολλούς αντικειμενικούς σκοπούς και κυρίως προς το Αιγαίο. Η πίεση αυτή έφτασε πολλές φορές σε επίπεδα κρίσεως με αποκορύφωμα την κρίση του Μαρτίου 1987, και αυτή των Ιμίων 1996. Αποτελεί δε μια ενεργό απειλή που θεωρείται όχι μόνο ένα από τα δυσκολότερα και πιο κρίσιμα προβλήματα της εξωτερικής μας πολιτικής αλλά και αφήνει και πολλά ερωτηματικά για τους μακροπρόθεσμους στόχους της Τουρκίας. Η εκδηλωνόμενη αυτή απειλή ευρίσκονταν σε λανθάνουσα κατάσταση στο Υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας από την επομένη της υπογραφής της συνθήκης της Λωζάνης. Για την ώρα η Τουρκία δεν ζητά τίποτα άλλο παρά να μοιράσουμε κάτι που δεν της ανήκει, αδιαφορώντας για τα κυριαρχικά μας δικαιώματα σε περιοχές που εθνολογικά, ιστορικά, πολιτικά βάσει συνθηκών και συμβάσεων, ακόμα και βάσει των αρχών του διεθνούς δικαίου ανήκουν στην Ελλάδα.

     Οι αυθαίρετες διεκδικήσεις που προβάλλει η Τουρκία στον Ελληνικό χώρο του Αιγαίου καθιστούν το θέμα αυτό ειδικά για εμάς τους Έλληνες ιδιαίτερης σπουδαιότητας. Ακόμα όμως και αν δεν υπήρχε η Τουρκική απειλή το δίκαιο της θάλασσας έχει προφανή βαρύτητα για τη χώρα μας λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της ναυτιλίας της. Το θέμα είναι κρίσιμο και για τη διεθνή κοινότητα στο σύνολο της η οποία βρίσκεται ολοένα και περισσότερο αντιμέτωπη με τον κίνδυνο εξάντλησης των φυσικών πλουτοπαραγωγικών πηγών.

     Το δίκαιο της θάλασσας με τις πολυάριθμες και ζωτικής σημασίας για τα κράτη ρυθμίσεις που περιλαμβάνει αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά και ενδιαφέροντα τμήματα του διεθνούς δικαίου. Λέγοντας Δίκαιο της Θάλασσας εννοούμε ένα σύνολο κανόνων Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου, που ρυθμίζουν την κατανομή, χρησιμοποίηση και εκμετάλλευση των θαλασσών με τους βυθούς τους καθώς και το υπέδαφος αυτών. Η ένταξη των κανόνων αυτών στο δημόσιο διεθνές δίκαιο σημαίνει και την αυξημένη ισχύ τους, από την οποία απορρέει και η υποχρέωση εφαρμογής τους.

ΙΣΧΥΟΝ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ

     Το ισχύον καθεστώς στο Αιγαίο βασίζεται σε συνθήκες και συμβάσεις σπουδαιότερες των οποίων είναι:

     α.  Συνθήκη του Λονδίνου (1913)

     β.  Συνθήκη της Λωζάνης -(1923), – «περί εδαφικού καθεστώτος»

     γ.  Συνθήκη του Μοντρέ (1936) – «τροποποίηση συνθήκης Λωζάνης»

     δ.  Σύμβαση Σικάγου (1944) – «περί εναερίου χώρου»

     ε.  Συνθήκη των Παρισίων (1947) περί αποδώσεως της Δωδεκανήσου»

     στ.     Περιφερειακό σχέδιο Παρισίων (1952) – «περί διαχωρισμού FIR Ευρώπης»

     ζ.  Συνθήκη της Γενεύης (1958) – «περί υφαλοκρηπίδας – χωρικής θάλασσας»

     η.  Διάσκεψη Καράκας (1974) – «περί υφαλοκρηπίδας – χωρικής θάλασσας)

     θ.  Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας(1982) – Montego Bay / Jamaica.

     ι.   Διεθνές έθιμο (εθιμοτυπικό δίκαιο – διεθνή πρακτική)

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

     α. Οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις μπροστά στην μακραίωνη Ελληνική Ιστορία, χαρακτηρίζονται σχετικά πρόσφατες. Οι σχέσεις τους αρχίζουν μόλις τον 11ο μ.Χ. αιώνα όταν οι Τούρκοι προερχόμενοι από τα βάθη της Ασίας εγκαταστάθηκαν ως νομάδες στην περιφέρεια του Βυζαντίου (περιοχή Αρμενίας). Από την περιοχή αυτή εκτείνονται σταδιακά και καταλαμβάνουν τον Ελληνικό χώρο. Το 1453 μ.Χ. κατακτούν την πρωτεύουσα του Ελληνοχριστιανικού Βυζαντίου δημιουργώντας στη συνέχεια την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

     Στην διάρκεια της Τουρκοκρατίας οι Έλληνες αντέδρασαν δυναμικά με αποκορύφωσα την επανάσταση του 1821 και τη δημιουργία του νέου Ελληνικού κράτους. Μετά από πολλούς αγώνες και θυσίες κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-13 κατάφεραν σταδιακά να απελευθερώσουν και άλλα τμήματα του πανάρχαιου Ελληνικού χώρου δημιουργώντας την σημερινή Ελλάδα.

     Στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Ελλάδα στο πλευρό των Συμμάχων αποβιβάζει το 1919 στρατεύματα στη Σμύρνη για την προστασία του Ελληνικού πληθυσμού της Μικράς Ασίας. Το 1920 υπογράφτηκε η Συνθήκη των Σεβρών με την οποία παραχωρούνταν την Ελλάδα περιοχές στις οποίες ανθούσε το Ελληνικό στοιχείο από τους αρχαίους χρόνους. Ακολουθεί το Μικρασιατικό Ολοκαύτωμα (1922) και την αποχώρηση του Ελληνικού στρατού ακολουθεί η Συνθήκη ειρήνης της Λοζάννης (1923). Με αυτήν ανατράπηκε η Συνθήκη των Σεβρών και μέρος από τα εδάφη που είχαν παραχωρηθεί στην Ελλάδα επιστρέφονται στην Τουρκία Η Συνθήκη της Λοζάννης καθόρισε τα σύνορα μεταξύ των δύο χωρών και ρύθμισε τις διακρατικές τους σχέσεις. Καθορίστηκε και ανταλλαγή πληθυσμών από την οποία εξαιρέθηκαν οι Έλληνες κάτοικοι της Κων/πολης και οι Μουσουλμάνοι της Ελληνικής Θράκης αντίστοιχα.

     Για τα Ελληνικά νησιά Ίμβρο και Τένεδο που παραχωρήθηκα στην Τουρκία αν και κατοικούνταν από αμιγή ελληνικό πληθυσμό αναγνωρίστηκε ειδικό καθεστώς αυτονομίας.

     Μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λοζάννης αρχίζει νέα περίοδος στις Ε/Τ σχέσεις. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και Κεμάλ Ατατούρκ δημιουργούν την πολιτική άνοιξη των Ε/Τ σχέσεων και οι δυο λαοί έζησαν για ένα διάστημα ειρηνικά. Μετά το θάνατο του Κεμάλ (1938) αρχίζουν οι κακοπιστίες και οι απροκάλυπτες απαιτήσεις της Τουρκίας πάνω στα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας στο Αιγαίο.

     β. Συμπεριφορά της Τουρκίας μετά τη Συνθήκη της Λοζάννης

 Η Τουρκία επί 50 χρόνια (μέχρι το 1973) δεν έθεσε θέμα μεταβολής της Συνθήκης της Λοζάννης και δεν προέβαλλε τουλάχιστον εμφανώς, βλέψεις εις βάρος του Ελληνικού χώρου. Βεβαίως παρασκηνιακά και κρύβοντας επιμελώς τα σχέδια της προσπάθησε αρκετές φορές να επωφεληθεί κρίσεων στις οποίες ενεπλάκη η χώρα μας για να επιτύχει εδαφικά οφέλη. Παρακάτω αναφέρονται μερικές περιπτώσεις:

     1939: Κατά την Αγγλο-Γαλλο-Τουρκική Συνθήκη αμοιβαίας βοήθειας κατόρθωσε να διατυπώσει άρθρο με το οποίο προεβλέπετο κατάληψη νησιών του Αιγαίου εκ μέρους της Τουρκίας σε περίπτωση απώλειας ανεξαρτησίας της Ελλάδας, ώστε να μην απειληθεί η ασφάλεια της.

     1941: Η Τουρκία προτείνει στην Γερμανία την κατάληψη νησιών του Ανατ. Αιγαίου με τη δικαιολογία προστασίας των εκ μέρους των Άγγλων.

     1947: Ο Στάλιν κατόπιν ενεργειών της Τουρκίας προτείνει ανεπιτυχώς στη Μεγάλη Βρετανία την παραχώρηση στην Τουρκία των Δωδεκανήσων και των νησιών Λέσβου και Χίου ως αμοιβή για την ευμενή ουδετερότητα που τήρησε έναντι των Συμμάχων.

     1952: Με την είσοδο της Ελλάδας και της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ οι δύο χώρες συνεργάστηκαν και πάλι φιλικά αλλά οι λίγες ελπίδες αναβιώσεως του πνεύματος Βενιζέλου – Ατατούρκ σύντομα διαλύονται.

     1955: Οι Τούρκοι μεθοδεύουν τον αφανισμό του Ελληνικού στοιχείου στην Κων/πολη και στα νησιά Ίμβρο και Τένεδο και από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 αρχίζουν να δημιουργούν μέσα στο ΝΑΤΟ προβλήματα εις βάρος της Ελλάδας.

     1964: Η Τουρκία θέτει για πρώτη φορά θέμα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών.

     1973: Η Τουρκική εφημερίδα της κυβερνήσεως δημοσιεύει χάρτη στον οποίο χωρίς να λαμβάνονται καθόλου υπόψη τα Ελληνικά νησιά, σημειώνονται τα όρια της Τουρκικής υφαλοκρηπίδας στη μέση του Αιγαίου. Τον ίδιο χρόνο η Τουρκία χορηγεί άδειες διεξαγωγής ερευνών στην Τουρκική εταιρία πετρελαίων σε περιοχές που καλύπτει η Ελλην. υφαλοκρηπίδα.

     1974: Μεγάλη ένταση στις Ε/Τ σχέσεις όταν εξέρχεται στις επίμαχες περιοχές το Τουρκικό ωκεανογραφικό σκάφος «Τσανταρλί»

     Ιουλ 1974: Τα Τουρκικά στρατεύματα εισβάλλουν στην Κύπρο και καταλαμβάνουν το 40% του εδάφους της. Το κατέχουν μέχρι σήμερα έχοντας ανακηρύξει αυτό σε ανεξάρτητο Τουρκοκυπριακό κράτος παρά τις καταδικαστικές αποφάσεις του ΟΗΕ.

     1975: Η Τουρκία συγκροτεί την ΙV Στρατιά (Στρατιά Αιγαίου) με έδρα τη Σμύρνη και με διάταξη απέναντι από τα Ελληνικά νησιά. Η συγκρότηση, η οργάνωση, η διάταξη, η εκπαίδευση και κυρίως οι ασκήσεις που διεξάγει δεν αφήνουν καμία αμφιβολία για την αποστολή της Στρατιάς.

     Ιουλ 1976: Νέα ένταση – κίνδυνος πολέμου μεταξύ των δύο χωρών όταν το ερευνητικό σκάφος «Χόρα» κινείται σε αυθαίρετα οριοθετημένες από την Τουρκία περιοχές του Αιγαίου.

     Ιουλ 1978: Με την ανάληψη από την Τουρκία της διοίκησης του Συμμαχικού Στρατηγείου της ΝΑ πτέρυγας του ΝΑΤΟ (Σμύρνη), η Τουρκία προσπάθησε ανεπιτυχώς να αναλάβει τον επιχειρησιακό έλεγχο του Αιγαίου συμπεριλαμβανομένου και του Ελληνικού εναέριου χώρου.

     Μαρ 1987: Οι δύο χώρες φτάνουν στο κατώφλι του πολέμου με την έξοδο του ωκεανογραφικού σκάφους «Σισμίκ»

     Για τις προκλήσεις της Τουρκίας τη δεκαετία του ’90 μέχρι σήμερα θα αναφερθούμε σε ξεχωριστή ενότητα της διαλέξεως.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΕΙ Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΣΗΜΕΡΑ

      Σήμερα οι επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας εκδηλώνονται με πολιτικές – διπλωματικές πράξεις (π.χ. επίσημες δηλώσεις) και με στρατηγικές πράξεις (π.χ. επιθετική κατά των νησιών του Αιγαίου διάταξη Τουρκικών δυνάμεων), σε συνδυασμό με την διαμόρφωση κατάλληλου ψυχολογικού κλίματος στον Τουρκικό λαό και τις ένοπλες δυνάμεις για επιθετικό πόλεμο κατά της Ελλάδας.

     Τα συγκεκριμένα προβλήματα που δημιουργεί και συντηρεί η Άγκυρα είναι εκτός του Κυπριακού τα εξής:

     α.  Η αμφισβήτηση της Ελληνικότητας των νησιών του Αιγαίου

     β.  Η αιγιαλίτιδα ζώνη (χωρικά ύδατα ή χωρική θάλασσα)

     γ.  Η υφαλοκρηπίδα των νησιών

     δ.  Ο εθνικός εναέριος χώρος της Ελλάδας και το FIR Αθηνών.

     ε. Η αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου

     στ.     Η μόνιμη στρατιωτική απειλή

ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

     Το Αιγαίο ή Ελληνικό Αρχιπέλαγος υπήρξε ανέκαθεν το λίκνο του Ελληνικού πολιτισμού γεμάτο θρύλους παραδόσεις και ιστορία της Ελλάδας. Η ανάπτυξη του πολιτισμού στο Αιγαίο χάνεται στα βάθη της παλαιολιθικής περιόδου (7000 – 2800 π.Χ.) και στην πρώιμη εποχή του Χαλκού (2800-1400 π.Χ.). Ο πολιτισμός αυτός θα φτάσει στο αποκορύφωμα του την δεύτερη χιλιετηρίδα π.Χ. με σπουδαιότερα κέντρα την Κνωσό και Φαιστό στην Κρήτη, με σαφή πλέον εθνολογικά στοιχεία. Τον Μινωικό πολιτισμό διαδέχεται ο Κυκλαδικός πολιτισμός ο οποίος μεταλαμπαδεύεται στις Μυκήνες για να καταλήξει στην Αθήνα με τον Χρυσό Αιώνα του Περικλή.

     Θεοί, Ημίθεοι, Ήρωες, Σοφοί, Επιστήμονες , καθώς και έργα αθάνατα γεννήθηκαν στα νησιά του Αιγαίου. Στην Κω γεννήθηκε ο μεγαλύτερος γιατρός της αρχαιότητας, ο Ιπποκράτης που στον περίφημο όρκο του ορκίζονται ακόμα και σήμερα οι γιατροί όλου του κόσμου. Στη Σάμο γεννήθηκε ο μαθηματικός Πυθαγόρας, ο αστρονόμος Αρίσταρχος, και ο ποιητής Ανακρέοντας. Στην Χίο κατά μια εκδοχή γεννήθηκε ο Όμηρος, στη Λέσβο γεννήθηκαν οι ποιητές Αλκαίος και Σαπφώ, καθώς και οι φιλόσοφοι Πιττακός και Θεόφραστος. Η Δήλος μας χάρισε τον Απόλλωνα και την Άρτεμη και η Μήλος το αιώνιο σύμβολο ομορφιάς την Αφροδίτη. Χρόνια αργότερα ο Ελληνισμός θα δημιουργήσει την Έφεσο, Πέργαμο, Αλικαρνασσό και Μίλητο στα Μικρασιατικά παράλια. Στην Ελληνικότατη αυτή περιοχή αναπτύσσεται τεράστιος πολιτισμός. Οι Έλληνες Αιολείς, Ίωνες ιδρύουν Ελληνικές πόλεις όπου θα ακμάσει η Τέχνη, η Φιλοσοφία, η Επιστήμη και το Εμπόριο. Στον πόλεμο των Αθηναίων με τους Πέρσες η συμμετοχή των νησιών στο πλευρό των Αθηναίων ήταν καθολική.

     Οι Τούρκοι εμφανίζονται στο Αιγαίο για πρώτη φορά τον 11ο μ.Χ. αιώνα ως επιδρομείς και έτσι έμειναν μέχρι τα μέσα του 15ου μ.Χ. αιώνα. Η κατάληψη των νησιών από τους Τούρκους έγινε μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης μεταξύ 1456 και 1669. Η Τουρκική κατοχή δεν κατόρθωσε να πνίξει την χριστιανική πίστη και την εθνική συνείδηση των υπόδουλων Αιγαιοπελαγιτών Ελλήνων. Η τουρκική κυριαρχία στο Αιγαίο υπήρξε άγονη και περιορισμένη. Κανένα έργο τέχνης και καμιά άλλη τουρκική δημιουργία δεν θα δούμε στα νησιά του Αιγαίου σε όλη τη διάρκεια της Τουρκικής κατοχής. Δεν κατάφεραν ποτέ να αποκτήσουν ιστορικούς, εθνολογικούς ή πολιτιστικούς τίτλους κυριότητας στα νησιά. Ήλθαν και έφυγαν σαν κατακτητές.

ΑΙΓΙΑΛΙΤΙΔΑ ΖΩΝΗ ή ΧΩΡΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΑ (Territorial waters)

     α. Νομική έννοια της Αιγιαλίτιδας Ζώνης

     Aιγιαλίτιδα ζώνη ή χωρική θάλασσα ή χωρικά ύδατα είναι η γειτονική προς την ξηρά θαλάσσια ζώνη πάνω στην οποία το παράκτιο κράτος έχει πλήρη κυριαρχία. Σύμφωνα με τη σύμβαση της Γενεύης (1958) η κυριαρχία του κράτους εκτείνεται τόσο στον εναέριο χώρο υπεράνω της αιγιαλίτιδας ζώνης όσο και στο βυθό και υπέδαφος αυτής.

     Aπό απόψεως εκτάσεως, ποικίλλει κατά χώρα από 3 έως 12 ν.μ. σύμφωνα με τα διεθνώς καθιερωμένα. Παρόλο λοιπόν που αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα κάθε κράτους να επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη του στα 12 ν.μ. (σύμβαση για το δίκαιο της θάλασσας – Montego Bay, Jamaica 1982), η αντίστοιχη Ελληνική ανέρχεται σήμερα στα 6 ν.μ. για χάρη της διεθνούς ναυσιπλοίας.

     Το παράκτιο κράτος ασκεί πλήρη δικαιοδοσία, αστική και ποινική εντός της αιγιαλίτιδας ζώνης, επί των αλλοδαπών εμπορικών πλοίων τα οποία υπόκεινται στην αρμοδιότητα του τοπικού κυρίαρχου. Εξαίρεση αποτελούν τα διερχόμενα ξένα πολεμικά πλοία τα οποία κατά μία άποψη θεωρούνται ως «πλωτό έδαφος» του κράτους του οποίου φέρουν τη σημαία. Τα αλλοδαπά εμπορικά και πολεμικά πλοία έχουν δικαίωμα αβλαβούς διελεύσεως από τα χωρικά ύδατα σε καιρό ειρήνης και υπό τον όρο για τα πολεμικά να προηγείται επίσημος αναγγελία της διελεύσεως ή επισκέψεως, η οποία δυνατόν να απαγορευθεί σε καιρό πολέμου. Εξυπακούεται ότι το παράκτιο κράτος έχει το δικαίωμα καταδιώξεως του ξένου πλοίου ευρισκόμενο στην αιγιαλίτιδα ζώνη του σε περίπτωση παραβιάσεως των νόμων αυτού.

     Βάσει της αρχής της αβλαβούς διελεύσεως επιτρέπεται η διέλευση πολεμικών ή εμπορικών πλοίων δια του συντομότερου δρομολογίου άνευ διακοπών και περιπλανήσεων. Τα ξένα πολεμικά πλοία δεν πρέπει να εκτελούν γυμνάσια. Τα ξένα υποβρύχια περνούν εν αναπτύσσει με αναπεπταμένη τη σημαία του κράτους στο οποίο ανήκουν. Τα ξένα αεροσκάφη δεν έχουν δικαίωμα να πετούν πάνω από την αιγιαλίτιδα ζώνη χωρίς προηγούμενη άδεια.

     β. Τρόποι μετρήσεως αιγιαλίτιδας ζώνης

     Υπάρχουν τρεις τρόποι μετρήσεως της αιγιαλίτιδας ζώνης: Η μέθοδος της φυσικής ακτογραμμής, η μέθοδος περιφερειών και μέθοδος ευθειών γραμμών βάσεως.

     (1) Μέθοδος φυσικής ακτογραμμής. Ως αφετηρία λαμβάνεται η φυσική ακτογραμμή, οπότε η οριακή γραμμή της χωρικής θάλασσας διαγράφεται παράλληλα προς την ακτή.

     (2) Μέθοδος περιφερειών ή ημικυκλίων και τόξων. Χαράσσεται σύστημα περιφερειών με κέντρα χαρακτηριστικά σημεία των ακτών και με σταθερή ακτίνα όση το καθοριζόμενο πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης. Η γραμμή που περιβάλλει τις περιφέρειες αυτές είναι το όριο της χωρικής θάλασσας.

     (3) Μέθοδος ευθειών γραμμών βάσεων. Ενώνονται με ευθείες γραμμές τα ακραία σημεία των κολπώσεων και χρησιμοποιούνται αυτές ως αφετηρίες μετρήσεως της χωρικής θάλασσας.

     Η Ελλάδα χρησιμοποιεί την πρώτη περίπτωση, ενώ η Τουρκία έχει εφαρμόσει την Τρίτη, χωρίς να έχει επικυρώσει όμως τη Σύμβαση της Γενεύης (1958).

     Για την οριοθέτηση της χωρικής θάλασσας μεταξύ δύο γειτονικών κρατών εφαρμόζεται η μέθοδος «της μέσης γραμμής», ή «ίσης αποστάσεως». Η Ελλάδα θεωρεί αυτό δεδομένο, ενώ η Τουρκία αν και με τη νομοθεσία της αναγνωρίζει την εφαρμογή της μέσης γραμμής αποφεύγει συστηματικά να το παραδεχτεί.

Από τα 129 παράκτια κράτη που υπάρχουν σήμερα στον κόσμο έχουν καθοριστεί τα παρακάτω πλάτη για την αιγιαλίτιδα ζώνης:

     (1) Τα 76 κράτη έχουν πλάτος αιγ. ζώνης 12 ν.μ.

     (2) Τα 23 κράτη έχουν πλάτος αιγ. ζώνης 3 ν.μ.

     (3) Τα 4 κράτη έχουν πλάτος αιγ. ζώνης 6 ν.μ.

     (4) Τα 3 κράτη έχουν πλάτος αιγ. ζώνης 4 ν.μ.

     (5) Τα 23 κράτη έχουν πλάτος αιγ. ζώνης από 15 – 200 ν.μ.

     Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως βάσει της διεθνούς πρακτικής και των αποφάσεων του Καράκας (1974) και Montego Bay (1982) η Ελλάδα έχει κάθε δικαίωμα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα σε 12 ν.μ. Η Τουρκία χωρίς να έχει υπογράψει καμία από τις συμβάσεις είναι η χώρα που πρώτη άσκησε το παραπάνω δικαίωμα στη Μαύρη θάλασσα και στα νότια παράλια της Μεσογείου, επεκτείνοντας την αιγ. ζώνης της σε 12 ν.μ. Παράλληλα εναντιώνεται στην καθ’ όλα νόμιμη Ελληνική θέση για επέκταση στα 12 ν.μ.

     γ. Τουρκικές θέσεις

(1) Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι το Αιγαίο είναι μια ημίκλειστη θάλασσα, και εφόσον η αιγιαλίτιδα ζώνη επεκταθεί στα 12 ν.μ. τότε αυτό θα γίνει μια κλειστή Ελληνική θάλασσα και θα περιοριστούν οι δίοδοι προς τα διεθνή ύδατα

(2) Ήδη η χωρική θάλασσα των 6 ν.μ. περιορίζει σε 3 μόνο τους θαλάσσιους χώρους του Αιγαίου από όπου τα Τουρκικά πλοία μπορούν να εισέρχονται στα διεθνή ύδατα του Αιγαίου ή να εξέρχονται από αυτά. Μια επέκταση της χωρικής θάλασσας σε 12 ν.μ. θα στερούσε τα Τουρκικά παράλια του Αιγαίου από κάθε άμεση έξοδο προς τα διεθνή ύδατα.

(3) Η επέκταση θα περιόριζε την υφαλοκρηπίδα που δικαιούται στο Αιγαίο και για την οποία έχει άδεια ερευνών από 16,3% σε 9,2%.

(4) Για την επιβίωση του μεγάλου Τουρκικού πληθυσμού των παραλίων και της εγγύς ενδοχώρας είναι αναγκαίο το δικαίωμα εξόδου προς το Αιγαίο όμοιο με εκείνο της Ελλάδας. Στην αντίθετη περίπτωση θα συνενωθούν τα χωρικά ύδατα των Ελληνικών νησιών και συνεπώς θα εγκλωβιστούν οι ακτές της Ανατολίας.

(5) Πέραν των ανωτέρω η Τουρκία προχωρά σε απειλές πολέμου (Casus beli) εάν η Ελλάδα επεκτείνει την αιγ. ζώνη της σε 12 ν.μ.

     δ. Ελληνικές θέσεις

(1) Όλοι οι παραπάνω ισχυρισμοί της Τουρκίας είναι αυθαίρετοι, υστερόβουλοι, παρέχουν ψεύτικα στοιχεία και διαστρεβλώνουν την αλήθεια.

(2) Η Ελλάδα έχει και διατηρεί πάντα το δικαίωμα να επεκτείνει την αιγ. ζώνη της σε 12 ν.μ. όποτε το κρίνει συμφέρον και αναγκαίο.

(3) Η επέκταση αυτή δεν στερεί την Τουρκία της δυνατότητας εξόδου προς τα διεθνή ύδατα, διότι κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να διέρχεται από τη χωρική θάλασσα άλλου κράτους (δικαίωμα αβλαβούς διέλευσης).

(4) Η Τουρκία γνωρίζει ότι με το σημερινό καθεστώς των 6 ν.μ., το 56,2% της συνολικής επιφάνειας του Αιγαίου είναι ανοικτή θάλασσα, το 35% είναι Ελληνική χωρική θάλασσα και το 8,8% είναι Τουρκική χωρική θάλασσα. Η Ελληνική επέκταση σε της χωρικής θάλασσας σε 12 ν.μ. θα μετέτρεπε τα παραπάνω ποσοστά σε: 28,1%, 63,9% και 8% αντίστοιχα. Από όλα αυτά γίνεται αντιληπτό ότι όλος σχεδόν ο βυθός του Αιγαίου στην περίπτωση αυτή γίνεται Ελληνική υφαλοκρηπίδα αν λάβει κανείς υπόψη του ότι η υφαλοκρηπίδα κάθε παράκτιου κράτους αρχίζει από το τέλος της αιγιαλίτιδας ζώνης, όπως θα εξετάσουμε παρακάτω.

(5) Τέλος αν μεγάλος Τουρκικός πληθυσμός κατοικεί στα Τουρκικά παράλια του

Αιγαίου (Μικρά Ασία) και της εγγύς ενδοχώρας τα 7/10 του Ελληνικού πληθυσμού κατοικεί στα Ελληνικά ηπειρωτικά παράλια και νησιά του Αιγαίου, το δε πρόβλημα είναι ζωτικότερο για την Ελλάδα.

ΥΦΑΛΟΚΡΗΠΙΔA

     α. Ορισμός – Νομική Έννοια της Υφαλοκρηπίδας

     Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Γενεύης το 1958, Υφαλοκρηπίδα είναι ο βυθός της θάλασσας και το υπέδαφος των θαλασσίων περιοχών που αρχίζει από εκεί που τελειώνει η Χ.Θ., μέχρι βάθους 200 μ. ή και πέραν του ορίου αυτού, όπου το βάθος το υπερκείμενων υδάτων επιτρέπει την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων του βυθού και του υπεδάφους των εν λόγω περιοχών.

     Η υφαλοκρηπίδα αποτελεί φυσική προέκταση του ηπειρωτικού εδάφους υπό τη θάλασσα δηλαδή προέκταση της κυριαρχίας του παρακτίου κράτους υπό και όχι υπέρ της θάλασσας.

     Όσον αφορά τα νησιά, σύμφωνα με το άρθρο 10 της σύμβασης της Γενεύης «νησί είναι φυσικά σχηματισμένη περιοχή ξηράς που περιβρέχεται από νερό και βρίσκεται πάνω από την επιφάνεια του νερού κατά την μέγιστη πλύμη». Εξαιρούνται από την έννοια του νησιού σχηματισμοί έστω και φυσικοί που υπερκαλύπτονται όμως από το χειμερινό κύμα. Κατά το διεθνές δίκαιο τα νησιά διέπονται από τον ίδιο με την ηπειρωτική περιοχή ενός κράτους καθεστώς. Έχουν αιγιαλίτιδα ζώνη και υφαλοκρηπίδα. Ο υπερκείμενος της ξηράς και της αιγ. ζώνης χώρος αποτελεί εναέριο χώρο του κράτους στο οποίο ανήκει το νησί. Εδώ όμως πρέπει να διευκρινιστεί το νομικό καθεστώς που ισχύει για τις βραχονησίδες. Σύμφωνα με την 3η Συνδιάσκεψη του ΟΗΕ για το δίκαιο της θάλασσας μερικά κράτη μεταξύ των οποίων και η Τουρκία προσπάθησαν να διασπάσουν το νομικό καθεστώς των νησιών υποβάλλοντας προτάσεις προκειμένου τα νησιά να μην έχουν υφαλοκρηπίδα και αιγ. ζώνη. Η Συνδιάσκεψη απέρριψε τελικά αυτές τις προτάσεις με μόνη εξαίρεση τις βραχονησίδες (rocks) που στερούνται οικονομικής ζωής ή που δεν μπορούν να διατηρήσουν μόνιμο πληθυσμό. Στην περίπτωση αυτή αναγνωρίζεται το δικαίωμα αιγ. ζώνης αλλά όχι όμως αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, και υφαλοκρηπίδας.

     To παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας τα οποία συνίστανται σε δύο βασικά και αποκλειστικά δικαιώματα: το δικαίωμα της εξερευνήσεως και το δικαίωμα της εκμεταλλεύσεως των φυσικών πόρων.

     Αυτό σημαίνει ότι κανείς άλλος δεν μπορεί να αξιώσει δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας άνευ ρητής συναινέσεως του παρακτίου κράτους.

     Στην υφαλοκρηπίδα, τα παράκτια κράτη δεν ασκούν πλήρη κυριαρχία, όπως στην αιγιαλίτιδα ζώνη, αλλά μόνο κυριαρχικά δικαιώματα για την εξεύρεση και εκμετάλλευση των φυσικών πόρων.

     Όσον αφορά την επιστημονική έρευνα της υφαλοκρηπίδας μας δεν μπορεί να γίνει εκ μέρους της Τουρκίας και να δοθεί σχετική συγκατάθεση την στιγμή κατά την οποία η Τουρκία προβάλει βλέψεις εις βάρος του Ελληνικού χώρου.

Υπ΄ όψιν, τα παραπάνω ισχύουν και για τις χώρες που δεν υπέγραψαν τις αποφάσεις της διασκέψεως για το Δίκαιο των Θαλασσών, μεταξύ των οποίων και η Τουρκία.

     β. Νομικά Προβλήματα Υφαλοκρηπίδας

     Δύο είναι τα νομικά προβλήματα της υφαλοκρηπίδας, τα εξής: Ο καθορισμός του εξωτερικού ορίου (πλάτος) και η οριοθέτηση μεταξύ δύο γειτονικών κρατών. Σύμφωνα με το άρθρο 1 της συμβάσεως της Γενεύης του 1958, το βάθος των 200 μ. είναι σαφέστατο.

     Το σημείο αυτό, όμως, που το βάθος της θάλασσας επιτρέπει την εκμετάλλευση του βυθού είναι ακαθόριστο, αφού εξαρτάται από την τεχνολογική εξέλιξη.

     Σύμφωνα με το άρθρο 76 της τρίτης διασκέψεως του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, καθορίζεται ότι η υφαλοκρηπίδα εκτείνεται σε όλο το υφαλοπλαίσιο ή σε απόσταση 200 μιλίων από τις ακτές. Αυτό αφορά παράκτια κράτη ωκεανών και όχι την Ελλάδα.

     γ. Οριοθέτηση Υφαλοκρηπίδας μεταξύ Γειτονικών Κρατών

 Σύμφωνα με τη σύμβαση της Γενεύης “σε περίπτωση κατά την οποία η αυτή υφαλοκρηπίδα παράκειται στα εδάφη δύο ή περισσότερων κρατών, των οποίων οι ακτές ευρίσκονται απέναντι αλλήλων, τα όρια της υφαλοκρηπίδας καθορίζονται μεταξύ τους με ειδική συμφωνία. Σε περίπτωση ασυμφωνίας, τα όρια καθορίζονται με την αρχή της μέσης γραμμής”, κάθε σημείο της οποίας ευρίσκεται σε ίση απόσταση από τα πλησιέστερα σημεία των γραμμών βάσεως, από τις οποίες μετράται το πλάτος της Χ.Θ. καθενός από τα κράτη αυτά.

     Αυτό σημαίνει ότι η Τουρκική υφαλοκρηπίδα θα φτάνει στο μέσο της αποστάσεως που χωρίζει τις Τουρκικές ακτές των Ελληνικών Νησιών.

     δ. Τουρκικές θέσεις

     (1) Αρνείται να δεχτεί ότι τα Ελληνικά Νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα όπως και οι Ηπειρωτικές ακτές.

     (2) Αρνείται να δεχτεί σαν τρόπο οριοθετήσεως της υφαλοκρηπίδας την αρχή της “Μέσης Γραμμής” που ισχύει. Επιμένει να αγνοηθούν τα Νησιά και να ισχύσει μεν η αρχή της “Μέσης Γραμμής”, αλλά με βάση μετρήσεως τις Ηπειρωτικές ακτές Ελλάδος – Τουρκίας (Διχοτόμηση υφαλοκρηπίδας Αιγαίου).

     (3) Ισχυρίζεται ότι η διαφορά της με την Ελλάδα δεν είναι νομικής και τεχνικής φύσεως, αλλά πολιτικής.

     (4) Επικαλείται την γεωμορφολογία του βυθού του Αιγαίου και ισχυρίζεται ότι η υφαλοκρηπίδα του αποτελεί φυσική προέκταση της χερσονήσου της Ανατολίας.

     (5) Ενώ αρχικά είχε κάνει δεκτή την προσφυγή στο συμβούλιο της Χάγης, τώρα την απορρίπτει.

     (6) Επιδιώκει σύναψη συμφωνίας για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου κατά παρέκκλιση από τα Διεθνή ισχύοντα και την Διεθνή Πρακτική.

     (7) Ακόμα, ισχυρίζεται ότι οι σεισμογραφικές έρευνες στο Αιγαίο έξω από χωρικά της ύδατα, δεν παραβιάζουν τα Ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα γιατί ουδέποτε έγινε οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ των δύο χωρών. Συγκεκριμένα η Άγκυρα υποστηρίζει ότι αφού ποτέ δεν υπέγραψε τις συμβάσεις της Γενεύης (1958) και για το Δίκαιο της Θάλασσας (1982), το στοιχείο αυτό δεν τη δεσμεύει να ασπαστεί τις ελληνικές θέσεις.

              ε. Ελληνικές Θέσεις

     (1) Το δικαίωμα της υφαλοκρηπίδας πηγάζει από την κυριαρχία την οποία ασκεί κάθε χώρα επί του εδάφους της. Τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και επομένως οιοδήποτε είδος οριοθέτησης δεν μπορεί να αφαιρέσει το δικαίωμα από τα νησιά.

     (2) Η χρησιμοποίηση της “Μέσης Γραμμής” για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας ικανοποιεί τις απαιτήσεις του Διεθνούς Δικαίου και επομένως είναι υποχρεωτική. Προφανώς η γραμμή αυτή δεν μπορεί να είναι στη μέση του Αιγαίου, γιατί ο αριθμός και η έκταση την οποία καταλαμβάνουν τα Ελληνικά Νησιά είναι τόσο μεγάλη, ώστε στην ουσία οι χερσαίες ακτές της Ελλάδας προεκτείνονται μέχρι των ακτών των Νησιών που βρίσκονται κοντά στην Τουρκία.

     (3) Η γεωμορφολογία του βυθού του Αιγαίου δεν στηρίζει τις Τουρκικές απόψεις. Η υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου δεν αποτελεί υποθαλάσσια συνέχεια του εδάφους της Μ. Ασίας, αλλά των Ηπειρωτικών και Νησιωτικών ακτών της Ελλάδος. Αυτό αποδεικνύει, τόσο η διαμόρφωση του βυθού του Αιγαίου, όσο και η διάταξη των νησιών, η οποία δείχνει ότι είναι προέκταση του Αγ. Όρους και της Ευβοίας. Και εάν ακόμη η υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου αποτελούσε γεωλογική συνέχεια των ακτών της Μ. Ασίας, πάλι δεν θα δημιουργούντο δικαιώματα της Τουρκίας, αφού κάθε νησί έχει τη δική του υφαλοκρηπίδα.

     (4) Επειδή η Τουρκία δεν δέχεται τη συνθήκη της Γενεύης και το δίκαιο της θάλασσας, πιστεύει ότι αυτό της δίνει το δικαίωμα να ισχυρίζεται ότι το θέμα της υφαλοκρηπίδας είναι πολιτικό και όχι Νομικό ή Τεχνικό. Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για την απόφαση της 19 Δεκ 78, που αφορά την υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου, το χαρακτήρισε σα Νομικό θέμα.

     Η Τουρκία υπαναχώρησε και δεν δέχεται την προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, γιατί το πνεύμα των αποφάσεων που εξέδωσε σε δύο παρόμοιες περιπτώσεις (οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας Μάγχης μεταξύ Αγγλίας-Γαλλίας και Β. Θαλάσσης μεταξύ Δ. Γερμανίας-Ολλανδίας-Δανίας δεν ευνοεί τις Τουρκικές βλέψεις

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ

     Είναι ο θαλάσσιος χώρος εκτάσεως μέχρι 200 ν.μ. από την ακτή στον οποίο το παράκτιο κράτος έχει ένα πλέγμα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων όσο αναφορά την αλιεία και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

     Συγκεκριμένα του αναγνωρίζονται κυριαρχικά δικαιώματα ίδιας ποιοτικής αξίας με εκείνα που έχει και ασκεί στην υφαλοκρηπίδα για την έρευνα, εκμετάλλευση και διατήρηση των θαλάσσιων φυσικών πόρων. Διευκρινίζεται ότι εντός των 200 ν.μ. που δύναται να καταλαμβάνει από την ακτή η ΑΟΖ, τα 12 ν.μ. είναι αιγιαλίτιδας ζώνης και τα 188 ανοιχτή θάλασσα.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΕΝΑΕΡΙΟΣ ΧΩΡΟΣ

     α. Ορισμός – Νομική Έννοια

     Εθνικός εναέριος χώρος είναι ο ατμοσφαιρικός χώρος και σε άπειρο ύψος θεωρητικά, πάνω από το έδαφος και τη Χ.Θ. κάθε κράτους, μέσα στον οποίο το κράτος ασκεί πλήρη και απόλυτη κυριαρχία. Κάθε κράτος δικαιούται να καταρρίψει αεροπλάνο, ιπτάμενο άνευ αδείας υπεράνω του εδάφους και χωρικής θάλασσας αυτού.

     Ο ελληνικός εναέριος χώρος καθορίστηκε για πρώτη φορά το 1931 με Νόμο, ο οποίος καθορίζει τα δικαιώματα της Ελλάδος εντός αυτού. Με Π.Δ. είχε προσδιοριστεί η έκταση των χωρικών υδάτων σε ό,τι αφορά τα ζητήματα Αεροπορίας και Αστυνομίας σε 10 ν. μίλια.

     β. Τουρκικές θέσεις

     Από το 1979 όμως η Τουρκία άρχισε να αμφισβητεί σε νομικό επίπεδο αλλά και έμπρακτα το διεθνές νομικό καθεστώς του Αιγαίου.

     Ισχυρίζεται ότι κατά την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων από την Ελλάδα δεν παρέχεται σε πλάτος 10 μιλίων αρκετή ζώνη διεθνούς εναερίου χώρου, ώστε να ελίσσονται τα Στρατιωτικά Αφη όταν εκτελούν ασκήσεις.

     Τελική επιδίωξη της Τουρκίας είναι τα παρουσιάσει το Αιγαίο ως θαλάσσιο και εναέριο χώρο ειδικών συνθηκών του οποίου το νομικό καθεστώς θα έπρεπε να διαρρυθμιστεί εκτός πλαισίων δικαίου θάλασσας, εναερίου χώρου και κανονισμών ICAO αλλά με βάση ειδικές συμφωνημένες ρυθμίσεις μεταξύ των ενδιαφερομένων κρατών.

     γ. Ελληνικές θέσεις

     (1) Με το Π.Δ. της 6 Σεπ 31 η Ελλάδα καθόρισε για ζητήματα Αεροπορίας και Αστυνομίας την επέκταση των χωρικών υδάτων σε 10 μίλια και τούτο έτυχε διεθνούς αποδοχής επί 50 σχεδόν χρόνια.

     (2) Με τη νομική διεύρυνση της Χ.Θ. σε 12 μίλια που υιοθετήθηκε από τις διασκέψεις για δίκαιο της θάλασσας στο Καράκας και Μοντέγκο Μπαίη σε συνδυασμό με τα άρθρα 1 και 2 της συμβάσεως του Σικάγου, η Ελλάδα καλύπτεται πλήρως από Νομικής πλευράς, όσον αφορά την έκταση του εναερίου χώρου.

     Τα προαναφερθέντα άρθρα τονίζουν ότι:

     Τα συμβαλλόμενα κράτη έχουν πλήρη και αποκλειστική κυριαρχία στον ατμοσφαιρικό χώρο, που είναι πάνω από το «έδαφός τους» και ως «έδαφος κράτους» εκλαμβάνεται το αυτό των εδαφικών περιοχών και των χωρικών υδάτων.

     (3) Η σύμβαση του Σικάγου (1944) καθορίζει κανόνες με τους οποίους ρυθμίζεται εκ μέρους των αρμοδίων εθνικών αρχών η διαδικασία αναγνώρισης – αναχαίτισης αφών αγνώστου ταυτότητας ή αυτών που παραβιάζουν τους κανόνες εναερίου κυκλοφορίας εντός του Εθνικού Χώρου ή FIR.

     Η έμπρακτη και επί καθημερινής σχεδόν βάσεως αμφισβήτηση του Ελληνικού Εναερίου Χώρου εκδηλώνεται με τις παραβιάσεις από πολεμικά αφη και τη διεξαγωγή αεροπορικών στρατιωτικών ασκήσεων στο FIR Αθηνών.

 ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΕΝΑΕΡΙΟΥ ΧΩΡΟΥ (FIR ΑΘΗΝΩΝ)

     α. Ορισμός – Νομική έννοια

     FIR (FLIGHT INFORMATION REGION ή Περιοχές Πληροφόρησης Πτήσεων) μίας χώρας είναι συγκεκριμένος εναέριος χώρος μέσα στον οποίο ένα Κέντρο Ελέγχου Πτήσεων έχει αναλάβει την ευθύνη και την υποχρέωση από Διεθνείς Οργανισμούς και Συμβάσεις να ρυθμίζει την εναέρια κυκλοφορία για λόγους ασφάλειας πτήσεων. Δηλαδή ο εναέριος χώρος των διαφόρων περιοχών της γης, έχει χωριστεί σε 9 περιοχές Αεροναυτιλίας (Air Navigation Regions) κάθε μία από τις οποίες περιλαμβάνει Περιοχές Πληροφόρησης Πτήσεων (FIR).

     Η Ελλάδα ανήκει στην «Περιοχή Ευρώπης» (European Region) με δεδομένο αριθμό FIR’s η διαχείριση των οποίων έχει ανατεθεί στην δικαιοδοσία των γειτονικών κρατών. Οι αρμόδιες αρχές αυτών έχουν την ευθύνη για την ασφάλεια της εναερίου κυκλοφορίας πολιτικών και στρατιωτικών αφών εντός του κάθε FIR.

     β. Καθορισμός των FIR

     Το 1944 στο Σικάγο υπογράφτηκε από 37 κράτη η σύμβαση “Περί Διεθνούς Πολιτικής Αεροπορίας”. Tο 1947 ιδρύεται ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας, γνωστός ως ICAO (International Civil Aviation Organization) και του οποίου το έργο ήταν η επίλυση και ρύθμιση κατά τον καλύτερο και ασφαλέστερο τρόπο των ζητημάτων της Διεθνούς Πολιτικής Αεροπορίας. Ο Οργανισμός αυτός ο οποίος υπάγεται στον ΟΗΕ., έχει αναθέσει την ευθύνη ελέγχου των FIR’s στις αρμόδιες αρχές κάθε κράτους που για την χώρα μας είναι η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ).

     γ. Έκταση του FIR AΘΗΝΩΝ – ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ

     To FIR μίας χώρας όπως προαναφέρθηκε ,δεν ταυτίζεται πάντοτε με το εθνικό εναέριο χώρο της, αφού άλλωστε υπάρχουν διεθνείς θάλασσες, και Διεθνείς εναέριοι χώροι. Έτσι, κατ’ ανάγκη το FIR ορισμένων χωρών περιλαμβάνει και τμήματα του Διεθνούς εναερίου χώρου, παρακειμένου προς τον εθνικό εναέριο χώρο τους, αλλά μόνον δια λόγους συντονισμού και ρυθμίσεως της εναερίου κυκλοφορίας για την ασφάλεια των πτήσεων. Τούτο βέβαια δεν σημαίνει και επέκταση του Εθνικού Εναερίου χώρου. Στο FIR δεν ασκείται κυριαρχία, ασκείται ένα λειτούργημα που το εμπιστεύεται σε μία χώρα η Διεθνής κοινωνία.

     Το FIR Αθηνών καθορίστηκε από τα περιφερειακά Σχέδια Παρισίων (1952) και Γενεύης (1958), με τη σύμφωνη γνώμη της Τουρκίας που συμμετείχε και καλύπτει τον εναέριο χώρο από τα μέσα του Ιονίου Πελάγους από τα δυτικά, ενώ τα ανατολικά του όρια καθορίστηκε να συμπίπτουν με τα όρια της Τουρκικής υφαλοκρηπίδας και έτσι ρυθμίζονται συγχρόνως και τα δυτικά όρια του Τουρκικού FIR. Η ευθύνη για τον εναέριο χώρο ανατολικά του FIR Αθηνών ανατέθηκε στο FIR Κων/πολης.

     Σύμφωνα με σχετικές ρυθμίσεις του ICAO και με βάση τη Διεθνή Πρακτική, όλα τα Αφη Πολιτικά και Στρατιωτικά που πετούν δυτικά της Τουρκίας πρέπει να υποβάλλουν σχέδια πτήσεως, τα οποία να μην παραβαίνουν και να αναφέρουν τις θέσεις τους μόλις διασταυρώνουν το FIR Aθηνών. Στο σημείο αυτό τα Αφη τίθενται υπό τον έλεγχο του FIR Αθηνών.

     Αν τα όρια αυτά μετατεθούν δυτικότερα, όπως ζητάει η Τουρκία, τότε θα υποχρεώνει τα Ελληνικά Αφη, που υπερίπτανται των Ελληνικών νησιών, να τίθενται υπό Τουρκικό έλεγχο.

     δ .Ιστορικό του προβλήματος.

     Η Τουρκία απεδέχθη τα όρια του FIR Αθηνών, κατά τις συνδιασκέψεις Παρισίων – Γενεύης και τα ανεγνώρισε επί 22 χρόνια. Τα αμφισβήτησε όμως έμπρακτα τον Ιούλιο 1974 και χωρίς να κάνει προσφυγή στις νόμιμες διαδικασίες που προβλέπουν σχετικά οι διεθνείς αεροναυτικοί κανονισμοί.

     Συγκεκριμένα, η Υπηρ. Πολιτ. Αεροπορίας της Τουρκίας κατά τη διάρκεια της εισβολής στην Κύπρο, εξέδωσε αυθαίρετα Αγγελίες προς τους αεροναυτιλομένους (ΝΟΤΑΜ’s) με τις οποίες ο εναέριος χώρος του Ανατολ. Αιγαίου χαρακτηρίζεται ως «επικίνδυνη περιοχή». Οι ΝΟΤΑΜ’s αυτές ανακλήθηκαν από την Τουρκία 8 ημέρες μετά, ύστερα από την εκδηλωθείσα Ελληνική αντίθεση και τις διεθνείς διαμαρτυρίες δια μέσω της διπλωματικής οδού.

     Λίγες μέρες μετά όμως , τον Αύγουστο 1974, η Τουρκία με την περίφημο ΝΟΤΑΜ-714 επεξέτεινε τα όρια του Δυτικού της FIR όλως αυθαιρέτως προς δυτικά στο χώρο του FIR Αθηνών, όπου ευρίσκονται τα μισά νησιά του Βόρειου και Ανατολικού Αιγαίου δηλαδή εκεί που έχει βλέψεις επεκτάσεως (στη μέση δηλαδή περίπου του Αιγαίου, με το πρόσχημα ότι η απόσταση αυτή ήταν αναγκαία για την διάκριση μεταξύ αβλαβούς διελεύσεως και επικείμενης επίθεσης).

     Η ανωτέρω αυθαιρεσία εγκυμονούσε κινδύνους για τα πολιτικά Αφη που πετούσαν στην περιοχή. Οι πιλότοι δεν εγνώριζαν ποιου FIR πρέπει να ακολουθήσουν τις οδηγίες. Ο κίνδυνος γινόταν μεγαλύτερος, γιατί τα Τουρκικά πολεμικά Αφη έκαναν πολλές παραβιάσεις του Ελληνικού εναερίου χώρου και παράλληλα απογειώνονταν αντίστοιχα Ελληνικά για να τα αναχαιτίσουν.

     Έτσι, η Ελλάδα, όπως είχε υποχρέωση, κήρυξε το Αιγαίο επικίνδυνη περιοχή, μετά από την αναγγελία της ΝΟΤΑΜ-714, λόγω απειλούμενης σύγκρουσης πληροφοριών πτήσεων.

     Τα Αφη των Διεθνών εταιριών αναγκάζονταν να αλλάξουν αεροδιαδρόμους, με αποτέλεσμα οικονομικές επιπτώσεις. Έτσι, η διαμαρτυρία των Διεθνών εταιριών προς το ICAO ήτο έντονη. Με παρέμβαση του ICAO το Φεβρουάριο του 1980 η ΝΟΤΑΜ-714 απεσύρθη από την Τουρκία.

     ε. Τουρκικές θέσεις.

     (1) Δεν αναγνωρίζει από τον Αύγουστο 1970 το δικαίωμα της Ελλάδος να απαιτεί υποβολή σχεδίων πτήσεως Τουρκικών Στρατιωτικών Αφών, όταν διέρχονται στο FIR Αθηνών.

     (2) Ζητάει να καθοριστεί ένας μόνιμος χώρος διεξαγωγής Τουρκικών Αεροπορικών γυμνασίων στο Διεθνή εναέριο χώρο του Αιγαίου που βρίσκεται στο FIR Αθηνών.

     (3) Ζητάει την κατάργηση του αεροδιαδρόμου που συνδέει Νησιά του Αιγαίου με την Καβάλα.

     (4) Ζητάει οι ελληνικές υπηρεσίες FIR να συντονίζονται με τις αντίστοιχες Τουρκικές, για οποιοδήποτε θέμα αφορά τον εναέριο χώρο του Αιγαίου.

     (5) Τέλος απαιτούν για την ασφάλεια τους όπως ισχυρίζονται να δημιουργηθεί μια ζώνη πλάτους 50 ν.μ. στο κέντρο του Αιγαίου, μέσα στην οποία να ενημερώνονται για οποιαδήποτε πτητική δραστηριότητα.

     στ. Ελληνικές θέσεις

     (1) Oι Τουρκικές αυτές απαιτήσεις απορρίφθηκαν όπως είναι φυσικό από Ελληνικής πλευράς, διότι είναι παράλογες, παράνομες, αντίθετες με τις ισχύουσες διεθνείς διατάξεις και κυρίως θίγουν την εθνική μας ασφάλεια.

     (2) Η Ελλάδα δεν αρνείται στην Τουρκία να εκτελεί αεροπορικά γυμνάσια στο

Διεθνή εναέριο χώρο του Αιγαίου, εφ’ όσον η Τουρκία τηρεί τους Διεθνείς κανονισμούς εντός του FIR Αθηνών.

Η Ελλάδα, όμως, ζητάει να περιοριστούν οι ασκήσεις αυτές σε ανεκτά όρια προς αποφυγήν αποδιοργανώσεως της ζωής των Νησιών του Αν. Αιγαίου.

     (3) Αρνείται η Ελλάδα την κατάργηση του Αεροδιαδρόμου μεταξύ Νησιών-Καβάλας, καθ’ ότι ούτος είναι σύμφωνος με το πνεύμα της Συνθήκης της Γενεύης.

     (4) Η υποβολή σχεδίων πτήσεως των Αφών που εισέρχονται στο FIR Αθηνών προβλέπεται από τους Διεθνούς κανονισμούς.

     (5) Τέλος για την απαίτηση της Τουρκίας για την ζώνη ανταλλαγής πληροφοριών στο Αιγαίο πρέπει να γίνει σαφές ότι:

          (α) Η ζώνη που Τούρκοι ζητούν βρίσκεται μέσα σε χώρο διεθνή, της αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ελλάδας.

          (β) Η Ελλάδα θα μπορούσε να δεχθεί τη δημιουργία μιας τέτοιας ζώνης μόνο αν η Τουρκία θα δεχόταν η ζώνη αυτή να μετακινηθεί και προς ανατολάς ώστε να περιλαμβάνει και ανάλογο Τουρκικό χώρο σύμφωνα με την αρχή της αμοιβαιότητας.

          (γ) Αν υποθέσουμε ότι η Ελλάδα εδέχετο την προτεινόμενη ζώνη, τότε θα ήταν υποχρεωμένη να πληροφορεί μονομερώς την Τουρκία για όλη την πτητική δραστηριότητα της πολεμικής μας αεροπορίας μέσα στο χώρο ευθύνης της ενώ η Τουρκία ουδεμία πληροφορία θα έδινε.

     ζ. ΜΕ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΕΠΙΔΙΩΚΟΥΝ:

     (1) Σε πρώτη φάση να αποδυναμώσουν το FIR Αθηνών – Ελληνικές υπηρεσίες ελέγχου FIR στο χώρο του Αιγαίου

     (2) Σε δεύτερη φάση να διχοτομήσουν τον εναέριο χώρο του Αιγαίου.

     (3) Σε τρίτη φάση να διχοτομήσουν το θαλάσσιο χώρο του Αιγαίου και σαν συνέπεια να αποκόψουν τα ανατολικά νησιά και να αποδυναμώσουν το καθεστώς τους.

     (4) Να γίνει η Τουρκία συγκυρίαρχος σε μια περιοχή η οποία και από πλευράς εναερίου κυκλοφορίας και επιτηρήσεως αεραμύνης έχει αναγνωριστεί και καθοριστεί διεθνώς ότι υπάγεται στη δικαιοδοσία των Ελληνικών αρχών.

     (5) Θα ενισχυθεί η θέση της Τουρκίας στα πλαίσια του ΝΑΤΟ και γενικά θα αυξηθεί το κύρος και η θέση της διεθνώς, ενώ αντίθετα θα μειωθεί το κύρος της χώρας μας.

     (6) Τέλος, η πολιτική αυτή της Τουρκίας, αρχίζει λαμβάνει τη μορφή ενός εμμέσου οικονομικού πολέμου που διαρκώς κλιμακώνεται καθώς δημιουργείται η εντύπωση διεθνώς ότι οι περιοχές που δεσμεύονται για την εκτέλεση ασκήσεων είναι προβληματικές για τις θαλάσσιες και εναέριες συγκοινωνίες

     Η καλλιέργεια αυτών των εντυπώσεων αποβλέπει και στην υποστήριξη της άποψης ότι πρέπει να γίνουν νέες ρυθμίσεις στο FIR Αθηνών με σύμπραξη της Τουρκίας.

     η. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

     (1) Θα μειωθεί επικίνδυνα το βάθος αμύνης της χώρας μας με πολύ σοβαρές συνέπειες στην ικανότητα επιβιώσεως της αεροπορίας μας σε περίπτωση εχθρικής επιθέσεως. Ήδη η Τουρκία διαθέτει αμυντικό βάθος 840 ν.μ. έναντι 300 ν.μ. του δικού μας ( υπολογιζόμενου βέβαια και του χώρου του Αιγαίου, ο οποίος έχει 130 ν.μ. βάθος). Στην περίπτωση που αποδεχτούμε τις Τουρκικές αξιώσεις μικραίνει το αμυντικό μας βάθος περίπου στο μισό δηλαδή σε περίπτωση αιφνιδιαστικής επιθέσεως ο χρόνος αντιδράσεως της ΠΑ θα ελαττωθεί από 14-19΄ που είναι σήμερα σε 5-10΄. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα έχουμε όχι μόνο πιθανότητα να κερδίσουμε αεροπορική μάχη αλλά και να επιβιώσουμε για τη διεξαγωγή της.

     (2) Θα μειωθεί δραστικά η στρατηγική αξία του Ελληνικού χώρου από πλευράς ΝΑΤΟ γιατί το Αιγαίο σαν ενιαίος χώρος αποτελεί την φυσική συνέχεια της αμύνης των Στενών, για την παρεμπόδιση της καθόδου του Σοβιετικού Στόλου στη Μεσόγειο.

     (3) Τέλος θα επηρεαστεί δυσμενώς το ηθικό του Ελληνικού λαού ο οποίος έχει γαλουχηθεί με την πίστη ότι η θάλασσα του Αιγαίου αποτελεί ζωτικό χώρο και ανεκτίμητο για τη χώρα μας μέσα στον οποίο θα δώσει αν χρειαστεί τη μάχη για την επιβίωση του έθνους μας.

     θ. ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ

     Η δραστηριότητα της Τουρκικής ΠΑ είναι η καλύτερη απόδειξη των επεκτατικών προθέσεων της Άγκυρας. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΓΕΑ κατά τη διάρκεια του Α΄ εξαμήνου του 1996 σημειώθηκαν 542 παραβάσεις του FIR και 1096 παραβιάσεις του Ελλην. εναέριου χώρου. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο αριθμός των παραβιάσεων αυξάνεται συνεχώς κατά τρόπο που δεν αφήνει περιθώρια για τις προθέσεις της Άγκυρας να δημιουργήσει τετελεσμένα. Όπως φαίνεται στη διαφάνεια το 1990 σημειώθηκαν 272 παραβιάσεις, το 1991   φτάνουν στις 240, ενώ το 1992 μειώνονται   στις 117. Το 1993 τριπλασιάζονται στις 371 ,το 1994 φτάνουν στις 695 ,και το 1995 στις 523. Το 1996 οι παραβιάσεις εκτινάσσονται ποσοτικά και ποιοτικά αφού μόνο το Α΄ εξάμηνο ο αριθμός φτάνει στις 1096.( Για τις προαναφερθείσες παραβιάσεις αξίζει να σημειωθεί ότι το 80% αυτών πραγματοποιούνται εντός του ορίου των 6ν.μ ) . Για όλες αυτές τις παραβιάσεις, που οι περισσότερες πραγματοποιούνται στην περιοχή της Δωδεκανήσου, η Αθήνα έχει επικαλεσθεί αυτά τα αποκαλυπτικά στοιχεία με την δέουσα τεκμηρίωση και στην Ουασινγτων και στο ΝΑΤΟ και στους εταίρους της Ευρωπης. Ενωσης. Η Άγκυρα έχει επιμελώς αποφύγει να δώσει απάντηση αφού δεν έχει κανένα επιχείρημα.

     Aκομη και αν κάποιος αποδεχθεί την άποψη της ότι ο εθνικός εναέριος χώρος εκτείνεται μέχρι τα 6ν.μ και όχι μέχρι τα10ν.μ δεν είναι δυνατόν να γίνουν αποδεκτές παραβιάσεις του ορίου των 6 ν.μ και πολύ περισσότερο πτήσεις πάνω από Ελλην. νησιά.

     Η μελέτη του θέματος δείχνει ότι αυτή η κατάσταση που συνεχίζεται χωρίς διάθεση διακοπής είναι ιδιαίτερα βλαπτική για τη χώρα μας διότι:

     (1)     Τοποθέτησε σε θέμα ρουτίνας το σημαντικό θέμα της παραβίασης του Ελλην. εναέριου χώρου που είναι υψίστης εθνικής ασφάλειας

     (2)     Παραβίαση του Εθνικού Εναέριου Χώρου , σημαίνει και αντίδραση δηλ. αναχαίτιση. Το θέμα εξελίσσεται σε πρόβλημα και μάλιστα δαπανηρό με ιδιαίτερη καταπόνηση προσωπικού και πανάκριβου υλικού.

     (3)     Δίνεται άριστη ευκαιρία στην Τουρκία , ρεαλιστικής άσκησης των πιλοτών της με ταυτόχρονη εξακρίβωση των δυνατοτήτων και της ετοιμότητας της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.

     (4)     Αμβλύνει το κοινό αίσθημα ύπαρξης εθνικών δικαιωμάτων σ ένα χώρο που ιστορικά είναι το λίκνο του Ελληνισμού και προκαλεί την πτώση του εθνικού φρονήματος του λαού των παραμεθορίων νήσων.

     (5)     Καθιστά συνείδηση στη διεθνή κοινή γνώμη ότι το Αιγαίο είναι ένας χώρος καθημερινής χρήσης από την Τουρκική ΠΑ. Δίνει εξάλλου απατηλή εντύπωση των δυνατοτήτων της για πλήρη κάλυψη του χώρου αυτού αν της το ζητήσουν οι Σύμμαχοι σε κάποια κρίσιμη στιγμή.

ΟΧΥΡΩΣΗ ΝΗΣΙΩΝ

     α. Νομικό καθεστώς

     Σε ότι αφορά τα νησιά του Ανατολ. Αιγαίου η Τουρκία σε πρώτη φάση επιδιώκει την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών αυτών ώστε να βρεθούν απροστάτευτα και στη συνεχεία την κατάληψη τους. Για το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης ισχυρίζεται ότι αυτό καθορίζεται από διεθνείς συμβάσεις και συνθήκες. Είναι λοιπόν απαραίτητο να εξετάσουμε και να ερμηνεύσουμε το ισχύον καθεστώς των νησιών του Αιγαίου για να διαπιστωθεί κατά πόσο οι απαιτήσεις της Τουρκίας έχουν τουλάχιστον νομικά ερείσματα.

     Από πλευράς του καθεστώτος που ισχύει στο Αιγαίο, τα νησιά χωρίζονται σε τρεις ομάδες όπως παρακάτω:

     Α΄ ομάδα: Βόρειες Σποράδες, Κυκλάδες, Κρήτη, Λήμνος, Σαμοθράκη, κλπ. Για τα οποία δεν υπάρχει καμία δέσμευση και κανένας περιορισμός από πλευράς διεθνούς δικαίου.

     Β΄ Ομάδα: Μυτιλήνη, Χίος, Σάμος, Ικαρία. Η Συνθήκη της Λωζάνης επέβαλε στα νησιά αυτά δύο περιορισμούς: απαγόρευση ναυτικής βάσης και οχυρώσεων. Προβλέπεται όμως ρητά από τη συνθήκη η ύπαρξη στρατιωτικών δυνάμεων στα νησιά καθώς και δυνατότητα εκπαίδευσης τους επιτόπου. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν στα νησιά αυτά να υπάρχουν στρατόπεδα.

     Γ΄ Ομάδα: Τα Δωδεκάνησα. Η Συνθήκη των Παρισίων ορίζει ότι τα νησιά αυτά θα είναι αποστρατιωτικοποιημένα. Σε παράρτημα όμως της Συνθήκης ορίζεται ότι οι διατάξεις της αποστρατιωτικοποίησης δεν απαγορεύουν την ύπαρξη περιορισμένου αριθμού προσωπικού ασφαλείας εφοδιασμένου με όπλα για την απαραίτητη στρατιωτική εκπαίδευση.

     Ως γνωστό ,τα Δωδεκάνησα μετά από 35 χρόνια Ιταλικής κατοχής προσαρτήθηκαν με την εν λόγω συνθήκη στην Ελλάδα παρά τις έντονες τότε Τούρκικες διαμαρτυρίες.

     β. Τουρκικές Θέσεις

     (1) Η Τουρκία επικαλείται τη συνθήκη της Λωζάνης (1923) για την αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου και δεν δέχεται την σύμβαση του Μοντρέ (1936).

     (2)Για λόγους ασφαλείας η Τουρκία δεν δέχεται την στρατιωτικοποίηση των νησιών γιατί εγκυμονούν κίνδυνο για την ακεραιότητας της.

     (3)  Ορισμένες περιοχές της Τουρκίας αναφέρονται ως «χαμένες πατρίδες» από την Ελλάδα και αποτελούν Ελληνικές επιδιώξεις κατά της Τουρκίας.

     (4) Αρνείται στην Ελλάδα το δικαίωμα της αυτοάμυνας του νησιωτικού της χώρου και επικαλείται την συνθήκη των Παρισίων (1947) για τα Δωδεκάνησα ενώ δεν είναι ούτε συμβαλλόμενο μέρος.

     (5) Θεωρεί τα Ελληνικά νησιά του Αιγαίου σαν συνέχεια της χερσονήσου της Ανατολίας

     (6)  Κατηγορεί την Ελλάδα για την κατά παράβαση των διεθνών συνθηκών, στρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου διαδίδοντας φανταστικούς και αστήριχτους ισχυρισμούς.

     (7) Ζητάει τη θέσπιση ειδικού καθεστώτος στο Αιγαίο και την ανάληψη της άμυνας των νησιών από κοινού με την Ελλάδα στα πλαίσια του ΝΑΤΟ.

     γ. Ελληνικές Θέσεις

     (1) Η συνθήκη ειρήνης της Λωζάνης (1923) ορίζει ρητά ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου ανήκουν στην Ελλάδα. Η Λήμνος και η Σαμοθράκη καθώς και τα Τουρκικά πλέον νησιά Ίμβρος και Τένεδος λόγω εγγύτητας τους με τα Στενά συνδέθηκαν με το καθεστώς των Στενών όπου θεσπίστηκε καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης. Η σύμβαση όμως της Λωζάνης αντικαταστάθηκε από αυτή του Μοντρέ (1936) που έγινε μάλιστα με πρωτοβουλία της Τουρκίας, και η οποία δεν περιέχει διάταξη για αποστρατιωτικοποίηση. Δηλαδή τερμάτισε το ισχύον καθεστώς των Στενών και κατ’ επέκταση το ίδιο ισχύει και για τη Λήμνο και Σαμοθράκη.

     (2) Άλλωστε τα νησιά Ίμβρος και Τένεδος με το πνεύμα της παραπάνω σύμβασης έχουν στρατιωτικοποιηθεί από την Τουρκία

     (3)   Το 1937 με Π.Δ. η Λήμνος χαρακτηρίστηκε «οχυρωμένη υπό επιτήρηση περιοχή» και καμία αντίδραση δεν προέκυψε από τα συμβαλλόμενα κράτη από τότε μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’70. Μόνο η Τουρκία μετά από 35 χρόνια αντέδρασε δημιουργώντας μεγάλα προβλήματα στον αμυντικό σχεδιασμό της νότιας πτέρυγας του ΝΑΤΟ και στις διασυμμαχικές ασκήσεις.

     (4)  Η Ελλάδα έχει το δικαίωμα να δημιουργήσει στρατιωτικές εγκαταστάσεις στα Δωδεκάνησα για να εκπαιδεύει το επιτόπιο προσωπικό εσωτερικής ασφάλειας. Άλλωστε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο τα νησιά αυτά όπως και κάθε άλλο έδαφος μπορούν να οχυρωθούν και να γίνουν αμυντικές προπαρασκευές σ’ αυτά με βάση την αρχή της νόμιμης αυτοάμυνας (self defence), όπως αυτή διατυπώνεται στο εθιμικό δίκαιο και στο άρθρο 51 του καταστατικού χάρτη του ΟΗΕ σαν φυσικό δικαίωμα (inherent right).

     (5)  H οργάνωση και η εγκατάσταση της 4ης Τουρκικής Στρατιάς με μεγάλη δύναμη αποβατικού στόλου απέναντι ακριβώς από τα Ελληνικά νησιά η οποία αποτελεί μόνιμη απειλή, δικαιολογεί από Ελληνικής πλευράς τη λήψη προληπτικών μέτρων αυτοάμυνας και πριν ακόμη εκδηλωθεί επίθεση.

ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.

     α.  Ο χώρος του Αιγαίου αποτελεί σοβαρό οικονομικό παράγοντα :

          (1) Για το ενεργούμενο και τεράστιο σε μέγεθος πάσης φύσεως εμπόριο.

          (2) Η ανακάλυψη πετρελαίων στη Θάσο και μελλοντική επέκταση των γεωτρήσεων σε ολόκληρο το Αιγαίο, προσδίδει σε αυτόν όχι μόνο οικονομική αλλά και στρατηγική άξια.

          (3) Για την τεράστια τουριστική κίνηση που παρουσιάζει (αρχαιότητες, κλίμα, φυσικό κάλλος) και που αποτελούν πόλο έλξης χιλιάδων τουριστών

     β.  Το Αιγαίο για την Ελλάδα όμως δεν είναι απλά ένας χώρος μεταφορών ή οικονομικής εκμετάλλευσης. Είναι ένας χώρος ζωτικός, γενεσιουργός, ιστορικός με τον οποίο συνδέθηκε και έζησε η Ελληνική φυλή χιλιάδες χρόνια τώρα πριν ανακαλυφθούν τα πετρέλαια ή οι πολύπλοκες έρευνες και εκμεταλλεύσεις των βυθών. Μέσα σ’ αυτήν την περιοχή γεννήθηκε η Ελληνική εθνική συνείδηση, σφυρηλατήθηκε ο χαρακτήρας του Έλληνα, ο οποίος εξοικειώθηκε με τη θάλασσα για να ξεχυθεί στον κόσμο. Από τα νησιά του Αιγαίου και τα παράλια του εκπορεύτηκαν οι Ελληνικές αποικίες, γεννήθηκαν η Φιλοσοφία, ο Λυρισμός, το Έπος, οι Επιστήμες, το Θέατρο οι Καλές Τέχνες. Είναι ιστορικό λάθος για τους μελετητές να εξετάζεται το Αιγαίο στα πλαίσια της Ελληνοτουρκικής διένεξης σαν οικονομική μοιρασιά ή σαν σύγκριση χερσαίας έκτασης νησιών – Μικράς Ασίας. Το Αιγαίο εξασφαλίζει την εθνικοπολιτική ενότητα μεταξύ της ηπειρωτικής και της νησιωτικής Ελλάδας και οικονομικά αποτελεί τον πνεύμονα των δυο αυτών χωρών. Αιγαίο και Ελλάδα υπήρξαν πάντοτε έννοιες ταυτόσημες.

     γ.  Εκτός όμως από λόγους ιστορικούς, εθνολογικούς, πολιτιστικούς και οικονομικούς το Αιγαίο είναι για την Ελλάδα ζωτικής σημασίας και από στρατιωτικής σημασίας. Παρέχει το απαραίτητο στρατηγικό και τακτικό βάθος για την άμυνα του ηπειρωτικού χώρου της Ελλάδας και των Στενών. Η διάταξη των νησιών συνιστά διαδοχικές γραμμές άμυνας και παρέχει στον κάτοχο των νησιών την δυνατότητα να ελέγχει τη συγκοινωνία από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Μεσόγειο και αντίστροφα. Σε συνδυασμό με την Κρήτη εξασφαλίζει πλήρη έλεγχο των θαλάσσιων συγκοινωνιών στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου.

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ-ΕΠΙΛΟΓΟΣ.

     Το ισχύον καθεστώς στο Αιγαίο βασίζεται σε σειρά Συνθηκών και Συμβάσεων μεταξύ των οποίων κύρια θέση έχει η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923.

     Οι Συνθήκες οι οποίες υπογράφησαν την εποχή εκείνη, είχαν προβλέψει μία γεωπολιτική λύση ισορροπίας, που λειτούργησε επί 50 χρόνια, χωρίς σοβαρά προβλήματα.

     Οι άλλες λύσεις που επιδιώκει σήμερα η Τουρκία εάν πραγματοποιηθούν θα ανατρέψουν την υπάρχουσα ισορροπία με απρόβλεπτες συνέπειες όχι μόνο τοπικά, αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο.

     Η Τουρκία δεν διεκδικεί γιατί δεν έχει νόμιμα δικαιώματα στο Αιγαίο. Δημιούργησε και συντηρεί αυτή την τεχνητή ένταση στο Αιγαίο για να την χρησιμοποιήσει σαν πρόσχημα για την προώθηση των διεκδικήσεών της εις βάρος του Ελληνισμού. Οι Τουρκικές απαιτήσεις οφείλονται στην επεκτατική της πολιτική και βασίζονται σε καινοφανείς θεωρίες και αφελή επιχειρήματα σε αντίθεση με όλους τους κανόνες και αρχές του Διεθνούς Δικαίου.

     Ο βασικός άξονας της Στρατηγικής της Τουρκίας (που μέχρι το 1989 παρουσιαζόταν ως ανάχωμα στη διείσδυση της πρώην ΕΣΣΔ) στην μετά το 1989 περίοδο παρουσιάζει μία θεμελιωμένη αλλαγή:

     α.  Εκμεταλλευόμενη τη γεωγραφική της θέση στον Πόλεμο του Κόλπου και τη στενή συνεργασία με το Ισραήλ.

     β.  Εμφανίζεται ως Προστάτιδα δύναμη στην Κ. Ασία (Τουρκόφωνες Δημοκρατίες)

     γ.  Προτείνοντας την Παραευξείνεια Πρωτοβουλία

     δ.  Επιχειρώντας διείσδυση στη Δ. Ευρώπη μέσω μιας επιθετικής πολιτικής εις βάρος της Ελλάδας.

     ε.  η αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου, η μη επέκταση των Ελλην. χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. και η διχοτόμηση της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου.

     Η Άγκυρα βάσει μακρόπνοων σχεδίων με σταθερούς προσανατολισμούς και πάγιες θέσεις εντείνει τις προκλήσεις της που μετά την κρίση στα Ιμια γίνονται καθημερινά πιο εμφανείς. Από τη δεκαετία του ’70 ήταν άλλωστε γνωστό ότι η Τουρκία ήθελε να αλλάξει το status quo, φτάνοντας στον 25ο Μεσημβρινό με σκοπό την απόλυτη κυριαρχία στο γεωστρατηγικό χώρο του Αιγαίου.

     Από τις πιο σημαντικές προκλήσεις της την δεκαετία που διανύουμε είναι οι παρακάτω:

     α.  Ξεκίνησε σειρά παραβιάσεων του Ελληνικού εναέριου χώρου γιατί θεωρεί ότι το εύρος του είναι μόνο 6 ν.μ. και όχι 10 ν.μ.

     β.  Τον Νοέ 94 η Τουρκική Εθνοσυνέλευση αποφάσισε ότι η επέκταση των Ελληνικών χωρικών υδάτων σε 12 ν.μ. αποτελεί αιτία πολέμου.

     γ.  Τον Φεβ 96 οι αξιώσεις της φάνηκαν ξεκάθαρα με την κρίση στα Ιμια.

     δ.  Ακολουθούν οι δηλώσεις του τότε υπουργού Εξωτερικών Γκιονενσάι – Τσιλέρ για «Γκρίζες Ζώνες» για να φτάσουμε στην προκλητική αμφισβήτηση της Γαύδου τον Ιούν 96.

     ε.  Το ίδιο καλοκαίρι πραγματοποιούνται τα εγκληματικά περιστατικά στην Κύπρο και λίγο αργότερα το Τουρκικό ΓΕΣ αμφισβητεί εκατοντάδες βραχονησίδες – τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» – το καθεστώς κυριαρχίας των οποίων θεωρούν αδιευκρίνιστο. Ο Ντεμιρέλ χρησιμοποιώντας την «εις άτοπον απαγωγή» ερμηνεύει: «τα νησιά αυτά (αναφερόμενος στις γκρίζες ζώνες), δεν αναφέρονται σε καμία συνθήκη για το που ανήκουν. Αυτά άνηκαν κάποτε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ,και τα οποία καπηλεύτηκε η Ελλάδα. Πρέπει να επιστραφούν λοιπόν, στην Τουρκία η οποία αποτελεί τη νόμιμη διάδοχο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας».

     στ.     Οι τελευταίες προκλητικές δηλώσεις του Τούρκου υφ. Εξωτερικών Ουμέν ότι «δεν υπάρχουν θαλάσσια σύνορα Ελλάδας – Τουρκίας» και η «φιλική» παραίνεση του στην Αθήνα να προχωρήσουν από κοινού με την Άγκυρα για επαναχάραξη των συνόρων στο Αιγαίο, η ενημέρωση ξένων δημοσιογράφων στην Άγκυρα με πλαστούς χάρτες όπου διαφαίνονται οι διεκδικήσεις τους δεν αφήνουν καμιά αμφιβολία για τα πραγματικά κίνητρα των γειτόνων μας.

     ζ.  Δύο ημέρες μετά τα όρια της Τουρκικής θρασύτητας φτάνουν μέχρι παραβίαση του εναέριου χώρου τη Κρήτης αεροφωτογραφίζουν και με επίσημες δηλώσεις αμφισβητούν.

Η Tουρκια ,δεκαετίες τώρα καλλιεργεί- μορφοποιεί συνειδήσεις στέλνοντας μηνύματα στο εξωτερικό και εσωτερικό , ότι υπάρχει όντως πρόβλημα στο Αιγαίο. Ότι οι δυο χώρες πρέπει ειρηνικά και πολιτισμένα να «καθίσουν στο τραπέζι « των διαπραγματεύσεων, να βρουν λύσεις.

         Οι θέσεις και οι εγγυήσεις των Ευρωπαίων εταίρων μας – Αμερικής για την εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας μας είναι μάλλον θεωρητικές, και θυμίζουν την πολιτική των Μ. Δυνάμεων του παρελθόντος στις δύσκολες στιγμές της Ελλάδας.

              Όλα τα παραπάνω πείθουν και τον πλέον δύσπιστο ότι η χώρα μας πρέπει να βρίσκεται σε διαρκή επαγρύπνηση σε όλους τους τομείς. Αναβάθμιση των ΕΔ – κάλυψη των αμυντικών κενών με παράλληλη ενίσχυση της αμυντικής θωράκισης της χώρας μας, χάραξη και υλοποίηση ενιαίας σταθερής στρατηγικής και εξωτερικής πολιτικής με σαφείς στόχους.( Αυτά άλλωστε είναι στοιχεία αλληλένδετα :η στρατιωτική ισχύς αποτελεί το πρωταρχικό μέσο ασκήσεως της εξωτερικής πολιτικής μιας χωρας. Είναι η γροθιά του πολιτικού στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.)

              Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να βρεθούμε απροετοίμαστοι ούτε να ολιγωρήσουμε, γιατί για το αρχιπέλαγος του Αιγαίου το δόγμα «ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται» ιδιαίτερα σήμερα βρίσκει πιστή εφαρμογή.

     “Στην Ιστορία, όπως και στη ζωή, καμία λύπη, καμία μεταμέλεια δεν μπορούν να αναπληρώσουν την απώλεια μίας μοιραίας στιγμής, όπως και χίλια χρόνια δεν μπορούν να εξαγοράσουν μίας ώρας απερισκεψία”.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s