Προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ

του Μάριου Λ. Ευρυβιάδη, ΙΑΑ Τεύχος 799, Ενότητα ΗΠΑ, 18.10.04

Το Εκλεκτορικό Κολέγιο.
Οι Αμερικανικές προεδρικές εκλογές διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια την πρώτη Τρίτη μετά την πρώτη Δευτέρα του Νοεμβρίου. Φέτος θα διεξαχθούν στις 2 Νοεμβρίου. Ταυτόχρονα με τις προεδρικές εκλογές επανεκλέγεται το ένα τρίτο της Γερουσίας και ολόκληρη η Βουλή των αντιπροσώπων, η οποία βέβαια, μαζί πάντοτε με το ένα τρίτο της Γερουσίας αντιμετωπίζουν τις κάλπες κάθε δύο χρόνια.
Η εκλογή του Προέδρου και του Αντιπροέδρου γίνεται με βάση το σύστημα των εκλεκτόρων (Εκλεκτορικό Κολέγιο). Με το σύστημα αυτό ο Πρόεδρος δεν εκλέγεται άμεσα από τους ψηφοφόρους αλλά έμμεσα από εκλέκτορες τους οποίους εκλέγουν οι ψηφοφόροι την ημέρα των εκλογών. Στα εκλογικά ψηφοδέλτια των περισσοτέρων πολιτειών δεν αναγράφονται καν τα ονόματα των υποψηφίων Προέδρων. Αναγράφονται μόνο τα ονόματα των εκλεκτόρων. Οι τελευταίοι εφόσον εκλεγούν είναι δεσμευμένοι, αλλά όχι νομικά υποχρεωμένοι, να ψηφίσουν τον κομματικό τους υποψήφιο σε προκαθορισμένες συνεδριάσεις σε κάθε πολιτεία τον Δεκέμβριο. Το αποτέλεσμα επικυρώνεται στις αρχές Ιανουαρίου στην πρωτεύουσα από το Κογκρέσο και στις 20 Ιανουαρίου ο καινούριος Πρόεδρος ορκίζεται πίστη προς το Σύνταγμα σε πανηγυρική τελετή στο Καπιτώλιο και αναλαμβάνει επίσημα την εξουσία.
Ο συνολικός αριθμός των εκλεκτόρων είναι 538. Η κάθε πολιτεία δικαιούται τόσους εκλέκτορες όσο είναι και το σύνολο των βουλευτών και των δυο γερουσιαστών που τους εκπροσωπούν στο Κογκρέσο. Οι πολιτείες είναι 50 με σύνολο εκλεκτόρων 535. Οι υπόλοιποι τρεις προέρχονται από τη μητροπολιτική περιοχή (District of Columbia, D.C.) της πρωτεύουσας, Ουάσινγκτον, που δεν είναι πολιτεία.
Οι υποψήφιοι για την Προεδρία διεκδικούν το σύνολο των εκλεκτόρων σε κάθε πολιτεία. Χρειάζεται απόλυτη πλειοψηφία για εκλογή Προέδρου, δηλαδή 270 εκλέκτορες. Μ’ εξαίρεση τις πολιτείες Μέϊν και Νεμπράσκα, το ψηφοδέλτιο που κερδίζει τους περισσότερους ψήφους σε κάθε πολιτεία (πλειοσχετική πλειοψηφία), κερδίζει το σύνολο των εκλεκτόρων. Από το γεγονός αυτό μπορεί να προκύψει και η μεγαλύτερη δυσλειτουργία του Εκλεκτορικού Κολεγίου που είναι η εκλογή Προέδρου ο οποίος να έχει μεν κερδίσει τον αναγκαίο αριθμό εκλεκτόρων αλλά να έχει χάσει τη λαϊκή ψήφο. Κάτι τέτοιο συνέβη πιο πρόσφατα στις εκλογές του 2000 όταν ο Δημοκρατικός υποψήφιος Αλ Γκόρ κέρδισε τον σημερινό Πρόεδρο σε λαϊκές ψήφους αλλά έχασε στο Εκλεκτορικό Κολέγιο (271 – 267).
Κάθε τετραετία επανέρχεται στην επικαιρότητα το θέμα της τροποποίησης των αναχρονιστικών και αντιδημοκρατικών διατάξεων του εκλεκτορικού συστήματος ή ακόμη και της ολοκληρωτικής κατάργησης του ώστε, ο Πρόεδρος να εκλέγεται άμεσα από τον λαό. Κάθε φορά ωστόσο, το σύστημα επιβιώνει διότι είναι υποστηρικτικό του δικομματισμού αλλά κυρίως διότι υπάρχει φόβος ότι η τροποποίηση του, που είναι εξαιρετικά δύσκολη διότι προϋποθέτει τροποποίηση του Συντάγματος μπορεί να πλήξει ανεπανόρθωτα την ομοσπονδιακή δομή του Αμερικανικού πολιτεύματος.

Η Μεταβατική Περίοδος και ο Νέος Πρόεδρος.
Ο εκλεγείς Πρόεδρος χρησιμοποιεί το μεσοδιάστημα από την εκλογή μέχρι την ορκωμοσία του της 20ης Ιανουαρίου για να οργανώσει την κυβέρνηση του (Administration) και να διορίσει 3000 περίπου άτομα δικής του επιλογής στις υψηλές και εναλλάξιμες θέσεις της Αμερικανικής γραφειοκρατίας.
Οι υψηλόβαθμες θέσεις σε επίπεδο Υπουργών, Βοηθών Υπουργών και άλλων σημαντικών θέσεων, όπως για παράδειγμα του Διευθυντή της ΣΙΑ, πρέπει να έχουν την συναίνεση του Κονγκρέσου που δίδεται κατόπιν ακροαματικών διαδικασιών. Οι θέσεις αυτές είναι πολιτικού διορισμού. Με τον τρόπο αυτόν δίδεται η ευκαμψία στο νέο Πρόεδρο να εφαρμόσει απρόσκοπτα τα προγράμματα του. Στις θέσεις αυτές διορίζονται συνήθως μέλη του εκλογικού επιτελείου του νέου Προέδρου, κομματικοί παράγοντες και επαΐοντες, χρηματοδότες του
κόμματος αλλά και άτομα που στηρίζονται από συγκεκριμένες οργανωμένες ομάδες άσκησης επιρροής (lobbies). Είναι εδώ, παρεμπιπτόντως, που υστερεί δραματικά το ελληνικό λόμπι έναντι άλλων πιο αποτελεσματικών οργανωμένων, όπως είναι το εβραϊκό για παράδειγμα. Τα καλά οργανωμένα λόμπι «απαιτούν» για την προεκλογική υποστήριξή τους το διορισμό ατόμων της επιλογής τους σε θέσεις κλειδιά που επηρεάζουν τα συμφέροντα τους. Επί τούτου καταθέτουν σειρά ονομάτων για συγκεκριμένες θέσεις στην Προεδρική Ομάδα Μετάβασης (Presidential Transition Team) και διαπραγματεύονται συγκεκριμένους διορισμούς. Το ελληνικό λόμπι δεν είχε ποτέ τέτοιες δυνατότητες και δυστυχώς δεν φαίνεται να μπορεί να τις αποκτήσει.
Τέλος, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι το Αμερικάνικο σύστημα προβλέπει ειδικές διατάξεις και κανονισμούς για την ομαλή διαδοχή της εξουσίας. Υπάρχει και «συμφωνία κυρίων» ώστε η απερχόμενη κυβέρνηση που ασκεί εξουσία μέχρι την μέρα της ορκωμοσίας, να μη λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις στη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου που να δεσμεύουν το νέο Πρόεδρο και την Κυβέρνηση του.

Ο Μάριος Λ. Ευρυβιάδης είναι ερευνητής του ΙAΑ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s