Του Μάνου Ηλιάδη

Για μία χώρα υπερχρεωμένη όπως η Τουρκία, με την οικονομία της σε χρόνια κρίση και τις προοπτικές για το μέλλον μάλλον δυσοίωνες παρά τις μάλλον ήσσονος σημασίας βελτιώσεις, ο αμυντικός της προϋπολογισμός δεν μπορεί παρά να αντανακλά τις μείζονες στρατηγικές της επιλογές στον τομέα των διεθνών σχέσεων και -ιδιαίτερα για την παρούσα περίοδο- τις ισορροπίες μεταξύ των πολιτικών και των στρατιωτικών.

Από την άποψη αυτή, ο αμυντικός προϋπολογισμός της Τουρκίας για το 2004 ανεμένετο με ενδιαφέρον, γιατί αυτός θα ήταν ο δεύτερος προϋπολογισμός της χώρας υπό το καθεστώς της νέας κυβερνήσεως Ερντογάν ο οποίος θα συντασσόταν υπό συνθήκες ομαλότερες από τον περσινό. Και τούτο διότι ο αμυντικός προϋπολογισμός του 2003, όπως άλλωστε και ο γενικός προϋπολογισμός της Τουρκίας, είχε τελικά εγκριθεί τον Απρίλιο του ίδιο έτους, όταν ακόμη η ισχύς των στρατιωτικών στο πολιτικό σύστημα της χώρας φαινόταν αμετακίνητη.

Ο αμυντικός προϋπολογισμός του οικονομικού έτους 2004 καθορίσθηκε στα 10,88 τετράκις εκατομμύρια Τουρκικές Λίρες (7,7 δισ. δολάρια) και εμφανίζει μία αύξηση της τάξεως του 6,7% σε σχέση με τον αντίστοιχο του περασμένου έτους. Παρά το γεγονός ότι η αύξηση αυτή είναι μάλλον περιορισμένη, θα πρέπει να επισημανθεί ότι αυτή έπεται μίας αρκετά μεγάλης αυξήσεως του προϋπολογισμού του 2003 έναντι του αντίστοιχου του 2002, η οποία ήταν της τάξεως του 24%.

Άξια επισημάνσεως είναι επίσης δύο ακόμη στοιχεία: Πρώτον, ο αμυντικός προϋπολογισμός της Τουρκίας αντιστοιχεί με το 9% του Γενικού Προϋπολογισμού και για μία ακόμη φορά  είναι ο μεγαλύτερος σε σχέση με τους προϋπολογισμούς όλων των άλλων υπουργείων. Δεύτερον, η εφετινή αύξηση του 6,7% (σε σχέση με αυτόν του 2003) έγινε την στιγμή που ο Γενικός Προϋπολογισμός αυξήθηκε μόνο κατά 3% σε σχέση με τον αντίστοιχο του 2003.

Τα εν λόγω ποσά δεν αποτελούν το σύνολο των αμυντικών δαπανών της Τουρκίας γιατί δεν περιλαμβάνουν τους προϋπολογισμούς για την Στρατοχωροφυλακή -ένα σώμα μεγαλύτερο του συνόλου των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων, με εκατοντάδες τεθωρακισμένα, ελικόπτερα, σημαντικό αριθμό ειδικών δυνάμεων και με σαφείς στρατιωτικές δυνατότητες- και την Ακτοφυλακή. Αν στον αμυντικό προϋπολογισμό της Τουρκίας συνυπολογισθούν και οι προϋπολογισμοί για τα δύο αυτά σώματα -μία παραδοσιακώς ακολουθούμενη μέθοδος στην μέτρηση της στρατιωτικής ισχύος της Τουρκίας- οι αμυντικές δαπάνες της γείτονος για το 2004 ανέρχονται σε 13,26 τετράκις εκατομμύρια Τ. Λίρες ή περίπου 9,384 δισ. δολάρια, έναντι 12,15 τρισ. Τ. Λίρες ή 8,4 δις. δολάρια του 2003 (σ.σ. οι εμφανιζόμενες διαφορές οφείλονται στην αλλαγή ισοτιμίας Τ. Λίρας έναντι του δολαρίου).

Με σημερινές δηλαδή ισοτιμίες Τ. Λίρας-δολαρίου και ασχέτως με την εξέλιξη του πληθωρισμού, έχουμε μία αύξηση των αμυντικών δαπανών της Τουρκίας της τάξεως του 1 δισ. δολαρίων.

Εν όψει των ιδιαιτεροτήτων και διαφορών μεταξύ των δύο χωρών, η σύγκριση των τουρκικών αμυντικών δαπανών σε σχέση με τις ελληνικές μπορεί να γίνει μόνο κατά προσέγγιση. Έτσι, στα 7,7 δισ. δολάρια ή 9,384 δισ. (αν συνυπολογισθούν οι προϋπολογισμοί της Στρατοχωροφυλακής και της Ακτοφυλακής) που προβλέπεται να δαπανήσει η Τουρκία για το 2004, η Ελλάδα εμφανίζει για το ίδιος έτος έναν αμυντικό προϋπολογισμό ύψους 4,181 εκατ. Ευρώ.

Σε σχέση με τις ισορροπίες μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών, θα πρέπει να αναφερθεί ότι η διαμόρφωση του εφετινού αμυντικού προϋπολογισμού της Τουρκίας έγινε, όπως επισημαίνουν τουρκικές πηγές, μετά από συνεργασία μεταξύ του Υπουργείου Οικονομικών και του Γενικού Επιτελείου. Το γεγονός ότι αυτό έγινε για πρώτη φορά, όπως επεσήμαναν τουρκικές πηγές, οπωσδήποτε δεν στερείται σημασίας, δεδομένου ότι μέχρι πρόσφατα ακόμη οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις στην ουσία καθόριζαν μόνες τους τις αμυντικές δαπάνες. Από την άλλη, το γεγονός ότι ο νέος αμυντικός προϋπολογισμός παραμένει τουλάχιστον στα ίδια επίπεδα με τους προηγούμενους, ότι οι αμυντικές δαπάνες εξακολουθούν να είναι οι μεγαλύτερες από τις αντίστοιχες κάθε άλλου υπουργείου και ότι η αύξηση του αμυντικού προϋπολογισμού είναι υπερδιπλάσια της αυξήσεως του Γενικού Προϋπολογισμού (6,7% έναντι 3%) μάλλον αποδίδουν επαρκώς την πραγματική ισορροπία στις σχέσεις πολιτικών- στρατιωτικών.

Από την τελευταία αυτή άποψη, η όποια αισιοδοξία για την επικράτηση των πολιτικών και ο περιορισμός των αμυντικών δαπανών της Τουρκίας στο επίπεδο των πραγματικών οικονομικών δυνατοτήτων της χώρας, μάλλον θα πρέπει να μετατεθεί για το μέλλον.

Η συγκρατημένη αυτή αισιοδοξία προκύπτει  και από ένα άλλο γεγονός. Σύμφωνα με τουρκικές πηγές, οι στρατιωτικοί έδωσαν για πρώτη φορά εφέτος σημαντικές λεπτομέρειες για τον τρόπο που θα δαπανήσουν τα κονδύλια του αμυντικού προϋπολογισμού. Παρά ταύτα, οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι ο αμυντικός προϋπολογισμός που εδόθη στην δημοσιότητα δεν αντανακλά παρά το 80% των πραγματικών αμυντικών δαπανών!

Για όσους γνωρίζουν πώς χρηματοδοτούν τις ένοπλες δυνάμεις τους οι Τούρκοι, αυτό σημαίνει ότι, για μία ακόμη χρονιά, οι στρατιωτικοί επέτυχαν να εγγράψουν  κονδύλια για την  άμυνα στους προϋπολογισμούς άλλων υπουργείων. Και φυσικά, το  γεγονός αυτό  πόρρω απέχει από τον πλήρη έλεγχο των αμυντικών δαπανών και κατ’ επέκτασιν και της επιρροής τον στρατιωτικών στο πολιτικό σύστημα, από την νόμιμη κυβέρνηση της χώρας.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s