Ο Αλέξανδρος Σολζενίτσιν προειδοποιεί

Του ΑΘΑΝ. Χ. ΠΑΠΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ, 14 Οκτωβρίου 1993 Ε!

«Στη σημερινή μετακομμουνιοτική Ρωσϊα δενυπάρχουν δημοκράτες πολιτικοί. Ολοι βγήκαν από τη μήτρα τουκομμουνισμού και αν τελικά απαρνούνται τον τελευταίο, αυτό οφείλεται στο ότι δεν μπορούν να επιβιώοουν διαφορετικά. Υπό αυτές τις συνθηκεςς, οι πολιτικές διαμάχες οτην καταποντισμένη πνευματικό Ρωσια θα είναι βάρβαρες»

Αλεξάντερ Σολζενίτσιν φωτογραφημένος στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και καταναγκαστικής εργασίας του γκουλάγκ στον Αρκτικό Κύκλο, την περίοδο 1945 - 1953.
Αλεξάντερ Σολζενίτσιν φωτογραφημένος στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και καταναγκαστικής εργασίας του γκουλάγκ στον Αρκτικό Κύκλο, την περίοδο 1945 – 1953.

ΘΑ ΓΥΡΙΣΩ ζωντανός στη χώρα μου», έλεγε πριν δέκα χρόνια ο Αλέξανδρος Σολζενίτσιν, ο άνθρωπος που με την πνευματική του δύναμη είχε καταφέρει, τη δεκαετία του 70 να κλονίσει τη σοβιετική αυτοκρατορία, περιγράφοντας στο «Αρχιπέλαγος του Γκουλαγκ» τον στρατοπεδικό και ολοκληρωτικό χαρακτήρα της. Επρόκειτο για μια πραγματική διανοητική επανάσταση και ποτέ δεν θα ξεχάσουμε τη δραματική παρουσία του Ρώσου συγγραφέα και πρώην τροφίμου των Γκουλόγκ οτη φιλολογική εκπομπή του Μπερνάρ Πιβό «Αποστροφές», στη γαλλική τηλεόραση. Ήταν, αν θυμόμαστε καλά το 1974, τη χρονιά που ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ αποφάσισε να εξορίσει τον ενοχλητικό Αλέξανδρο Σολζενίτσιν στη Δύση, διότι ήταν δύσκολο να τον εξοντώσει βιολογικά.
Το 1970, ο Σολτζενίτσιν, γνωστός στη Δύση για τις μοναχικές του μάχες ενάντια στο κτήνος του ολοκληρωτισμού, ύστερα από πρόταση του γνωστού τότε Γάλλου συγγραφέα Φρανσουά Μωριάκ είχε προταθεί για το βραβείο Νόμπελ της Λογοτεχνίας, το οποίο και του απενεμήθη. Ήταν δύσκολο, λοιπόν, για το σοβιετικό καθεστώς να τον εξοντώσει, όπως αυτό είχε γίνει με την Ελιζαβέτα Βορονιάσκαβα, μια από τις γυναίκες που είχε δακτυλογραφήσει το «Αρχιπέλαγος του Γκουλάγκ».
Ετσι, στις 14 Φεβρουαρίου 1974 ο Αλέξανδρος Σολζενίτσιν «φορτώνεται» κυριολεκτικά από την ΚGΒ σ’ ένα αεροπλάνο και στέλνεται στη Φρανκφούρτη όπου και τον υποδέχεται ο Γερμανός συγγραφέας Χάινριχ Μπελ. Η σοβιετική οδύσσεια του Ρώσου συγγραφέα τελειώνει και αρχίζει ο περίπλους του οτη Δύση. Με κατάληξη τη δεκαετή εκούσια απομόνωση του στο Βέρμον των ΗΠΑ.
Σήμερα, ο πιο γνωστός στον κόσμο Ρώσος συγγραφέας ετοιμάζεται να επιστρέψει στα πάτρια εδάφη, αλλά πριν προσγειωθεί οτη Μόσχα πραγματοποιεί μια μεγάλη περιοδεία στη Δυτική Ευρώπη. Πρόσφατα, λοιπόν, ο Αλ. Σολζενίτσιν μίλησε στη Διεθνή Ακαδημία Φιλοσοφίας του Λιχτενοτάιν και πήρε μέρος 19 χρόνια μετά στην εκπομπή του Μπερνά Πιβό «Bouillon de coulture» (ΡΚ-2) που είναι μια από τις πιο σημαντικές πνευματικές εκπομπές της γαλλικής τηλεόρασης.
Και οι απόψεις του παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους Έλληνες αναγνώστες, οι οποίοι ελάχιστα έχουν τιμήσει τα βιβλία του διάσημου νομπελίστα αντιφρονούντα. Ο Αλ. Σολζενίτσιν οτη φιλοολοκληρωτική Ελλάδα δεν ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής. Από πολλούς «προοδευτικούς» εθεωρείτο πράκτορας της CIA, νοσταλγός του τσαρικού καθεστώτος και «αντιδραστικός συγγραφέας». Έτσι, σε μια χώρα όπου οι αναγνώστες βιβλίων είναι ελάχιστοι, συγγραφείς όπως ο Α. Σολζενίτσιν ήσαν καλοί για τα χρονοντούλαπα του πνεύματος. Εις πείσμα, βέβαια, των 76 εκατομμυρίων αντιτύπων που έχουν πουλήσει τα βιβλία του Ρώσου συγγραφέα. Μιλώντας στη γαλλική τηλεόραση, ο Αλέξανδρος Σολζενίτσιν ξεκίνησε τονίζοντας ότι πολλοί οτη Δύση βιάστηκαν να θάψουν τον κομμουνισμό, αγνοώντας όπως και στο παρελθόν την πραγματική του φύση. Πέρα από συγκεκριμένη πρακτική, ο κομμουνισμός, λέει ο Ρώσος συγγραφέας είναι και ιδεολογία η οποία έχει την ιδιότητα να ισοπεδώνει κάθε δυνατότητα σκέψης. Προκάλεσε έτσι απίστευτες πνευματικές καταστροφές απ’ όπου πέρασε και αποτελεί τεράστιο λάθος να πιστεύεται ότι οι άνθρωποι που έζησαν το κομμουνιστικό πνευματικό καθαρτήριο μπορούν σήμερα να υιοθετήσουν και ναεφαρμόσουν τις δυτικές δημοκρατικές αρχές.
«Ο μαρξισμός -λενινισμός, είπε ο Αλ. Σολζενίτοιν, υπήρξε η μεγάλη καταρα του 20ου αιώνα, υπήρξε η καταστροφική για το ανθρωπινό πνεύμα επιδημία καϊ τις συνεπειες του θα τις πληρώνουν ακριβά και για πολλά ακόμη χρόνια εκατομμύρια άνθρωποι». Απαντώντας, επίσης, στην ερώτηση κατά πόσον ήταν ευκταία η πτώση του κομμουνισμού, αν λάβει κανείς υπ’ όψιν του τις σημερινές εμφύλιες συγκρούσεις στον πρώην κομμουνιστικό κόσμο.
Υπό αυτές τις συνθήκες, κάνοντας λόγο για τη δημοκρατία στη Ρωσία, ο μεγάλος συγγραφέας τόνισε ότι σε καμμιά περίπτωση η δημοκρατική συνείδηση μπορεί να αναπτυχθεί από πάνω προς τα κάτω. «Είναι απαραίτητο ο απλός άνθρωπος να συνειδητοποιήσει την αξία της δημοκρατίας για να μπορέσει η τελευταία να αναπτυχθεί στη χώρα μου», είπε ο Αλέξανδρος Σολζενίτσιν. Έσπευσε όμως να υπογραμμίσει ότι η μαθητεία των Ρώσων στη δημοκρατία μόνον από ανθρώπους που πιστεύουν βαθειά σ’ αυτήν μπορεί να γίνει και όχι από καιροσκόπους πολιτικούς.
soltzenitsin«Φευ, τόνισε στην ομιλία του Λιχτενστάιν ο Αλέξανδρος Σολζενίτσιν, στην πατρίδα μου οι ηθικές αξίες έχουν κονιορτοποιηθεί… Επτά δεκαετίες ασύλληπτης καταπίεσης στην πρώην Σοβιετική Ένωση δημιούργησαν ανυπόφορες πνευματικές και υλικές συνθήκες, με αποτέλεσμα η αχαλίνωτη είσοδος της ελευθερίας να αποτελεί άλλοθι για ορισμένους, όταν συμπεριφέρονται με τρόπο αποκρουστικό και ακατονόμαστο για ανθρώπινα όντα. Ο ολοκληρωτισμός στην πατρίδα μου δεν χτύπησε τα άτομα κατά τύχη. Είχε ως στόχο το τσάκισμα κάθε ηθικής αξίας σ’ αυτούς που τις διέθεταν. Σήμερα λοιπόν το ρωσικό τοπίο είναι πιο ζοφερό και πιο βάρβαρο απ’ ό,τι θα μπορούσε να φαντασθεί κανείς, λαμβάνοντας υπ’ όψιν του τις ατέλειες της ανθρώπινης συμπεριφοράς…».
ΠΕΡΑ όμως από την οξύτατη κριτική του στις καταστροφές του κομμουνισμού, ο μεγάλος Ρώσος συγγραφέας δεν χαρίζει κάστανα και στις δυτικές κοινωνίες, τις οποίες θεωρεί διεφθαρμένες από τις υλικές απολαύσεις, την έλλειψη ηθικής και πνευματικότητας και τον άκρατο εγωισμό. «Όμως, υπογραμμίζει ο Ρώσος συγγραφέας, στη Δύση υπάρχουν άνθρωποι που αντιστέκονται στην ανηθικότητα και στο αδυσώπητο κυνήγι της εξουσίας. Ακόμα περισσότερο, υπάρχουν οτη Δύση άνθρωποι που μάχονται κατά της διαφθοράς μη διστάζοντας να θυσιάσουν ακόμη και τον ίδιο τους τον εαυτό…».
Παράλληλα, οτη Δύση, επισημαίνει ο Σολζενίτσιν, οι άνθρωποι έχουν την τόση να βελτιώνουν τις γνώσεις τους και να αναβαθμίζουν τις ικανότητες τους. Συνεπώς, η Δύση, χάρη στην πρόοδο που πέτυχε, κατάφερε να αμβλύνει στους κόλπους της τις ατομικές συγκρούσεις και να πετύχει μια γενική εξομάλυνση των ανθρωπίνων σχέσεων και συμπεριφορών.

Πιστεύει, όμως, ο Ρώσος πρώην αντιφρονών ότι οι Δυτικοί πρέπει να προβληματιστούν πάνω στο θέμα της διαρκούς προόδου και να αναρωτηθούν αν αυτή η επιλογή τους είναι συμβατή με τους περιορισμένους πόρους που υπάρχουν στον πλανήτη μας. Και στο σημείο αυτό ο Αλέξανδρος Σολζενίτοιν προειδοποιεί ότι οι άνθρωποι καταστρέφοντας το φυσικό τους περιβάλλον αργά ή γρήγορα οδηγούνται και οι ίδιοι στην καταστροφή. Η φύση πρέπει να προστατεύεται αντί να γίνεται αντικείμενο μόνιμης εκμετάλλευσης.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s